Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Thuần-Lương-Tri Và Chính-Trị

18/09/201200:00:00(Xem: 11855)
Cách đây ít lâu, một người bạn của tôi tại Pháp e-mail cho tôi một câu hỏi: "Không hiểu anh có cách nào dịch chữ 'bon sens' của Pháp hay 'common sense' trong tiếng Anh sang tiếng Việt không?"Hôm đó tôi khựng và đã không có câu trả lời dứt khoát cho anh.

Tôi phân vân: "Hay tại người Việt mình ít có 'common sense,' 'bon sens' trong cuộc sống?"

Nhưng nếu người Việt mình không có cách dịch gọn gàng hai chữ kia thì người Trung-hoa dịch làm sao? Tra từ-điển cũng không thấy người Hoa có cách dịch gì tốt hơn. Có lẽ chỉ còn cách dịch hơi dông dài một chút như "lối suy nghĩ thông-thường" để diễn-tả ý-niệm "common sense."

Vậy gọi bài viết này của tôi là "lối suy nghĩ thông-thường và chính-trị" cũng được. Mặc dầu vậy, tôi cũng xin đề nghị một cách nói văn hoa hơn một chút, gộp cả ý của chữ "bon" trong "bon sens" tiếng Pháp và chữ "common" trong "common sense" của tiếng Anh để thành "thuần-lương-tri" xem người đọc có thể chấp nhận được không.

Ý đơn giản

Sở dĩ tôi nảy ra cái ý viết bài này là do những ngày gần đây, chúng ta mở Tivi ra xem hay vào Internet, lập-tức chúng ta bị đánh đập vào mắt những quảng-cáo cho hai ứng-cử-viên Tổng-thống Dân-chủ và Cộng-hoà đả phá nhau và đưa ra những lập-luận không mấy thật về nhau.

Tại sao ta biết là không thật?

Bởi những quảng-cáo đó đơn-giản-hoá vấn-đề đến độ cho người xem có cảm-tưởng là mình phải ngu lắm thì mới chấp-nhận được những kết-luận mà người ta cố nhét vào đầu mình! Thì hoá ra là hai đấu-thủ đang đánh nhau thì ta mong gì được nghe ra những lời ôn tồn, cân nhắc?

Có lẽ phải đợi đến mấy cuộc tranh-luận sắp tới đây, vào tháng 10 này, thì may ra ta mới được thấy và nghe đối-chiếu thật-sự quan-điểm của hai ông Obama và Mitt Romney về một số vấn-đề hệ-trọng đối với quốc gia này trong vòng 4-5 năm tới.

Trong khi chờ đợi, tôi đã tìm đọc mấy bài trong các báo Việt-ngữ để xem bà con giải thích cho nhau nghe như thế nào. Bởi nếu ta không hiểu các "issue" trong cuộc tổng-tuyển-cử năm nay thì làm sao ta có thể có được những chọn lựa đích-đáng?

Giải thích nhiều khi sai

Khổ nỗi, mở mấy báo Việt-ngữ ra, tôi thấy nhiều bài đi quá xa sự thật, chỉ nói được lên cái chủ-quan của tác-giả mà lại không làm sáng tỏ được điều gì.

Để xin đưa ra một thí-dụ, cuối tuần rồi có bài mới viết về Đại-hội của Đảng Dân-chủ ở Charlotte, North Carolina. Tôi đọc và giật mình khi thấy tác-giả trong lúc giới-thiệu các diễn-giả đã gọi ông thị-trưởng San Antonio, Julian Castro, là bà. Lập-tức tôi ngờ là tác-giả đã thực-sự theo dõi Đại-hội, dù là chỉ trên Tivi! Thành thử làm sao mà tin được là tác-giả viết đúng về những chuyện còn lại.

Hay một bài khác viết về "So sánh khác biệt giữa Obama và Romney." Thấy một bài như vậy, người như tôi rất háo hức muốn được biết lập-trường hai ông khác nhau, giống nhau ở chỗ nào. Nhất là khi tôi lại thấy bài viết được chia ra gọn gàng thành những tiểu-đề như "Đối nội, đối ngoại," "Thuế," "Nợ và thâm hụt ngân sách," "Bảo hiểm y tế," "Năng lượng và môi-trường," v.v.

Nhưng khi đọc vào trong nội-dung thì tôi thấy nhiều chỗ giải thích không rõ nếu không muốn nói là sai hoàn-toàn. Tỷ-dụ, có đoạn viết:

"Ai sẽ giúp đa số dân Mỹ gốc Việt còn nghèo (lương dưới $250,000.00/năm) về tiền an sinh xã hội, trợ cấp y tế, giảm nợ đi học, cắt giảm thuế lợi tức?"

