Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Con ơi, trước hết là phải sòng phẳng

16/11/201100:00:00(Xem: 7527)

Con ơi, trước hết là phải sòng phẳng

Bút ký của Đoàn Thanh Liêm

Tôi thường theo lời giáo huấn của cha ông thuở xưa trong việc xử thế hàng ngày tại gia đình, cũng như ở ngòai xã hội. Một trong những điều chỉ bảo của các cụ xưa, mà tôi cho là rất chí lý, để mà áp dụng trong việc dậy bảo con cháu trong gia đình mình, đó là câu nói thật ngắn gọn chỉ gồm có 4 chữ mà thôi. Câu đó như sau : “Dĩ thân nhi giáo”, tức là phải đem chính cái nhân cách của bản thân mình như là một tấm gương để cho con, cho cháu trong nhà noi theo, nhiều hơn là dùng lời nói mà khuyên bảo chỉ dẫn cho con cháu phải làm thế này, thế nọ.

Gia đình tôi rất đông anh chị em, có đến tất cả 11 người lận, trên tôi thì có một anh và năm chị lớn, mà dưới tôi thì còn đến bốn người em nhỏ nữa. Vì sinh sống tại miền quê, với bà con họ hàng nội ngọai cùng ở quây quần trong một khu xóm, nên tương đối anh chị em chúng tôi được cha mẹ rèn cặp uốn nắn khá nghiêm túc, đồng thời cũng được cô dì chú bác thường xuyên nhắc nhở - theo đúng với nền nếp gia phong gia đạo đã thành một thứ truyền thống của dòng họ nhà mình. Ngay từ hồi còn nhỏ cỡ 7 - 8 tuổi, tôi đã được nghe cha mẹ khuyên bảo mấy anh chị lớn là : “Các anh chị lớn thì phải cố gắng ăn ở cho có đức, có hạnh để còn làm tấm gương tốt lành cho các em nhỏ noi theo. Đó là điều quan trọng nhất để mà giữ vững được cái tiếng thơm của dòng tộc nhà mình vậy…” Và chúng tôi thật may mắn, vì sau khi cha mẹ mất sớm, thì các anh chị lớn đã hợp với nhau, để mà chăm sóc bảo bọc, hướng dẫn cho mấy đứa em nhỏ tuổi như tôi trở thành người lương thiện chững chạc sau này.

Qua bài viết này, tôi muốn gửi riêng đôi lời nhắc nhở đến với các con, các cháu của tôi và cả cho các cháu là con của anh chị em và của các bạn hữu thân thiết với tôi nữa. Các cháu là thế hệ thứ hai, thứ ba - dù đang sống ở hải ngoại hay còn ở trong nước - thì vẫn cần phải được khuyên bảo khích lệ để giữ vững được truyền thống đạo hạnh tốt đẹp của dòng họ nhà mình. Vì câu chuyện ở đây là trong vòng thân mật trong gia đình, nên tôi cứ thỏai mái tâm sự cởi mở tự nhiên với các cháu, chứ không cần phải gọt giũa lời văn như trong các bài viết khác.

Như đã ghi trên nhan đề, tôi muốn nhắc nhở đến cái đức tính sòng phẳng, cái sự biết điều của mỗi một con người trong cuộc sống chung với bà con thân tộc trong gia đình, cũng như với nhân quần xã hội.

1 - Trước hết là sự sòng phẳng trong nội bộ của mỗi gia tộc.

Sự thành đạt của bất kỳ con người nào, thì đầu tiên phải kể đến đó là do công lao của cả gia đình đã góp phần hỗ trợ khích lệ về vật chất cũng như tinh thần cho cá nhân đó. Dân tộc ta vốn có tinh thần hiếu học, nên ở trong gia đình nào thì cha mẹ hay cô dì chú bác cũng đều lo lắng chăm sóc cho lũ con cháu có điều kiện thuận lợi để học hành đỗ đạt thành tài, hầu có được một địa vị tương đối vững vàng ngòai xã hội. Vì thế mà mỗi khi trưởng thành, thì người con nào cũng đều phải biết đến cái công ơn đó của cha mẹ, ông bà, cô chú, của các bậc tiền nhân từ bao nhiêu thế hệ đã vun đắp, gầy dựng cho tương lai của cá nhân mình. Và rồi tìm cách đền đáp lại cái công lao rộng lớn như trời biển đó bằng cách góp hết tài năng trí tuệ và nghị lực của mình ra để mà xây dựng củng cố cho cái uy tín, cái tiếng tăm, cái sản nghiệp (patrinomy) của dòng họ nhà mình mỗi ngày một thêm tốt đẹp vẻ vang hơn mãi. Có làm được như thế, thì mới là con người biết điều, biết “ăn cây nào, rào cây ấy”, biết cư xử sòng phẳng với chính gia tộc dòng họ của bản thân mình vậy.

