Hôm nay,  
Việt Báo Online

Hiểm Hoạ Hóa Chất: Methyl Methacrylate (MMA)

19/07/201200:00:00(Xem: 10791)
Hiểm Hoạ Hóa Chất: Methyl Methacrylate (MMA)
(LTS. Trong hầu hết các sản phẩm dùng trong ngành làm móng hiện nay có chứa rất nhiều hoá chất độc hại gây ảnh hưởng không tốt cho sức khoẻ và đặc biệt nhiều loại có khả năng gây ung thư hoặc dẫn đến chứng vô sinh ở nam lẫn nữ giới. Một số hoá chất thường được dùng nhất là chất MMA, Toluene, Dibutyl Phthalate, Formaldehyde... Kỳ này Mạch Sống xin chia sẻ với quý độc giả một số thông tin về chất MMA.)

Hiểm Hoạ Sức Khoẻ: Những tác hại thường thấy nhất khi tiếp xúc quá lâu với chất methyl methacrylate (MMA) là gây kích thích ở da, mắt, mũi, cổ họng và phổi. MMA có thể tác hại đến hệ thần kinh, gây triệu chứng giống như say rượu, nhưng hầu hết cơ thể sẽ bị kích thích trước tiên.

Mùi và Màu: Methyl methacrylate là dung dịch trong suốt có mùi trái cây, nồng và rất dễ phân biệt. Hầu hết mọi người đều có thể ngửi được khi chất này bốc hơi trong không khí ở nồng độ thấp, không đủ khả năng gây hại cho sức khoẻ. MMA còn được gọi là methacrylic acid ester hoặc methyl methylacrylate.

MMA được dùng rất rộng rãi bởi vì phân tử đơn của methyl methacrylate monomer kết hợp lại với nhau tạo thành một polymer rất cứng và chắc (chuỗi phân tử) có khả năng kết chặt lại với nhau tạo thành rất nhiều loại chất liệu khác. Hiểm hoạ chính đối với sức khoẻ là hít phải hơi bốc của chất lỏng monomer.

Những nghề dùng tới MMA: MMA được dùng trong quá trình sản xuất nhựa acrylic dưới nhiều nhãn hiệu như Diakon, Osteobond, Lucite, Plexiglass, và nhiều nhãn hiệu khác. Vài ứng dụng thường thấy nhất là: keo, chất dán, bột chỉnh hình (orthopedic cement), nhựa polyester, sợi tổng hợp, răng giả…

MMA đôi khi được dùng để tạo móng giả, mặc dù điều này hiện nay đã bị cấm sử dụng vì có rất nhiều người bị dị ứng đối với chất MMA.

Theo luật tiểu bang, người chủ của bạn phải cho bạn biết nếu công việc của bạn đòi hỏi phải tiếp xúc với hoá chất nguy hại, kể cả methyl methacrylate, và phải huấn luyện bạn cách sử dụng chúng một cách an toàn.

Nếu bạn nghĩ bạn có thể bị tác hại bởi hoá chất độc hại ở nơi làm việc, bạn nên yêu cầu xem Bản Hướng Dẫn An Toàn Hoá Chất (MSDS) của sản phẩm mà bạn đang sử dụng. Bản MSDS liệt kê tất cả các thành phần hoá chất độc hại có trong sản phẩm, ghi rõ những hiểm họa đối với sức khoẻ, và cung cấp phương pháp sử dụng an toàn, lưu trữ, và phế thải. Bản MSDS phải có cả thông tin về hoả hoạn, nổ, phản ứng hoá học, cấp cứu và phương pháp xử lý khi bị rỉ hoặc tràn. Người chủ của bạn phải có MSDS cho mỗi loại sản phẩm có chứa hoá chất nguy hiểm, và phải có sẵn khi nhân viên yêu cầu.

MMA Xâm Nhập và Tác Hại Cơ Thể Ra Sao?

MMA xâm nhập cơ thể bạn khi hít thở hơi bốc hoặc khi bị dính trên da. Những tác hại thường thấy nhất khi tiếp xúc quá lâu với chất methyl methacrylate (MMA) là gây kích thích cho da, mắt, mũi, cổ họng và phổi. MMA có thể tác hại đến hệ thần kinh, gây triệu chứng giống như say rượu, nhưng hầu hết cơ thể sẽ bị kích thích trước tiên.

