Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Sử Việt: Thi Sách, Man Thiện

25/12/201200:00:00(Xem: 7241)
(Lời tâm tình: “Sử Việt” chỉ khái quát các Nhân vật lịch sử, không đi sâu từng chi tiết của Nhân vật. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung của đề tài đã biên soạn. Xin độc giả đừng xem đấy là chính sử, vì “Thiết nghĩ” chỉ là ý kiến riêng rẽ của tác giả. “Khái quát Sử Việt” đăng vào ngày thứ Ba (Tuesday) mỗi tuần - NLY).

THI SÁCH
(? - 39 SCN)

Ông Đặng Thi Sách, quê huyện Chu Diên, thuộc quận Giao Chỉ. Ông là phu quân của bà Trưng Trắc. Năm 34 (SCN), Tô Định được vua Hán cử qua quận Giao Chỉ, thay Thái thú Tích Duyên. Thi Sách là con Lạc tướng ở huyện Chu Diên (nay thuộc đất của huyện Mê Linh, tỉnh Vĩnh Phúc), ông có những người tâm phúc tài ba như: Lê Đình Lượng, Phùng Thị Chính... Thi Sách nhìn thấy nhân dân bị cơ cực bởi sự cai trị ác độc của Tô Định, ông viết thư cảnh cáo Tô Định: “Mảnh đất phương Nam hàng vạn bá tánh, dưới sự cai trị của triều đình, nhà ngươi đi tuyên hóa phải lấy dân làm trọng. Chính sách của ngươi hành tội kẻ có ý tốt vì nói thẳng, nghe theo ý kiến kẻ luồn cúi, để bọn tì thiếp ngang ngược, bọn nịnh nọt lộng quyền. Ngươi nói thương dân luôn miệng, nhưng đày đọa dân cơ cực, rỉa rói của dân làm giàu, bòn rút sức dân làm thích. Cậy mình mạnh như gươm Thái a sắc bén, không nghĩ đến lúc nguy ngập như sương mai sẽ tan khi có nắng. Nếu không biết dung khoan, hung hiểm sẽ đến” (Nguyên văn: Lóa nhĩ Nam phương ức vạn sinh linh diệt giai triều đình xích tử, thừa lưu tuyên hóa, tất dĩ ái dân vi tiên. Tứ kim vi chính, trung ngôn giả, Mưu giả kiến tội, bôn tẩu thừa thuận giả kiến thưởng, cơ thiếp đắc dĩ lộng quyền, biến bế đắc dĩ thiện quyền. Tuy ái dân chi thuyết vô thời vô chi, nhi tổn hại chi tâm dũ nhật dũ liệt tuấn dân cao dĩ phong kỳ tài, kiệt dân lực dĩ cung kỳ dục. Tự thị phú cường lẫm hữu Thái a chi thế, bất tri khuynh bại thí như triều lộ chi nguy. Như bất tế chi dĩ khoan, tắc nguy vong lập chí hỷ.

Tô Định không nghe lời nói thẳng ấy, lại sai người bất ngờ bắt Thi Sách giết vào năm 39 (SCN).

Cảm mộ: Thi Sách
Thẳng thắn ngăn ngừa kẻ lộng quyền
Quỷ thần giận dữ cảnh truân chuyên
Thương dân khẳng khái, lo lường bảo
Những kẻ tham lam, há dễ khuyên?!
MAN THIỆN
(? - 43)

Bà là dòng dõi của vua Hùng vương, và là thân mẫu của Trưng Vương, có sách ghi tên của bà là Trần Thị Đoan. Bà thông thạo cả văn lẫn võ, chồng mất sớm, Bà tận tuỵ nuôi nấng và truyền thụ văn võ và binh pháp, cho hai người con gái là Trưng Trắc và Trưng Nhị.

Năm 39 (SCN), Bà cùng 2 người con gái, chiêu mộ Nghĩa quân, đánh đuổi quân Hán đang tàn bạo và bóc lột nhân dân ta. Chính Bà cũng đã xông xáo nơi trận mạc, cho đến khi quét sạch quân thù ra khỏi đất nước. Năm Quý Mão (43, SCN), Mã Viện đem quân ào ạt xâm lược nước ta. Thế giặc rất cường bạo, con của Bà là Trưng Nữ Vương, dù chống trả quyết liệt, nhưng khó chận đứng sự tấn công hung hãn của quân Hán.

