Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Lý Nam Đế: Lý Bôn

19/03/201300:00:00(Xem: 5599)
(Lời tâm tình: “Sử Việt” chỉ khái quát các Nhân vật lịch sử, không đi sâu từng chi tiết của Nhân vật. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung của đề tài đã biên soạn. “Sử Việt” đăng vào ngày thứ Ba (Tuesday) mỗi tuần.)

LÝ NAM ĐẾ: LÝ BÔN
(503 - 548)

Năm Ất dậu (165-SCN), nhà Tấn tiêu diệt ba nước: Nguỵ, Thục và Ngô, nhưng các thân vương tranh quyền nên dần dà suy yếu. Sau đó nước Tàu chia ra: Ngụy, Tề, Chu, Tống, Trần và Lương. Nhà Lương sai Tiêu Tư làm thứ sử Giao Châu. Năm 542 (SCN) Lý Bôn, còn gọi là Lý Bí, quê ở Thái Bình, Lý Bí có tài văn võ, Thứ sử Tiêu Tư nhà Lương mời ra làm chức Giám quân ở Đức châu (huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh ngày nay). Ông thấy các quan lại đô hộ tàn ác, nên bỏ quan, về quê, chiêu binh khởi nghĩa chống lại chính quyền đô hộ. Hào kiệt đông đảo về giúp: Tù trưởng ở Chu Diên (Hải Dương) là Triệu Túc và con là Triệu Quang Phục đem quân nhập với đạo quân của ông; Tinh Thiều là một người giỏi văn chương; Phạm Tu là một võ tướng đã lớn tuổi, nhưng rất dũng lược; nên thanh thế lẫy lừng. Cuối năm 541, Lý Bí chính thức khởi binh chống nhà Lương, Tiêu Tư liệu thế không chống nổi, nên chạy thoát về Quảng châu. Quân của Lý Bí đánh chiếm thành Long Biên. Tiêu Tư đã bỏ chạy, nhưng Lý Bí mới kiểm soát được vùng Bắc Bộ Việt Nam hiện nay, các châu phía nam quan quân nhà Lương còn cai trị.

Tháng 4 năm 542, Lương Vũ Đế sai Thứ sử Việt châu là Trần Hầu, thứ sử La châu là Ninh Cự, thứ sử An châu là Úy Trí, thứ sử Ái châu là Nguyễn Hán hợp binh đánh Lý Bí. Lý Bí thấy vậy cử binh đánh trước, phá tan lực lượng quân Lương ở phía Nam, làm chủ toàn bộ Giao châu. Cuối năm 542, Lương Văn đế lại sai Tôn Quýnh và Lư Tử Hùng sang đánh. Lý Bí đem quân đón đánh ở Hợp Phố. Tôn Quýnh và Lư Tử Hùng bị quân Lý Bí đánh bại, quân Lương bị thua tan tác, chết hơn nửa. Sau chiến thắng này, Lý Bí kiểm soát toàn bộ Giao châu, tức là miền Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ VN, được thêm quận Hợp Phố thuộc Quảng Đông Tàu ngày nay.