Mắt, Mũi, và Cổ Họng: Hơi bốc MMA trong không khí ở nồng độ 125 ppm (chỉ hơi cao hơn nồng độ cho phép của OSHA một chút) có thể gây chảy nước mắt, rát cổ họng, ho, và ngứa mũi. Nhiều cuộc nghiên cứu ở động vật cho thấy khi tiếp xúc ở nồng độ 400 ppm trong khoảng thời gian dài sẽ gây hại đến thành khí quản. Nhưng tác hại này có xảy ra trên con người hay không thì vẫn chưa có kết luận.

Da: Thân thể tiếp xúc trực tiếp với dung dịch MMA có thể gây ngứa ngáy, cháy phỏng, ửng đỏ, sưng, và rách da. Tiếp xúc nhiều lần có thể gây viêm da. Đối với nhiều người da có thể bị dị ứng. Có báo cáo nói rằng da tiếp xúc trực tiếp trong thời gian dài có thể gây ngứa ngáy, tê, và nổi đốm trắng (whitening of the fingers). MMA dễ dàng xuyên qua những loại vải thông thường và kể cả găng tay phẫu thuật.

Hệ Thần Kinh: Tiếp xúc quá lâu với MMA có thể ảnh hưởng đến não bộ, tương tự như rượu bia. Triệu chứng thường thấy nhất là nhức đầu, uể oải, buồn nôn, mất sức, suy nhược, rát, chóng mặt, và mất vị giác, ngoài ra còn gây mất ngủ.

Ung Thư: Một cuộc nghiên cứu gần đây cho thấy MMA không gây ung thư ở động vật. Tuy nhiên, MMA có gây ung thư ở người không thì vẫn chưa biết.

Hệ Sinh Sản: Tuy đã có rất nhiều cuộc nghiên cứu về sự ảnh hưởng của MMA đến quá trình phát triển của thai nhi, nhưng vẫn không cho kết quả chắc chắn. Một vài nghiên cứu cho rằng MMA có thể gây khiếm khuyết ở bào thai (birth defect) của động vật khi động vật bị tác hại ở nồng độ cao. Tuy vậy, vẫn không biết rằng MMA có ảnh hưởng thai nhi ở người hay không. Tuy nhiên, MMA nếu được người mẹ hít vào thì có thể chuyển đến thai nhi. Phụ nữ mang thai nên tránh tiếp xúc với MMA.

Vấn đề MMA ảnh hưởng đến hệ sinh sản của nam giới vẫn chưa được nghiên cứu ở động vật hay người.

Khám Sức Khoẻ và Kiểm Tra Những Tác Hại Sức Khoẻ

Methyl methacrylate không tích tụ trong cơ thể quá lâu. Hiện chưa có nghiên cứu hay thí nghiệm nào có thể đo lường chính xác được nồng độ MMA tích tụ trong cơ thể, cũng không thể xác định được những tác hại mà MMA có thể gây ra. Vì thế, những cuộc đo lường hằng ngày không cần thiết cũng không bắt buộc. Tuy nhiên kiểm tra bổ sung có thể được thực hiện để hỗ trợ trong việc chuẩn đoán bệnh viêm da, dị ứng.

Những ai thường tiếp xúc với MMA hoặc bất kỳ hoá chất độc hại nào khác thì nên đi khám sức khoẻ toàn diện trước ngày nhận việc, phải khám luôn cả các loại bệnh sử hoặc bệnh nghề nghiệp. Các lần tái khám theo định kỳ cũng nên được thực hiện.

Nồng Độ Giới Hạn Cho Phép

OSHA đặt ra nồng độ giới hạn cho mỗi loại hoá chất và bắt mọi người phải tuân thủ tại nơi làm việc. Nồng độ cho phép đối với MMA là 100 lượng MMA trong một triệu lượng không khí (100 "parts per million," hoặc 100 ppm). Nghĩa là 410 miligam MMA trong mỗi khối mét không khí (410 mg/m3).