Mặc dù tuổi đã già, một lần nữa, Bà đem quân xung trận, chống với quân cướp nước rất dũng mãnh và kiên cường. Cánh quân của Bà đã tiêu diệt nhiều tên giặc xâm lược, cho đến khi sức cùng lực kiệt, Bà cùng Nghĩa quân lẫm liệt hy sinh tại chiến trường. Nhân dân nơi đây ngưỡng mộ uy đức của Bà, nên chôn cất Bà rất trang trọng, ngôi mộ của Bà gọi là “Mả Dạ”

và nhân dân lập miếu thờ Bà, miếu ấy gọi là “Miếu Mèn”. Vào thời xưa, gọi “Dạ” là tiếng tôn xưng bà già anh hùng; còn gọi “Mèn” là tiếng tôn kính vị nữ anh hùng ấy như bà mẹ chung của dân tộc. “Miếu Mèn” và “Mả Dạ” ở vùng đồi cây giữa sông Đáy với núi Ba Vì ngày nay.

*- Thiết nghĩ: Việt Nam có câu: “Giặc đến nhà, đàn bà phải đánh”, nghĩa cử ấy thật sắt son. Nhưng ở đây, là một bà cụ thấy giặc xâm lăng, lại xông pha chống giặc, nghĩa cử vô cùng kính nể này, chỉ có cụ bà Man Thiện ở Việt Nam mới có.

Cảm niệm: Bà Man Thiện

Nuôi nấng con thơ, dạy võ công
Khuyên lơn con gái cứu non sông
Giúp con đánh đuổi quân xâm lược
Bà lão diệt thù, ngưỡng mộ trông!

