Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Lý Nam Đế: Lý Bôn

19/03/201300:00:00(Xem: 4362)
(Lời tâm tình: “Sử Việt” chỉ khái quát các Nhân vật lịch sử, không đi sâu từng chi tiết của Nhân vật. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung của đề tài đã biên soạn. “Sử Việt” đăng vào ngày thứ Ba (Tuesday) mỗi tuần.)

LÝ NAM ĐẾ: LÝ BÔN
(503 - 548)

Năm Ất dậu (165-SCN), nhà Tấn tiêu diệt ba nước: Nguỵ, Thục và Ngô, nhưng các thân vương tranh quyền nên dần dà suy yếu. Sau đó nước Tàu chia ra: Ngụy, Tề, Chu, Tống, Trần và Lương. Nhà Lương sai Tiêu Tư làm thứ sử Giao Châu. Năm 542 (SCN) Lý Bôn, còn gọi là Lý Bí, quê ở Thái Bình, Lý Bí có tài văn võ, Thứ sử Tiêu Tư nhà Lương mời ra làm chức Giám quân ở Đức châu (huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh ngày nay). Ông thấy các quan lại đô hộ tàn ác, nên bỏ quan, về quê, chiêu binh khởi nghĩa chống lại chính quyền đô hộ. Hào kiệt đông đảo về giúp: Tù trưởng ở Chu Diên (Hải Dương) là Triệu Túc và con là Triệu Quang Phục đem quân nhập với đạo quân của ông; Tinh Thiều là một người giỏi văn chương; Phạm Tu là một võ tướng đã lớn tuổi, nhưng rất dũng lược; nên thanh thế lẫy lừng. Cuối năm 541, Lý Bí chính thức khởi binh chống nhà Lương, Tiêu Tư liệu thế không chống nổi, nên chạy thoát về Quảng châu. Quân của Lý Bí đánh chiếm thành Long Biên. Tiêu Tư đã bỏ chạy, nhưng Lý Bí mới kiểm soát được vùng Bắc Bộ Việt Nam hiện nay, các châu phía nam quan quân nhà Lương còn cai trị.

Tháng 4 năm 542, Lương Vũ Đế sai Thứ sử Việt châu là Trần Hầu, thứ sử La châu là Ninh Cự, thứ sử An châu là Úy Trí, thứ sử Ái châu là Nguyễn Hán hợp binh đánh Lý Bí. Lý Bí thấy vậy cử binh đánh trước, phá tan lực lượng quân Lương ở phía Nam, làm chủ toàn bộ Giao châu. Cuối năm 542, Lương Văn đế lại sai Tôn Quýnh và Lư Tử Hùng sang đánh. Lý Bí đem quân đón đánh ở Hợp Phố. Tôn Quýnh và Lư Tử Hùng bị quân Lý Bí đánh bại, quân Lương bị thua tan tác, chết hơn nửa. Sau chiến thắng này, Lý Bí kiểm soát toàn bộ Giao châu, tức là miền Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ VN, được thêm quận Hợp Phố thuộc Quảng Đông Tàu ngày nay.