Đôi khi nồng độ tích tụ trên 100 ppm và vào những lúc khác thì thấp hơn 100 ppm, như vậy vẫn hợp pháp, vì nồng độ cho phép được tính dựa trên mức độ trung bình làm việc trong 8 tiếng đồng hồ là từ 100 ppm trở xuống. Hầu hết mọi người đều có thể ngửi được mùi của methyl methacrylate khi nồng độ tích tụ trong không khí dưới mức 100 ppm. Vì thế, cho dù ngửi được mùi nồng của MMA cũng không có nghĩa là bạn đang bị chất này tác hại. Đo lường nồng độ hoá chất trong không khí là phương pháp đáng tin cậy nhất trong việc nhận định mức độ tác hại.

Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào được nêu ở trên khi làm việc với MMA, bạn có thể bị hoá chất tác hại trên mức cho phép. Báo cho giám thị viên của bạn hoặc công đoàn của bạn. Nếu nhân viên bị hoá chất tác hại trên mức cho phép, chủ nhân phải thực hiện kiểm tra nồng độ hoá chất trong không khí. Bạn có quyền xem bản kết quả kiểm tra liên quan đến công việc của bạn.

Bạn có quyền xem và sao lại các giấy tờ y tế của bạn và lưu trữ các hồ sơ liên quan đến các trường hợp tác hại bởi chất độc hại. Những hồ sơ này rất quan trọng cho việc nhận định xem công việc có ảnh hưởng đến sức khoẻ của bạn hay không. Chủ nhân phải lưu trữ những hồ sơ này và cung cấp cho nhân viên 30 ngày sau khi thôi việc.

Giảm Thiểu Hiểm Họa

Người chủ của bạn buộc phải bảo vệ bạn tránh bị tác hại bởi hoá chất khi nồng độ tích tụ trên mức PEL.

Thay thế: Phương pháp hữu hiệu nhất để giảm thiểu tác hại hoá chất là dùng loại hoá chất ít độc hại, nếu có. Tuy nhiên cũng phải để ý đến mức độ độc hại của sản phẩm thay thế này để bảo đảm những sản phẩm này ít nguy hiểm hơn.

Kiểm soát kỹ thuật: Khi có thể, chủ nhân nên áp dụng phương pháp kiểm soát kỹ thuật hơn là sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân để đề phòng hiểm họa. Phương pháp kiểm soát kỹ thuật bao gồm: ráp đặt hệ thống thông gió, thay đổi quy trình thực hiện công việc, và cách thức thi hành công việc. Chai, lọ nên có nắp đậy để tránh bay mùi. Một vài công việc có thể cách ly, biệt lập hoặc che chắn, hoặc tự động hoá để giảm thiểu tác hại.

Gắn máy thông gió ("hoods") là phương pháp kiểm soát không khí hiệu quả nhất. Hệ thống này hút đi hơi bốc độc hại phát ra từ hoá chất trước khi nó khuếch tán vào bầu khí hô hấp. Trong bệnh viện hay ở nơi pha trộn MMA, nên gắn hệ thống thông gió loại laminar flow. Máy dò hơi bốc (vapor scavengers) phải được gắn trong phòng xử lý hoá chất, hoặc nơi sử dụng MMA.

Thiết Bị Bảo Hộ Cá Nhân: Khi phương pháp kiểm soát kỹ thuật không đủ giảm bớt hiểm hoạ, phải bổ sung thêm thiết bị mặt nạ lọc khí và phải có kế hoạch phòng ngừa. Cần tham vấn chuyên gia vệ sinh công nghệ hoặc người có đủ kiến thức để bảo đảm thiết bị thích hợp và sử dụng đúng cách.

Nếu công việc đòi hỏi phải thường xuyên tiếp xúc với hoá chất MMA trong thời gian dài, hoặc nếu bắn toé có thể xảy ra, thì nên bổ sung thêm một vài dụng cụ bảo hộ như găng tay, kính bảo hộ, mặt nạ che toàn mặt. Quần áo bảo hộ phải làm bằng nguyên liệu có khả năng đề kháng chất MMA, như polyvinyl alcohol. Ngay cả vật liệu có sức đề kháng cao cũng dễ dàng bị MMA xuyên thấu, cho nên phải thường xuyên thay găng tay mới.

