Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Hoa Địa Ngục Về Cõi Vô Thường

04/10/201200:00:00(Xem: 9559)
Thi sĩ Nguyễn Chí Thiện, nhà thơ được gọi là “Ngục sĩ” của Việt Nam vừa qua đời vì ung thư phổi vào sáng thứ Ba 2-10-2012 tại Quận Cam, California nơi ông đã sống từ năm 2001 và tham gia vào nhiều sinh hoạt đấu tranh chống cộng ở đây.

Được thế giới biết đến qua sự kiện năm 1979 khi thi sĩ vào Sứ quán Anh ở Hà Nội, trao cho nhân viên ngoại giao tại đây tập thơ, yêu cầu họ mang ra khỏi Việt Nam để phổ biến.

Ông là một văn nghệ sĩ bị tù nhiều lần và lâu nhất dưới chế độ cộng sản Việt Nam, tổng cộng tất cả 27 năm.

Bị bắt giam lần đầu khi ông mới ngoài tuổi đôi mươi. Cuối năm 1960, một hôm vào trường dạy thế cho người bạn ông đã giảng bài trong lớp sử khác với quan điểm của nhà nước ghi trong sách giáo khoa. Sách viết rằng Liên Xô đã đánh bại Nhật để chấm dứt Thế chiến thứ Nhì, còn thày giáo Thiện hôm đó lại giảng cho học sinh là Thế chiến chấm dứt do Mỹ đã thả hai quả bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki khiến Nhật phải đầu hàng đồng minh vô điều kiện.

Vì lí do đó Nguyễn Chí Thiện bị bắt đi tù. Năm 1964 ông được thả nhưng rồi lại bị giam không xét xử từ năm 1966 cho đến 1977 vì lưu truyền những bài thơ phản kháng chế độ do ông sáng tác.

Trong lần đi tù thứ nhì, ông đã viết thêm nhiều vần thơ vừa châm biếm, vừa chống lại chế độ cộng sản.

Khi được ra khỏi nhà tù, ông đã tìm cách đưa thơ của ông ra nước ngoài. Kế hoạch này có nhiều phương án, như ông đã kể lại trong cuộc phỏng vấn dành cho mạng talawas.org vào tháng 11-2007. Ông nghĩ đến chuyện đưa cho linh mục Phạm Đình Tụng tại nhà thờ ở Hà Nội, ông cũng nghĩ đến việc lẻn vào Sứ quán Pháp nhân có liên hoan đón Quốc khánh 14-7. Các kế hoạch trên không thành, sau cùng ông đã vào Sứ quán Anh ngày 16-7-1979 và trao cho nhân viên ngoại giao ở đó tập bản thảo những bài thơ của ông.
buivanphu_20121003_nguyenchithien_h01_ginettasagan
Bà Ginetta Sagan của tổ chức Ân xá Quốc tế chào đón thi sĩ Nguyễn Chí Thiện khi ông đến Hoa Kỳ định cư năm 1995 (ảnh Bùi Văn Phú)
Thơ của ông thoát khỏi Việt Nam. Phần ông, sau khi ra khỏi sứ quán Anh liền bị công an bắt đem vào Hoả Lò và bị chuyển qua nhiều trại giam trong đó có trại Cổng Trời. Thời gian ở tù ông đã gặp nhiều tù nhân nổi tiếng như Kiều Duy Vĩnh, Võ Đại Tôn, Dương Thu Hương, Hoàng Minh Chính, Nguyễn Thanh Giang, Hà Sĩ Phu… Tháng 10-1991 ông được thả khỏi tù.

Tập thơ của ông được một nhà ngoại giao Anh mang về nước, trao lại cho Giáo sư Patrick J. Honey. Bản thảo đến được Hoa Kỳ và được in lần đầu tiên tại đây vào năm 1980 với tựa “Tiếng vọng từ đáy vực” do Ủy ban Tranh đấu cho Tù nhân Chính trị tại Việt Nam và cơ sở Thời Tập ấn hành. Liền sau đó có ấn bản mang tên “Bản chúc thư của một người Việt Nam” do bán nguyệt san Văn nghệ Tiền Phong phát hành. Cả hai ấn bản đều không ghi tên tác giả.

Những vần thơ về lao tù, về chế độ cộng sản Việt Nam tạo tiếng vang trong cộng đồng người Việt hải ngoại và được thế giới chú ý. Nhạc sĩ Phạm Duy đã phổ nhạc, in trong tập “Mười bài ngục ca”. Sinh viên, các tổ chức cộng đồng tổ chức những đêm đọc thơ và hát ngục ca.