Tôi đọc mà giật mình khi thấy định nghĩa "lương $250 nghìn" mà gọi được là nghèo thì tôi cũng muốn làm người nghèo! Vì sao? Vì đến lương căn-bản của bà Ngoại-trưởng Hillary Clinton cũng chỉ có $186,600 một năm thôi.(Lương Tổng-thống của ông Obama cũng chỉ có $400 nghìn một năm.) Lương thế rồi mà còn đòi được giúp đỡ về "tiền an sinh xã hội, trợ cấp y tế, giảm nợ đi học, cắt giảm thuế lợi tức" thì tôi có tham quá không?

Đến dưới mục "Thuế" thì bài viết nói: "Obama chủ trương không tiếp tục miễn thuế thêm cho 1% triệu phú Hoa Kỳ." Có lẽ tác-giả định nói: "cho các triệu phú Hoa Kỳ, nghĩa là chỉ 1% dân-số." Chứ "1% triệu phú" có nghĩa là cứ 100 ông/bà triệu phú ông Obama chỉ chủ-trương không tiếp tục miễn thuế cho 1 người trong số đó mà thôi.

Nhưng có lẽ tác-giả xem thế chưa đủ sợ nên chỉ xuống hai đoạn, bài viết lại viết tiếp: "ông [Obama] yêu cầu không tiếp tục miễn thuế cho 1% tỷ phú." Kinh quá! Mới đó còn là "triệu phú," xuống mấy dòng đã thành "tỷ phủ" rồi!

Song "tỷ phú" hình như cũng chưa đáng sợ đủ nên bài viết xuống chút nữa lại tố "Romney và Paul Ryan chủ trương... không bỏ sự miễn thuế cho người đại tỷ phú (tạo thất thoát $750 tỷ/năm cho ngân quỹ quốc gia)."

Ôi thôi, thật hết nói! This is not serious, như người Mỹ thường hay than!

Tội ông Bush?

Đến khi nói đến nợ quốc gia của Mỹ giờ này đã lên đến $16.000 tỷ thì trước nhất tác-giả không nhắc đến con số đó và nhất là phân tách nó ra để thấy là hơn ba năm của ông Obama đã chồng nợ lên bằng cả hai nhiệm-kỳ của ông Bush. Theo như những nghiên cứu đứng đắn nhất thì 42 đời Tổng-thống ở Mỹ mới đạt tới số nợ 5.000 tỷ. Đến đời ông Bush, vì 9/11 và hai chiến-tranh ở Iraq và A-phú-hãn, ông Bush mới phải góp thêm món nợ hơn $5.000 tỷ--trong hai nhiệm-kỳ--nữa vào tổng-số nợ quốc gia. Khi ông Obama bước vào Toà Bạch Ốc vào tháng 1/2009, tổng-số nợ quốc gia của Mỹ là $10.600 tỷ.Nhưng chỉ trong hơn 3 năm, chưa đầy một nhiệm-kỳ, ông Obama đã đắp thêm một món nợ là $5.400 tỷ nữa, nghĩa là hơn số nợ ông Bush mắc phải trong 8 năm.

Vậy thì ai tiêu hoang hơn ai?

Tác-giả lại cho ông Obama cái công "ổn định thị trường nhà cửa, tài chánh, và giữ vững kỹ nghệ xe hơi, là kỹ nghệ lớn của Hoa Kỳ." Điều này có đúng không khi ta biết là cả hai cái luật dùng để cứu Fanny Mae và Freddie Mac, cả luật Housing and Economic Recovery Act of 2008 (tháng 7/2008) lẫn luật để cho Federal Housing Finance Agency (FHFA) (7 tháng 9/2008) nhảy vào giải-quyết những món nợ của hai doanh-nghiệp khổng-lồ về địa-ốc kia đều là những luật đưa ra trong khi ông Bush còn làm Tổng-thống. Đến cái kế-hoạch kích-thích kinh tế (stimulus plan) mà ông Obama đem ra áp-dụng để cứu ngành sản xuất xe hơi của Mỹ cũng lập ra dưới thời ông Bush.

800.000 việc mất trong một tháng?

Tác-giả viết: "Romney nói rằng Obama đã làm suy thoái kinh tế. Nhưng ông không nói rõ rằng khi Obama nhậm chức, chính sách của Bush đã khiến trên 800 ngàn dân mất việc mỗi tháng." Có thật không? Có thật là năm 2009, 800 ngàn dân mất việc mỗi tháng, nghĩa là cả năm thì mất hơn 10 triệu công ăn việc làm không? Những con số này lấy đâu ra, tôi không thấy tác-giả cho ta nguồn gốc hay xuất-xứ.