Viết theo tài liệu của cơ quan OSHA
(Nguồn: http://www.machsong.org)

22/02/2019(Xem: 225)
Giấc mộng trường sinh, bất tử đã được ghi nhận từ thuở hoang sơ, khi con người còn ăn lông ở lỗ. Trong huyền thoại thần tiên, trong niềm mê tín dân gian, trong nguồn cảm hứng xuất thần của văn nhân thi sĩ hay luận lý của triết gia. Tân, Cựu Ước, kinh Koran cũng có nhắc tới nguồn nước trường sinh.
08/02/2019(Xem: 3979)
1. Đây là lúc mà ta phải tiêu hết số tiền mà ta đã để dành. Hãy tiêu chúng đi và tiêu một cách hoan hỉ. Hãy đừng đưa tiền đó cho những người mà họ không có một ý nghĩ gì về tại sao ta đã khó khăn mới kiếm được.
01/02/2019(Xem: 1082)
“Ăn trầu thì mở trầu ra Một là thuốc độc, hai là mặn vôi” Đó là đức tính thận trọng của các cụ ta với tập tục bỏm bẻm nhai trầu. Theo truyền thuyết, tục ăn trầu đã đến với dân gian ta từ thời vua Hùng dựng nước, kể lại qua một câu chuyện tình với kết cục không vui của đôi anh em huyết mạch và cô thôn nữ hiền lành. Tại một thôn nọ, có hai anh em sinh đôi tên là Tân và Lang. Họ giống nhau như đúc và cùng cực thương yêu nhau.
11/01/2019(Xem: 3656)
Lò Vi Ba (Microwave oven) hay là lò nấu dùng sóng cực ngắn , hiện nay đã rất phổ biến. Nhà giầu có thì mua một lò gắn vào tường với đủ nút bấm hiện đại. Nhà nghèo cũng có thể mua được một lò vi ba cỡ nhỏ, rất giản dị, dễ sử dụng. Nấu thực phẩm bằng lò này đã trở thành một nhu cầu hàng ngày vì tiện lợi, mau chóng lại tốn ít nhiên liệu. Nhưng cũng như mọi sáng chế của khoa học, việc sử dụng lò cũng có một số điểm rủi ro, bất lợi.
28/12/2018(Xem: 2395)
Lên chức ông, bà có nhiều điều thích thú nhưng cũng mang nhiều trách nhiệm, cả vật chất lẫn tinh thần.
21/12/2018(Xem: 2236)
1 - Sổ mũi. Hắt hơi. Rát cổ = Xin đừng vội dùng kháng sinh. Thời tiết bắt đầu chuyển động. Đâu đây rạng rỡ nắng hanh vàng với: “Heo may chớm đã lên mùa gió Ngăn ngắt chiêm bao lạnh chiếu nằm”-Vũ Hoàng Chương.
07/12/2018(Xem: 2649)
Ta thường nghe nói: “Cười bằng mười thang thuốc bổ ”, “Cười là dược phẩm tuyệt hảo”, hoặc “Cười mang vui cho người, cho ta”..
23/11/2018(Xem: 3636)
Mặc dù đường cho vị ngon và được nhiều người ưa thích, nhưng sự lạm dụng chất ngọt, nhất là đường trắng sucrose có thể gây ra nhiều rủi ro cho sức khỏe.
09/11/2018(Xem: 4129)
Ngày nay, rất nhiều người lưu tâm tới việc giảm chất béo trong thực phẩm vì e ngại một số bệnh gây ra do tiêu thụ quá nhiều chất dinh dưỡng này.
26/10/2018(Xem: 2214)
Theo các nhà dinh dưỡng thì ta chỉ nên tiêu thụ trong mỗi bữa ăn một số lượng chất béo đủ để cung cấp không quá 30 phần trăm tổng số năng lượng trong bữa ăn đó.
12/10/2018(Xem: 3385)
Theo huyền thoại thì pho mát được một nhà kinh doanh tình cờ khám phá ra cách nay nhiều ngàn năm. Trong một chuyến đi buôn xa, ông mang theo nhiều lương thực, trong đó có sữa đựng trong một cái bao tử lạc đà khô.
28/09/2018(Xem: 3706)
Vào buổi sáng hôm đó, khi xuống chuồng vắt sữa bò như thường lệ, một trại chủ thấy bình sữa bỏ quên trong góc nhà. Cầm lên coi, ông ta thấy sữa hơi đông lại, ngửi không thấy hư, ông ta bèn nếm. Sữa có vị hơi chua chua, ngọt ngọt và thơm. Tiếc của Trời, ông ta mang về cho bà vợ và cả nhà cùng ăn. Ai cũng khen ngon và không bị phản ứng gì!