Vua Lâm Ấp thấy Lý Bí đang đánh quân Lương, liền tiến quân xâm chiếm quận Nhật Nam và Cửu Đức. Biên giới giữa Giao châu và Lâm Ấp lúc đó là dãy Hoành Sơn. Tháng 5 năm 543, Lý Nam Đế cử Phạm Tu, cầm quân đánh tan quân Lâm Ấp. Tháng hai năm 544, Lý Bôn xưng Hoàng đế, hiệu Lý Nam đế, đặt tên nước là Vạn Xuân. Đóng đô ở Ô Diên (nay xã Hạ Mỗ, Hà Nội). Dựng điện Vạn Thọ làm nơi triều hội. Thành lập triều đình với hai ban văn, võ. Triệu Túc làm thái phó, Tinh Thiều đứng đầu ban văn, Phạm Tu đứng đầu ban võ. Năm 545, nhà Lương cử Trần Bá Tiên đem đại quân qua xâm lược nước ta, Lý Nam Đế đem 3 vạn quân ra chống cự, bị thua ở Chu Diên, tướng Tinh Thiều tử trận. Ông chạy về thành Gia Ninh (Phú Thọ ngày nay). Tháng giêng năm 546, Trần Bá Tiên đánh lấy Gia Ninh, tướng Phạm Tu tử trận. Quân ta thế yếu, vừa cầm cự, vừa lui về Khuất Động (Động Khuất Liêu, còn gọi là động Khuất Lão, thuộc tỉnh Hưng Hoá). tử thủ. Vua thường đau yếu, để tiếp tục giữ gìn đất nước, vua quyết định trao quyền lại cho tướng trẻ trung dũng là Triệu Quang Phục.

Vua băng hà ngày 20-3 Mậu thìn (13-4-548). Nhân dân tưởng nhớ đến Lý Nam Đế, người đã dựng nền độc lập tự chủ cho tổ quốc, nên nhiều nơi lập đền thờ ông theo nghi lễ Đế vương, chỉ riêng ở miền Bắc đã có trên 200 đền thờ Lý Nam đế.

*- Thiết nghĩ: Lý Nam Đế một lòng son sắt lo cho độc lập nước nhà, đã gian nan đánh đuổi quân Lương xâm lược, lập ra nhà Tiền Lý. Lúc sắp lâm chung, ông không giao binh quyền cho người thân, lại giao cho Triệu Quang Phục là tướng trẻ trung dũng, mong tiếp tục chống quân xâm lược gìn giữ độc lập cho quê hương. Người đời thường ca ngợi Đế Nghiêu (2337-2258 TCN), nhường ngôi cho con rể là Đế Thuấn (2258-2205TCN) không nhường cho con trai, việc nhường ngôi của Đế Nghiêu, so với Lý Nam Đế nhường ngôi vì nghĩa còn thua xa một bực.

Cảm mộ: Lý Nam Đế

Ngậm ngùi nước loạn, dân đau thương
Đánh đuổi xâm lăng, há nhịn nhường
Quật khởi, lo lường trừ giặc Bắc
Kiên cường đánh đuổi, diệt quân Lương
Dựng xây đế nghiệp, yên non nước
Tô điểm giang sơn, giữ thổ cương
Thế yếu đem quân về Khuất Động
Trao quyền Quang Phục giữ quê hương.