Tựa tập thơ với tên “Hoa điạ ngục” – Flowers from Hell – và tên tác giả của nó là Nguyễn Chí Thiện chính thức biết đến khi học giả Huỳnh Sanh Thông dịch ra tiếng Anh và được Đại học Yale phát hành năm 1984. Rất nhiều trong số 400 bài thơ của ông còn được dịch ra các thứ tiếng Pháp, Đức, Hà Lan, Tây Ban Nha, Hoa, Hàn và Séc. Năm 1985 thơ của Nguyễn Chí Thiện được trao giải International Poetry Award ở Rotterdam, Hà Lan.

Sau khi ra tù cuối năm 1991, nhờ vận động của quốc tế, các tổ chức nhân quyền như Ân xá Quốc tế và sự quan tâm của thế giới, đặc biệt là của cựu Đại tá Không quân Hoa Kỳ Noburo Masuoka nên tháng 1-1995 nhà nước Việt Nam đã cho ông sang Mỹ định cư sau gần nửa đời người sống qua nhiều nhà tù ở Việt Nam.
buivanphu_20121003_nguyenchithien_h02_phongvan
Thi sĩ Nguyễn Chí Thiện trong buổi phỏng vấn dành cho talawas.org tháng 11-2007 (ảnh Bùi Văn Phú)
Sau một thời gian định cư tại Hoa Kỳ, ông được International Parliament of Writers mời sang Pháp ba năm từ 1998 đến 2001. Trong thời gian này ông đã ghi lại những câu chuyện trong tù và được xuất bản trong tập “Hoả Lò” năm 2001. Tập truyện được dịch ra Anh ngữ mang tựa “Hoả Lò / Hanoi Hilton Stories” được Southeast Asia Studies của Đại học Yale xuất bản năm 2007.

Ngay từ khi những vần thơ của Nguyễn Chí Thiện được thế giới bên ngoài biết đến thì đã có những nghi vấn cho rằng đó không phải là do ông sáng tác. Theo lời thi sĩ, việc đánh phá đó không phải do cộng sản chủ trương mà do một số người “muốn đề cao vai trò của nhóm Duy Dân, đưa Lý Đông A lên.”.

Những năm gần đây trên một số diễn đàn tiếng Việt còn đề cập chuyện Nguyễn Chí Thiện thật và giả. Trước dư luận này, bà Jean Libby, cựu giáo sư sử tại các đại học cộng đồng vùng San Jose, một người rất cảm phục và trân quý nhà thơ đã nhờ giới chuyên môn so sánh nét chữ viết, so sánh khuôn mặt ngoài đời và trong hình để chứng minh rằng Nguyễn Chí Thiện đã định cư tại Hoa Kỳ từ năm 1995 là thật và những bài thơ chính là của ông. Bà Libby là người đã được thi sĩ trao lại các tư liệu để lưu giữ.

Thi sĩ Nguyễn Chí Thiện sinh ngày 27-2-1939 và chưa bao giờ lập gia đình. Ông có hai chị và một anh. Một người chị đã qua đời năm 2004 ở quê nhà và một chị hiện còn ở Việt Nam. Anh của ông là một sĩ quan Quân lực Việt Nam Cộng hoà đã phải đi học tập cải tạo 13 năm sau tháng 4-1975 và hiện định cư tại Hoa Kỳ.

Trước khi qua đời thi sĩ Nguyễn Chí Thiện có ước nguyện theo đạo Thiên Chúa và ông đã được chịu bí tích thánh tẩy và sức dầu theo nghi thức công giáo. Ông hưởng thọ 73 tuổi.

Tác giả dạy đại học cộng đồng. Tháng 11-2007 ông đã có cuộc phỏng vấn thi sĩ Nguyễn Chí Thiện cho mạng talawas.org