Vua Lâm Ấp thấy Lý Bí đang đánh quân Lương, liền tiến quân xâm chiếm quận Nhật Nam và Cửu Đức. Biên giới giữa Giao châu và Lâm Ấp lúc đó là dãy Hoành Sơn. Tháng 5 năm 543, Lý Nam Đế cử Phạm Tu, cầm quân đánh tan quân Lâm Ấp. Tháng hai năm 544, Lý Bôn xưng Hoàng đế, hiệu Lý Nam đế, đặt tên nước là Vạn Xuân. Đóng đô ở Ô Diên (nay xã Hạ Mỗ, Hà Nội). Dựng điện Vạn Thọ làm nơi triều hội. Thành lập triều đình với hai ban văn, võ. Triệu Túc làm thái phó, Tinh Thiều đứng đầu ban văn, Phạm Tu đứng đầu ban võ. Năm 545, nhà Lương cử Trần Bá Tiên đem đại quân qua xâm lược nước ta, Lý Nam Đế đem 3 vạn quân ra chống cự, bị thua ở Chu Diên, tướng Tinh Thiều tử trận. Ông chạy về thành Gia Ninh (Phú Thọ ngày nay). Tháng giêng năm 546, Trần Bá Tiên đánh lấy Gia Ninh, tướng Phạm Tu tử trận. Quân ta thế yếu, vừa cầm cự, vừa lui về Khuất Động (Động Khuất Liêu, còn gọi là động Khuất Lão, thuộc tỉnh Hưng Hoá). tử thủ. Vua thường đau yếu, để tiếp tục giữ gìn đất nước, vua quyết định trao quyền lại cho tướng trẻ trung dũng là Triệu Quang Phục.

Vua băng hà ngày 20-3 Mậu thìn (13-4-548). Nhân dân tưởng nhớ đến Lý Nam Đế, người đã dựng nền độc lập tự chủ cho tổ quốc, nên nhiều nơi lập đền thờ ông theo nghi lễ Đế vương, chỉ riêng ở miền Bắc đã có trên 200 đền thờ Lý Nam đế.

*- Thiết nghĩ: Lý Nam Đế một lòng son sắt lo cho độc lập nước nhà, đã gian nan đánh đuổi quân Lương xâm lược, lập ra nhà Tiền Lý. Lúc sắp lâm chung, ông không giao binh quyền cho người thân, lại giao cho Triệu Quang Phục là tướng trẻ trung dũng, mong tiếp tục chống quân xâm lược gìn giữ độc lập cho quê hương. Người đời thường ca ngợi Đế Nghiêu (2337-2258 TCN), nhường ngôi cho con rể là Đế Thuấn (2258-2205TCN) không nhường cho con trai, việc nhường ngôi của Đế Nghiêu, so với Lý Nam Đế nhường ngôi vì nghĩa còn thua xa một bực.

Cảm mộ: Lý Nam Đế

Ngậm ngùi nước loạn, dân đau thương
Đánh đuổi xâm lăng, há nhịn nhường
Quật khởi, lo lường trừ giặc Bắc
Kiên cường đánh đuổi, diệt quân Lương
Dựng xây đế nghiệp, yên non nước
Tô điểm giang sơn, giữ thổ cương
Thế yếu đem quân về Khuất Động
Trao quyền Quang Phục giữ quê hương.