Nguyễn Lộc Yên

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trong thời gian gần đây, thế giới đã chứng kiến cuộc khủng hoảng lãnh đạo chưa từng thấy ở Việt Nam kể từ ngày quốc gia Á châu này nằm trong tay thống trị của đảng Cộng Sản gần một nửa thế kỷ. Tính từ tháng Năm, 2022 đã có hai chủ tịch nước, hai phó thủ tướng, một trưởng ban kinh tế trung ương, chủ tịch quốc hội, và một thường trực ban bí thư kiêm trưởng ban tổ chức trung ương bị cách chức vì chiến dịch chống tham nhũng. Bộ Chính Trị Khóa 13 cũng bị mất năm ủy viên hiện chỉ còn 13 người. Nhiều nhà quan sát chính trị tự hỏi đã đến lúc Việt Nam chuyển biến thành một nước dân chủ hay chưa? Kinh nghiệm những nước cộng sản Trung Âu và Đông Âu đã trải nghiệm qua tiến trình này khoảng bốn thập niên về trước có giúp gì cho Việt Nam ngày nay được không? Đây cũng là chủ đề của bài báo này
Dù sống cùng thời nhưng khác nơi nên tôi không gặp Nguyễn Tất Thành lần nào ráo. Giao lưu, tương tác, chit chat … (qua không gian mạng) cũng không luôn. Bởi vậy, tôi chỉ đoán già/đoán non rằng con đường học vấn của ổng không dài và (dường như) cũng không được suôn sẻ gì cho lắm.
Trong lúc đảng chuẩn bị các kỳ họp Trung ương để tìm nhân sự cho khóa đảng XIV thì rộ lên tuyên truyền về “dân chủ Xã hội Chủ nghĩa” ở Việt Nam. Đảng nói văng mạng rằng: “Đặc trưng của dân chủ xã hội chủ nghĩa là quyền dân chủ của công dân không ngừng được mở rộng trong tất cả các lĩnh vực hoạt động của nhà nước, của xã hội mà cơ bản nhất là dân chủ về kinh tế.” Nhưng thực tế không phải như vậy. Tất cả mọi quyết định điều hành việc nước phải “do đảng, vì đảng và của đảng”.
Một cuộc tranh giành quyền lực kéo dài được ngụy trang bằng một chiến dịch chống tham nhũng rộng rãi hơn đã dẫn tới việc bất ngờ sa thải Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng, và chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ. Kết quả của cuộc đấu tranh này sẽ khiến những người vẫn còn hy vọng rằng Việt Nam có thể tham gia một "Liên minh chống Trung Quốc" phải suy nghĩ lại. Mặc dù cuộc tranh giành quyền lực này không liên quan đến chính sách đối ngoại nhưng nó sẽ khiến Việt Nam gần gũi hơn với Trung Quốc và xa rời phương Tây.
Những năm gần đây, chúng ta thường thấy trên mạng xã hội, nhiều trường hợp rơi nước mắt trong giới lao động tại Việt Nam, khi những người dân nghèo vướng phải căn bệnh ung thư hiểm nghèo, không có bảo hiểm y tế hay tiền bạc để chữa trị, chiến đấu chiếu lệ với tử thần, qua đời trong cảnh thương tâm. Hầu như căn bệnh ung thư lan tỏa khắp nơi, nhất là vây hãm giới lao động trong các xóm nghèo...
30.04.2024 lọt ra tin kêu cứu từ trại giam số 6 tỉnh Nghệ An nên thời gian lúc này phải dành cho việc khẩn cấp là viết thư báo động cho các tổ chức bảo vệ Nhân quyền quốc tế và các tòa đại sứ tại Hà Nội, nhờ can thiệp về vấn đề một số tù nhân lương tâm đang bị nhốt tại Việt Nam trong những phòng giam chật hẹp...
Lý do Việt Nam còn chậm tiến và lạc hậu hơn các nước láng giềng vì đảng CSVN chỉ muốn chỉ huy trí thức, thay vì hợp tác chân thành trong dân chủ và tự do...
Với sự miễn nhiệm ba nhân vật ở vị trí lãnh đạo quốc gia như Chủ tịch nước và Chủ tịch Quốc hội của Việt Nam chỉ trong vòng một năm từ năm 2023 đến năm 2024 vì lý do ba nhân vật đó thiếu liêm chính đã dẫn đưa người ta có cái nhìn về viễn ảnh trước mắt là sự khủng hoảng cơ cấu và sự bất ổn kinh tế làm cho giới đầu tư nước ngoài e dè, thận trọng, và chuyển hướng đầu tư sang các quốc gia khác...
Mỗi khi tai qua nạn khỏi hay gặp một điều lành, chúng ta đều nhắc tới chữ Phúc Đức: “Nhờ phúc ông bà nên tôi vừa thoát nạn.” “Nhờ phúc nhà nên cháu vừa thi đỗ.” “Cầu phúc tổ tiên cho được mẹ tròn con vuông.”...
Có 6 loại cán bộ, đảng viên sẽ bị loại khỏi thành phần Ban Chấp hành Trung ương đảng khóa XIV, nhưng tiêu chuẩn người được chọn “vẫn cũ như trái đất”...
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.