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
✱ VOA: Trên cương vị tổng thống, ông Trump đôi khi chia sẻ thông tin, bất kể mức độ nhạy cảm của nó. Ông ngẫu hứng cung cấp thông tin bảo mật cấp độ cao cho bộ trưởng ngoại giao Nga ✱ VOA: Những tài liệu này cần được bảo mật là việc rất nghiêm trọng- đặc biệt là đối với Mar-a-Lago, những khách nước ngoài ở đó - tạo ra một mối đe dọa đến an ninh quốc gia ✱ VOA: John Kelly khởi động một nỗ lực để cố gắng hạn chế những người có quyền tiếp cận ông Trump tại Mar-a-Lago, nhưng nỗ lực này thất bại khi Trump từ chối hợp tác...
Hôm thứ Sáu 23-9 trên tạp chí Project-Syndicate, nhà báo Laurence Tubiana cho rằng không có gì là hay, là tốt một khi châu Âu theo đuổi chính sách đa phương hóa theo tiêu chuẩn hai mặt (double standard) trong cuộc chiến Ukraine, vì cộng đồng Âu còn nhiều vấn đề ưu tiên giải quyết...
Đại Hội Đồng Liên Hiêp Quốc lần thứ 77 đã khai mạc tại New York hôm 20-9-2022, trong bối cảnh thế giới đối mặt với hàng loạt khủng hoảng, đang bị chia rẽ vì nhiều vấn đề: Cuộc chiến Ukraine, khủng hoảng khí hậu, mất an ninh lương thực, khủng hoảng năng lượng, và nạn dịch Covid-19 vẫn chưa chấm dứt...
Truyện dài chống tham nhũng, lãng phí ở Việt Nam đã được thi hành từ Trung ương xuống địa phương, nhưng tham nhũng cứ trơ ra là vì sao? Thắc mắc này không phải đến thời Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng mới có mà từ khuya lắm rồi, ít nhất cũng từ khóa đảng VII thời ông Đỗ Mười làm Tổng Bí thư (28 tháng 6 năm 1991 - 26 tháng 12 năm 1997). Nhưng tại sao tình trạng này cứ kéo dài mãi và không có dấu hiệu suy giảm mà còn biến chứng, lan nhanh mặc dù nhà nước đã tung ra nhiều biện pháp phòng ngừa và chữa trị...
Tôi đã trót có dăm ba lời về nón cối, mũ cối, và dép râu nên (lỡ trớn) cũng xin được thưa luôn, đôi câu, về cái nón tai bèo...
Bạn ơi, -Kẻ trí tuệ ít lỗi lầm và khi phạm lỗi thì nhận biết và tu sửa. Kẻ ngu si không biết lỗi lầm và khi nhận biết thì biện minh mà không hề tu sửa. -Kẻ trí tuệ trước mọi sự việc đều tìm hiểu và phân tích lợi-hại. Còn kẻ ngu si chỉ nhìn thấy lợi mà không thấy hại. -Kẻ trí tuệ biết đo lường thời thế. Còn kẻ ngu si thì làm bừa, khi thất bại lại đổ lỗi cho Trời. Tức khí nhảy ra đâm chém dễ. Nhẫn nhục chờ thời khó, “Khảng khái cần vương dị. Thung dung tựu nghĩa nan.” (Lý Trần Quán Tiến Sĩ đời Lê Trung Hưng)
Theo VOA Tiếng Việt hôm 9-9-2022 bà Aler Grubbs, giám đốc Quốc gia USAID Mỹ tại Việt Nam và ông Nguyễn Kim Sơn, Bộ trưởng GD&ĐT-VN đã ký kết bản ghi nhớ nâng cao chất lượng giáo dục Đại học và thúc đẩy xây dựng một nền Đại Học Tự Trị tại Việt Nam...
Trận đánh tái chiếm cổ thành Quảng Trị kéo dài 81 ngày trong mùa Hè đỏ lửa 1972 là một trong những trận đánh dài và khốc liệt nhất trong chiến tranh Việt Nam. Trong tạp chí tháng Tư trên trang mạng khảo cứu lịch sử historynet năm nay, Thiếu Tướng hồi hưu John D. Howard, một sĩ quan West Point và cựu cố vấn tại chiến trường Việt Nam vào năm 1972 đã kể lại diễn biến toàn bộ chiến dịch và trận tái chiếm lịch sử này. Xin giới thiệu lại bài viết này nhân kỷ niệm 50 năm trận tái chiếm cổ thành kết thúc vào ngày 16 tháng 9 năm 1972...
Vào giữa tháng 3, chưa đầy một tháng sau khi Nga xâm lăng Ukraine, nhà khoa học chính trị Francis Fukuyama đã đưa ra một dự đoán nổi bật: Ukraine sẽ chiến thắng. Sáu tháng sau, Ukraine đang trên đà tấn công và tái chiếm lãnh thổ quan trọng giữa nhiều dấu hiệu là quyết tâm của Nga đang suy yếu. Các bản tường thuật chỉ ra rằng vũ khí và thông tin tình báo do Hoa Kỳ và các quốc gia đồng minh khác cung cấp đang mang lại cho cuộc phản công của Ukraine một sự thúc đẩy nghiêm trọng. Liên minh NATO vẫn bền vững và đoàn kết đứng sau Ukraine, bất chấp nỗ lực của Nga nhằm làm suy yếu sự thống nhất đó bằng cách hạn chế xuất khẩu khí đốt tự nhiên sang châu Âu...
Đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN) đã “cạn kiệt” các vấn đề quốc kế dân sinh hay sao mà lại đem những chuyện cũ ra thảo luận tại Hội nghị Trung ương 6 vào tháng 10?
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.