Rõ ràng là tác-giả viết không kỹ nên phát biểu hơi loạn. Thậm chí có những đoạn ta hết hiểu luôn tác-giả muốn nói gì như mấy đoạn sau đây:

"Với chính phủ sẵn sàng để gửi thứ tư liên tiếp (?) thâm hụt hàng năm nhiều hơn $4 nghìn tỷ (khiếp! hàng năm mà thâm hụt đến thế này sao?) và nợ các vị (?) quốc gia chỉ dưới $16 nghìn tỷ..." thì tôi hết hiểu! Mong có độc-giả nào giải thích giùm tôi!

"Obama ra lệnh cho một lệnh cấm tạm thời về khoan nước sâu sau vụ tràn dầu khổng lồ BP ở Vịnh Mexico, nhưng đã đẩy dầu khí và khoan tổng thế." Thế là nghĩa làm sao? "Khoan tổng thể" là khoan thế nào?

"Tuy-nhiên, ông đã bị (?) chặn các đường ống dẫn dầu Keystone XL từ Canada..." Ông chặn hay ông đã bị chặn? Ai chặn để ông thành "đã bị chặn"?

"Romney... nhấn mạnh nhiều hơn [ông Obama] vào sản xuất dầu mỏ, khí đốt và than đá và ít hơn vào năng lượng xanh." Nghe thì tưởng ông Obama đã thành công trong việc "quảng bá... năng lượng tái tạo" và đã có những thành tựu về "năng lượng xanh." Tác-giả chỉ quên không nhắc là chính ông Obama đã cho hãng Solyndra vay gần 300 triệu đô để sản xuất năng-lượng mặt trời để cuối cùng công-ty này vỡ nợ.

Vấn-đề chơi ác VNCH

Nói đến chuyện tổng-tuyển-cử năm nay mà tác-giả lôi chuyện Kissinger và Nixon đã "bỏ rơi hay bán VN cho Trung Cộng" thì người khác cũng có thể lôi chuyện ông Kennedy để cho tay chân của ông giết ông Diệm vậy. Tóm lại, nói thế thì vô biên vì chắc chắn là cả ông Romney lẫn ông Obama đều không có tội tình gì trong hai vụ "đâm sau lưng chiến-sĩ" kia! Nói như vậy, người ta gọi là lôi chuyện ông Bành Tổ ra! Nghĩa là vô vọng đạt được đến một sự đồng-thuận nào!

Thiết tưởng làm như vậy thì ta có thể nói chúng ta đã KHÔNG DÙNG "thuần-lương-tri" của mình để mà xét đoán chuyện bầu cử năm nay. Mà chỉ thích nói lấy được! Nói như thế thì thà không nói chuyện với nhau còn hơn, đỡ phải bực mình!

Trong một bài tới, tôi mong là chúng ta có thể đặt được ra vài luật chơi lương thiện, thật thà với nhau hơn. May ra, khi chúng ta thật lòng với nhau thì sự thật sẽ loé lên được phần nào về cuộc tổng-tuyển-cử năm nay ở Mỹ!