Nguyễn Lộc Yên

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trước khi hạ cánh an toàn, Bộ Trưởng Quốc Phòng Phùng Quang Thanh đã không quên bầy tỏ sự quan ngại sâu sắc về cái mối tình hữu nghị (rất) mong manh giữa nước ta và nước bạn: “Tôi thấy lo lắng lắm, không biết tuyên truyền thế nào, chứ từ trẻ con đến người già có xu thế ghét Trung Quốc.”
Hôm nay tôi và quý vị là người được đón nhận ngày lễ quốc gia đầu tiên để ghi nhớ ngày Juneteenth. Chúng ta hãy cùng nhau đi vào lịch sử để ôn và tìm hiểu thêm về ngày này và hi vọng từ đó chúng ta sẽ có những bài học sẽ làm cho cuộc sống ta thêm phần ý nghĩa về tình người cũng như đạo đức.
Cuộc họp thượng đỉnh giữa hai tổng thống Biden và Putin được báo chí quốc tế quan tâm và tin tức về cuộc họp này được loan tải rộng rãi. Phần tóm lược sau dựa vào các bản tin và bình luận của các cơ quan truyên thông Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc về cuộc họp này.
Một tiểu tiết khá thú vị được ghi nhận trong cuộc gặp gỡ này là TT Biden đã đến biệt thự Villa La Grande, nơi tổ chức cuộc họp sau Putin. Theo bản tin của VOA Anh ngữ, dù Putin đã đến khá đúng giờ, nhưng đây là sắp xếp chu đáo của các nhân viên Bạch Ốc nhằm ngừa sự tái diễn như TT Donald Trump đã bị Putin cho đợi đến 30 phút trong cuộc họp thượng đỉnh tại Helsinki vào năm 2018, dù trước đó Trump đã đến muộn khi đến họp với NATO hay yết kiến Nữ Hoàng Anh.
Nền âm nhạc Việt Nam đã mất đi những khuôn mặt tài hoa, nhân cách… nhưng, rất may đã gởi lại những ca khúc bất tử. Nhạc sĩ tài hoa của nhân loại Johann Sebastian Bach (1865-1750) cho rằng “Âm nhạc có thể giúp tinh thần rũ sạch mọi bụi trần của cuộc sống thường ngày” nên khi “đầu óc vẩn đục” hãy lắng nghe ca khúc của tác giả đã quý mến để rũ sạch bụi trần.
Tôi đã được đọc rất nhiều bài trong “Hoa Cỏ Bên Đường” trước khi chúng được chọn cho vào tuyển tập này. Mấy năm nay, cô Kiều Mỹ Duyên luôn dành cho Bút Tre hân hạnh đăng những bài viết ngắn của cô. Bài nào cũng được độc giả khen tặng, đặc biệt bài “Cho Nhau Thì Giờ” gây tác động sâu sắc đến người đọc.
Dưới thời Việt Nam Cộng hòa ở trong Nam, chuyện tranh luận giữa Chính quyền và người dân về những ưu, khuyết điểm của chế độ chính trị là việc bình thường. Các Dân biểu và Nghị sỹ tại lưỡng viện Quốc hội có quyền chất vấn Thủ tướng và các Bộ trưởng Chính phủ bất kỳ lúc nào thấy cần. Nhưng ở Việt Nam Dân chủ Công hòa miền Bắc trước năm 1975 thì khác. Phê bình đảng cầm quyền là tự mở cửa vào tù. Đại biểu Quốc hội và các Hội đồng Nhân dân các cấp chỉ biết làm việc theo lệnh của Bộ Chính trị và cấp trên.
Nước Úc đã bước vào tiết Thu, khí trời lạnh, những chiếc lá đang đổi sang màu, cơn mưa đầu mùa làm lòng người se lại. Nhận tin báo từ quê nhà Thầy đã viên tịch, lòng con đau nhói vì không về được để đảnh lễ Kim Quan nhục thân Thầy, thọ tang Ân Sư Giáo Dưỡng. Nơi phương trời viễn xứ, con hướng về ngôi Chùa Bình An, Giác Linh Đài tâm tang thọ phục.
Tôi tin vào những điều không thể. Tưởng tượng bạn đang rất căm ghét một con người hay một con vật nào đó. Rồi bỗng dưng một ngày bạn thấy họ là chính mình. Bạn có cảm giác mình biết về họ rõ như biết về những đường chỉ trên bàn tay của mình. Thậm chí, bạn cảm được cái khát khao và thương nó như thương nỗi khát khao của mình ngày nào - đó là cái tình cảm lạ lùng mà tôi dành cho con chuột của con trai tôi.
Nước tìm chỗ trũng thì tiền cũng biết chạy vòng quanh thế giới kiếm lời. Thị trường nhà đất ở Nhật bị sụp vào đầu thập niên 1990 nên tiền chạy sang Đông Nam Á và Đông Âu tìm các con rồng sắp cất cánh. Khi Đông Á và Đông Âu bị khủng hoảng vào cuối thập niên 1990 tiền lại đổ vào Mỹ và Nam Âu bơm thành hai bong bóng địa ốc rồi vỡ tung năm 2007 (Mỹ) và 2010 (Nam Âu).
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.