14/09/2018(Xem: 2959)
Ngoài giá trị dinh dưỡng, sữa bò còn có một số ích lợi về y học cũng như có thể gây ra một vài trở ngại cho người dùng sữa. Vì thế, khi dùng thì cũng cần phải có những hiểu biết nhất định.
31/08/2018(Xem: 4150)
Đi học mà được thầy cô phết cho hai “quả trứng” thì về nhà chắc chắn lại được thưởng thức thêm vài con lươn đỏ mông đít. Nhưng được ăn hai quả trứng gà ốp-la hoặc hai cái hột vịt lộn thì ta đã có một lượng dinh dưỡng đáng kể cho ngày hôm đó.
24/08/2018(Xem: 3876)
Con người có nguy cơ mang những cơn đau do bệnh hoạn kinh niên hoặc do thương tích, giải phẫu. Cơn đau sau có thể làm giảm đi bằng thuốc gây tê mê. Cơn đau trước như nhức đầu, đau xương khớp cần sự trị liệu bằng các thuốc giải đau, để người bệnh có thể tiếp tục sinh hoạt, sản xuất. Aspirin là một trong các thuốc giải đau lâu đời đó.
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 02/2019, theo các trang Bloomberg và Axios, các kĩ sư và lãnh đạo của Intel đang dự đoán rằng Apple sẽ chuyển sang sử dụng chip ARM thay cho CPU Intel vào năm 2020. Đây là một phần trong nỗ lực thống nhất nền tảng xuyên suốt mọi thiết bị mà Apple đang sản xuất, và cách đây không lâu, một số ý kiến cho rằng tới năm 2021 Apple sẽ thúc đẩy việc làm 1 ứng dụng chạy được trên cả iPhone, iPad và Mac. Việc chuyển đổi nền tảng dường như đã bắt đầu từ năm 2018 khi Apple mang nhiều ứng dụng từ iOS lên macOS, chẳng hạn như Voice Memos, Stocks, Home... Năm 2019, có thể Apple sẽ cho phép port app iPad sang macOS, nhiều thông tin hơn sẽ được thông báo tại hội nghị WWDC 2019 diễn ra vào tháng 6.
Thiên hà xoắn ốc tráng lệ NGC 4565 được nhìn ở phía mép trên, từ Trái Đất. Còn được biết đến với cái tên Needle Galaxy (Thiên hà Cây Kim/ Kim Khâu) bởi mặt nhìn nghiêng nhỏ hẹp của nó, NGC 4565 tươi sáng là điểm dừng của rất nhiều ống kính thiên văn ở bầu trời phương bắc, nằm trong chòm sao mờ nhạt nhưng đẹp tinh tế: Coma Berenices (Hậu Phát).
Khoảng giữa tháng 02/2019, sau sự kiện Unpacked, DJ Koh - co-CEO của Samsung rằng chiếc loa thông minh Galaxy Home của hãng sẽ được bán ra chính thức vào tháng 04/2019. Được ra mắt cùng lúc với sự kiện giới thiệu Galaxy Note 9 vào tháng 08/2018, tuy nhiên cho đến tháng 02/2019, người dùng vẫn chưa biết được thông tin giá bán và thời điểm bán ra chính thức của sản phẩm
Khoảng giữa tháng 02/2019, Quốc hội Nga đã thông qua quy định cấm các binh lính đang thực hiện nhiệm vụ sử dụng smartphone, vì những hệ quả của mạng xã hội đối với an ninh quốc gia.
Khi nói tới smartphone cao cấp, Apple và Samsung thường cung cấp những tính năng tương đương nhau. Ví dụ, cả iPhone và Galaxy S mới nhất đều có màn hình tràn viền và công nghệ nhận dạng gương mặt. Tuy nhiên, theo một nhóm nhà phân tích tại Goldman Sachs, khi nói đến smartphone màn hình gập, Samsung sẽ vượt trội hơn tất cả các hãng kể cả Apple trong thời gian tới