Nguyễn Lộc Yên

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tuy nhiên, khi Chính phủ áp dụng giãn cách nhà với nhà, người với người, cấm ra đường nếu “không có lý do chinh đáng”, khoanh vùng, lập chốt kiểm soát cho tới ban hành lệnh giới nghiêm tại Sài Gòn từ 6 giớ tối đến 6 giớ sáng thì tình hình kinh tế và xã hội xáo trộn rất nhanh. Đời sống người dân bị đảo lộn, gặp muôn vàn khó khăn do mất việc, giảm việc, cạn kiệt tài chính vì dù không có việc làm nhưng vẫn phải ăn để sống, vẫn phải trả tiền thuê nhà, điện nước v.v…
Tôi tha phương cầu thực đã lâu nên tiếng mẹ đẻ không khỏi có phần giới hạn. Bữa qua, đứng xếp hàng ở chợ chờ trả tiền thùng bia, chợt nghe loáng thoáng dăm câu đối thoại của mấy người đồng hương mà không khỏi có đôi chút băn khoăn: Vậy chớ chị thuộc diện gì? Nào có “thuộc diện” gì đâu. Mình chỉ là loại … ăn theo thôi mà! Về nhà, xem qua tự điển thì thấy Soha định nghĩa (“ăn theo”) thế này: Khẩu ngữ: Được hưởng hoặc có được nhờ dựa theo cái khác, người khác, không phải do tự bản thân có hoặc làm nên: “Nước lên cá đuối ăn theo, Lái buôn hết gạo bỏ neo cầm chừng.” (Cdao)
Lời người dịch: Các lý giải của Jude Blanchette và Richard McGregor về sự ra đi và kế vị của Tập Cận Bình trong tương lai là một đóng góp hữu ích cho độc giả quan tâm đến sự nghiệp chính trị của Nguyễn Phú Trọng và sự thống trị của ĐCSVN, vì không có sự khác biệt to lớn trong hệ thống chính trị của Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng hai tác giả không nêu lên một khía cạnh thời sự đang tác động cho tình thế là dịch bịnh COVID-19. Cả hai ĐCSTQ và ĐCSVN đều luôn tự hào về các thành tích kinh tế toả sáng mà không cần cải cách tự do chính trị và tự tuyên dương là “cường quốc chống dịch bịnh” hữu hiệu hơn các nước dân chủ phương Tây. Hiện nay, biến chuyển thảm khốc về dịch bịnh tại Việt Nam cho thấy một sự thật khác hẳn và giúp cho người dân có một cơ hội để nhận định đúng đắn hơn về sự lãnh đạo của ĐCSVN.
Ở độ cao hơn 46,000 feet tức là cao hơn 14 kilomets trên vùng sa mạc khô cằn của tiểu bang New Mexico, chiếc phi thuyền không gian màu trắng và bạc đã được hỏa tiễn phóng lên hướng về bầu khí quyển của Trái Đất, cỡi lên một chòm khói khí đốt và nhiên liệu cao su cứng đang cháy rực, theo ký giả Michael Greshko của báo National Geographic. Một vài phút sau, 2 phi công và 4 hành khách của phi thuyền, gồm tỉ phú Richard Branson, đã trôi trên bề mặt của hành tinh chúng ta hơn 53 dặm, tức hơn 85 cây số là độ cao đủ để nhìn thấy độ cong của Trái Đất và trượt qua mối ràng buộc của hấp lực, trong vòng ít nhất vài phút. Chiếc phi thuyền lấp lánh đó -- Virgin Galactic’s V.S.S. Unity – được phóng vào không trung từ một chiếc máy bay lớn hơn để đạt tới độ cao hơn 53 dặm trên bầu trời. Khi nó hoàn tất đường phóng lên, nó xoay cặp đuôi của nó lại, sắp xếp lại hình dạng chiếc phi thuyền để cho phép nó rơi trở lại thượng tầng khí quyển như một trái banh vũ cầu. 15 phút sau khi tách khỏi phi thuyền mẹ,
Câu chuyện của Giannis Antetokounmpo cũng là câu chuyện của những người di dân Mỹ. Bất kể đến từ đâu, bất kể màu da, bất kể chủng tộc, giá trị của người di dân chỉ có thể được đánh giá trên sự phấn đấu và những đóng góp của họ cho quê hương mới.
Như vậy, thì “mạng xã hội” đã lũng đoạn thành công và làm tha hóa đảng Cộng sản chưa, hay là, nói như lời để lại ngày 15/09/2017 của Cố Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, nguyên Đại sứ của CSVN tại Bắc Kinh (Trung Cộng) rằng: ”ĐCSVN nay đã hoàn toàn biến chất, trở nên quá hư hỏng, khó có thể sửa chữa được! Đảng đã đánh mất mình, không còn xứng đáng là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội nữa.”
Sóng radio, sóng ánh sáng lan tỏa trong không gian như thế nào ta đã biết. Chỉ còn một thắc mắc: Nguyên do nào khiến một vi phân tử, thí dụ như photon, “bay” nhanh đến thế – có thể nhanh nhất trong Vũ Trụ. Theo truyền thống, trước hết, thỉnh ý tiền nhân. Lên Gúc, tra cứu sách báo khoa học, không thấy các ngài – như Einstein, Newton – dạy bảo gì rõ ràng, dứt khoát về vụ này. Đành trông chờ ở các bậc cao minh của thời đại chúng ta.
Trong bóng hậu trường đàm phán có các sự thật khác mà hồi ký của Khrushchev hé lộ một phần trong chi tiết. Khrushchev kể lại nội dung trao đổi giữa Chu Ân Lai với Hồ Chí Minh. Về diễn tiến trận Điện Biên Phủ, Hồ Chí Minh cho biết tình hình chiến sự là tuyệt vọng, nếu không ngừng bắn sớm, Việt Minh không thể chống Pháp trong lâu dài. Trước nguy cơ này, Viêt Minh, khi cùng đường, có thể tháo chạy qua biên giới tìm nơi trú ẩn và xin Trung Quốc tiến quân sang Việt Nam, như đã làm ở Triều Tiên.
Với riêng những người dân Việt Nam, còn có thêm câu trả lời rằng, chính phủ Mỹ của tổng thống Joe Biden hiện nay cũng là một ân nhân khi đã viện trợ và chấp thuận các hãng chế tạo thuốc ngừa Covid của Mỹ được phép bán thuốc cho Việt Nam vì nội các tiền nhiệm của Trump đã từ chối tham gia chương trình viện trợ nhân đạo COVAX cho thế giới. Chích mũi thuốc Pfizer hay Moderna, hy vọng người dân Việt Nam sẽ nhớ đến điều này.
Đạo đức của thị trường không phải kinh doanh lương thiện mà chính ở chổ đầu tư khôn ngoan và chính chắn sẽ được thị trường tưởng thưởng, bằng ngược lại liều lỉnh hay lảng phí sẽ bị đào thải. Bàn tay vô hình thường xuyên tẩy sạch các sai lầm thì thị trường mới sinh hoạt tự do và lành mạnh. Sách báo kinh tế Hoa Kỳ lại nhắc đến “moral hazard” hay là rủi ro đạo đức. Giống như cháu hư tại bà tức có can thiệp từ bên ngoài - thường là do bàn tay hữu hình của nhà nước – dung dưỡng bao che khiến thị trường trở nên ỷ lại không cải sửa thói hư tật xấu. Thị trường không tự sửa sai sẽ có ngày vấp ngã giết chết nền kinh tế.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.