Ý kiến bạn đọc
19/09/201214:29:24
Khách
Xin kính cảm tạ giáo sư Nguyễn Ngọc Bích, bút hiệu Tâm Việt; ông quả thật là một dịch giả tài ba và nhà phân tích chính trị sắc bén.
19/09/201211:03:56
Khách
Bác Tâm Việt,
Cám ơn Bác. Bài rất hay trong thời điểm tháng 9/12.
Không biết Bác đã đọc bài "Người Việt xấu xí" của Bác Phan Nhật Nam chưa? !!!
Hoa Đà vẩn ngao du trên chín tầng mây cao và chưa chịu tái thế, đành phải "đá cho thật khéo". Xin đừng nói léo....Mượn của Bác Nguyễn Xuân Nghĩa.
The true is 47%. Kính.
CuLi - OKC.
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trung Cộng luôn luôn coi Biển Đông là “lợi ích cốt lõi”, như Tân Cương, Tây Tạng, Đài Loan và sẽ dùng Quân sự để chiếm toàn bộ khi có điều kiện, nhưng Việt Nam chưa biêt phải xoay xở ra sao, hay nương nhờ vào ai khi bị tấn công.
Câu nói phổ biến với dân Mỹ được trích từ ý của Benjamin Franklin thường được nhiều người nhắc là, "thế giới này chẳng có gì chắc chắn, ngoại trừ cái chết và thuế". Dù nói thật hay đùa thì quả là vậy.
Theo như công bố từ Tổng Thống Donald Trump vào cuối tuần qua, nữ thẩm phán Amy Coney Barrett đã chính thức được đề cử vào Tối Cao Pháp Viện và sẽ đệ trình lên Thượng Viện Hoa Kỳ để bắt đầu quá trình chuẩn thuận
Nhà văn Võ Hồng ví von: “Bụng to như bụng xe đò.” Nhận xét của ông, rõ ràng (và hoàn toàn) không… trật! Xe đò thường đầy khách mới chịu rời bến nhưng trên đường đi tài xế vẫn luôn dừng bánh “hốt” thêm mấy con nhạn là đà để kiếm thêm chút đỉnh. Khách lên sau thì ngồi ghế súp.
Cuộc Họp Thường Niên lần thứ 75 của Liên Hiêp Quốc năm nay diễn ra trong hoàn cảnh chưa từng thấy trong lich sử do tác động của đại dịch Covid-19. Các hội trường, các cơ sở của LHQ ở New York vắng hoe ngay trong thời điểm diễn ra buổi họp khoáng đại thường niên kể từ ngày 21-9-đến ngày 02-10-2020.
Chủ Nhật, 27 tháng 9, năm 2020 – Gần 200 người Mỹ gốc Việt và đồng minh đủ mọi lứa tuổi đã tổ chức trên mạng một buổi họp rầm rộ để vận động cho cuộc bầu cử có khả năng quyết định đường hướng tương lai của Hoa Kỳ.
Việc qua đời của Thẩm Phán Ruth Ginsberg và Tổng Thống Donald Trump đề cử Tân Thẩm Phán Amy Coney để được Thượng Nghị Viện (với đa số thuộc đảng Cộng Hòa) gấp rút thông qua không đầy 40 ngày trước bầu cử đã khiến báo chí và dư luận nổi lên làn sóng tranh luận gay gắt gọi đây là cuộc chiến văn hóa sống còn trong nước Mỹ. CNN hôm 09/26/2020 chạy hàng đầu bài bình luận rằng đây là cuộc đão chánh do phe bảo thủ chuẩn bị từ nửa thế kỷ nay [1]. Bài viết này sẽ tìm hiểu giữa Tòa Án Tối Cao lại có liên hệ gì đến cuộc chiến văn hóa vốn âm ỷ trong suốt 50 năm nhưng nay bùng nổ làm rạn nứt xã hội Hoa Kỳ, không kém gì cuộc Cách Mạng Văn Hóa tại Trung Quốc vào thập niên 70. Nhưng trước cả cuộc chiến văn hóa của thập niên 60 còn có cuộc chiến kinh tế từ thập niên 30. Sau Đại Khủng Hoảng 1929 Tổng Thống Franklin Roosevelt đưa ra chương New Deal bảo vệ công đoàn và quyền lợi người lao động theo mô hình Dân Chủ Xã Hội do John M. Keynes đề xướng. Ngược lại không ít dân Mỹ chủ trương tiếp tục tư bản
Ở Việt Nam, một tờ báo được cung cấp 3 thẻ phóng viên quân đội. Cục An Ninh Quân Đội điều tra rất cẩn thận, từ cá nhân ký giả, cha mẹ, ông nội bà nội, có ai vào theo Việt Cộng không? Có ông bà, cha mẹ đi vào rừng với Mặt Trận giải phóng miền Nam hay không?
Hơn hai phần ba thế kỷ qua, chế độ toàn trị và bạo ngược hiện hành ở Việt Nam chưa hề mang lại an bình hay phúc lợi cho bất cứ ai (ngoài đám lãnh đạo) nên cứ “yên tâm đi” và “đừng lo lắng quá” e không phải là thái độ tương thích để có thể sống với cái nhà nước tráo trở này.
Năm nay, 2020, cháy rừng không những tại California mà còn bùng phát tại cả chục tiểu bang ở Miền Tây nước Mỹ làm hàng triệu mẫu tây đất rừng bị thiêu rụi. Tình trạng cháy rừng ngày càng trầm trọng. Trong cuộc họp với Tổng Thống Donald Trump hôm 14 tháng 9 năm 2020, Thống Đốc California Gavin Newsom và nhiều lãnh đạo Miền Tây khác đều nói rằng cháy rừng sở dĩ ngày càng dữ dội là do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Trong khi đó TT Trump cho rằng các tiểu bang Miền Tây đã không dọn sạch bụi cây và gỗ mục để cho cây cỏ dễ cháy chất đống trong rừng. “Khi cây ngã xuống sau một thời gian ngắn, khoảng 18 tháng, chúng sẽ biến thành cây rất khô. Chúng trở thành những que diêm… các bạn biết đó, không có nước đổ xuống và chúng trở nên rất, rất – chúng dễ bị cháy,” theo Trump phát biểu tại California hôm 14 tháng 9. Phụ Tá Giáo Sư dạy về Lịch Sử tại Đại Học Oregon là Steven C. Beda, cũng là sử gia về môi trường đã nghiên cứu về các khu rừng tại Bở Biển Thái Bình Dương cho biết
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.