Khoảng giữa tháng 02/2019, hệ thống tín dụng xã hội của Trung Quốc đang được thúc đẩy hoạt động trên diện rộng, hàng triệu cá nhân và doanh nghiệp ở Trung Quốc đã bị "gán mác" không đáng tin cậy, nằm trong "danh sách đen" của chính phủ, và họ sẽ không được phép tiếp cận thị trường tài chính hoặc di chuyển bằng máy bay, tàu hoả. "Danh sách đen thường niên" nằm trong nỗ lực thúc đẩy "sự đáng tin cậy" của xã hội Trung Quốc và cũng là sự mở rộng của hệ thống tín dụng xã hội, dự kiến sẽ chấm điểm cho 1.4 tỷ công dân.
Sau một loạt những đồn đoán trong thời gian qua, khoảng giữa tháng 02/2019, Samsung đã chính thức ra mắt bộ đôi siêu phẩm mới: Galaxy S10 và S10 Plus. Là thế hệ thứ 10 của dòng máy Galaxy S, Galaxy S10 và S10 Plus sở hữu thiết kế mặt trước hoàn toàn mới với màn hình đục lỗ Infinity-O, ngoài ra còn là nhiều nâng cấp về camera, cảm biến vân tay, sạc ngược không dây và những tính năng khác.
Nằm giữa quầng thiên thể yên bình đẹp đẽ, vdB 9 màu xanh xinh đẹp là đối tượng thứ 9 trong danh mục tinh vân phản chiếu năm 1966 của Sidney van den Bergh. Nó phân chia trường quan sát trong ảnh thiên văn, có kích thước gấp đôi trăng tròn, với những ngôi sao và đám mây bụi tối tăm che khuất trong chòm sao Cassiopeia phía bắc.
Hiện nay, hầu như toàn bộ hệ thống tự lái trên xe hơi đều chưa hoàn thiện và mang tính hỗ trợ cho lái xe, chưa hoàn toàn thay thế được cho lái xe. Tuy nhiên, theo nhà sáng lập kiêm CEO của hãng xe điện tự lái Tesla, điều này có thể thay đổi trong tương lai gần.
Khoảng giữa tháng 02/2019, cuối sự kiện Unpacked, Samsung đã giới thiệu cả chiếc S10 5G - chiếc smartphone 5G đầu tiên của hãng. S10 5G sẽ có pin lớn hơn, màn hình lớn hơn so với S10 Plus. Máy sẽ được bán ra từ nửa đầu năm 2019 và chưa có giá bán chính thức.
Lần đầu được nhá hàng hồi tháng 11/2018 tại sự kiện dành cho lập trình viên, ngày hôm nay tại sự kiện Galaxy Unpacked 2019, Samsung đã chính thức trình làng smartphone màn hình gập đầu tiên mang tên Galaxy Fold.
Đã từ lâu phím Bixby (nằm dưới phím tăng giảm âm lượng) vốn chỉ có một chức năng là kích hoạt trợ lý ảo Bixby của Samsung mà không hề có thêm bất kỳ tính năng nào khác. Tuy nhiên, với Galaxy S10, người dùng đã có thể gán các ứng dụng vào phím bấm Bixby.
Tháng 01/2019, Bộ Tư pháp Mỹ buộc tội Huawei đánh cắp bí mật thương mại, gian lận ngân hàng. Khoảng giữa tháng 02/2019, trang The Information đã đăng tải bài viết hé lộ các chiêu trò đánh cắp bí mật thương mại của Huawei, một số nhằm vào Apple.
Khoảng giữa tháng 02/2019, Qualcomm đã ra mắt modem Snapdragon X55 hỗ trợ 5G hoàn toàn mới với hiệu năng tốt hơn thế hệ trước. X55 có thể đạt tốc độ download lên tới 7 Gbps và tốc độ upload lên tới 3 Gbps
Eta Carinae có thể sắp sửa nổ tung. Nhưng không ai biết khi nào - có thể là năm sau, cũng có thể là một triệu năm nữa. Khối lượng của Eta Carinae - lớn hơn Mặt trời khoảng 100 lần - khiến nó trở thành một ứng cử viên xuất sắc cho siêu tân tinh toàn diện. Các ghi chép lịch sử cho thấy khoảng 170 năm trước, Eta Carinae đã trải qua một vụ nổ bất thường, khiến nó trở thành một trong những ngôi sao sáng nhất trên bầu trời phía nam.