Điều này cần phải nhắc đi nhắc lại đối với thế hệ trẻ ngày nay, bởi vì từ ngày nước ta mở ra tiếp cận rộng rãi với văn minh Âu Mỹ, thì trong nhiều gia đình, nhất là ở các đô thị, con người thường hay lây nhiễm phải cái tính ích kỷ, cái lối sống “cá nhân chủ nghĩa”, mà coi nhẹ cái tinh thần gia tộc, sao lãng việc gắn bó liên đới với các thành viên khác thuộc dòng họ nhà mình. Thế hệ trẻ cần phải cảnh giác trước cái nguy cơ sa sút của nền tảng luân lý gia đình trước sự cám dỗ của lối sống quá thiên về sự hưởng thụ vật chất riêng tư cho cá nhân bản thân mình và cho gia đình nhỏ bé riêng biệt của mình - mà quên đi cái trách nhiệm, cái nghĩa vụ lớn lao hơn, tức là phải chăm sóc, lo lắng cho các thành viên khác trong đại gia đình, trong dòng tộc nhà mình nữa.

2 - Tiếp đến là sự sòng phẳng đối với cộng đồng xã hội.

Từ xa xưa, trong các gia đình có nền nếp gia giáo, thì các bậc tôn trưởng bao giờ cũng nhắc nhở con cháu không bao giờ được quên lãng cái công ơn lớn lao mà đất nước đã dành cho mỗi cá nhân, cũng như cho mỗi gia tộc đang sinh sống trên mảnh đất quê hương bản quán của mình. Dưới thời quân chủ phong kiến do nhà vua đứng đầu lãnh đạo, thì người ta hay nhắc đến câu : “Ân Vua, Lộc Nước”, tức là mỗi cá nhân đều được thụ hưởng những cái ân huệ, cái bổng lộc về mặt vật chất, cũng như về mặt tinh thần do quốc gia xã hội cung ứng cho mỗi người công dân và gia đình của họ.

Và trong dân gian, thì bà con cũng thường hay nói đến cái chuyện “Ân đền, Nghĩa trả” - để nhắc nhở lẫn nhau về cái nghĩa vụ mỗi con người sống trong xã hội, thì phải biết cách cư xử tốt đẹp -

bằng cách báo đền cái ân nghĩa mà người khác đã làm cho mình. Trong tiếng Anh, người ta cũng có câu : “Give and Take”, có nghĩa là “Trao ra và Nhận vào”. Người ta cũng dùng thành ngữ “ Fair and Square” để diễn tả cái thái độ sòng phẳng, lương thiện trong cách xử thế đối với xã hội.

Về những ân huệ mà đất nước đã cung ứng cho mỗi công dân, thì phải kể đến nền giáo dục từ sơ cấp đến đại học, những dịch vụ chăm sóc về y tế vệ sinh công cộng, nhà săn sóc người già yếu, trung tâm chữa trị những bệnh nan y như bệnh phong cùi, bệnh HIV/AIDS, trợ cấp cho người thất nghiệp v.v…Rồi phải kể đến hệ thống hạ tầng cơ sở về giao thông gồm đường xá, cầu cống bến cảng, phi trường Và nhất là sự bảo đảm về tình trạng an ninh trật tự xã hội cho mọi người dân lương thiện có được cuộc sống an cư lạc nghiệp, bảo vệ cho mọi công dân có được một môi trường lành mạnh ổn định để mà an tâm sinh họat với việc kinh doanh sản xuất hay trao đổi thương mại v. v…Cũng phải kể đến những khỏan ích lợi phi vất chất (immaterial items) như truyền thống văn hóa, lịch sử, ngôn ngữ, tư tưởng, triết học, đạo lý, sự minh triết khôn ngoan thông tuệ - mà cha ông ta đã tích lũy được từ ngàn đời để mà truyền lại cho thế hệ chúng ta ngày nay nữa.

Là những kẻ được thừa hưởng tất cả cái gia tài vật chất và tinh thần quý báu đó của đất nước, mỗi người chúng ta đều có cái bổn phận là phải tích cực góp phần vào việc bồi bổ vun đắp cho cơ đồ non nước mình mỗi ngày thêm phồn thịnh phong phú hơn mãi. Đó cũng chỉ là một sự sòng phẳng, một sự biết ơn đối với cộng đồng xã hội - mà một người có lương tri bình thường (common sense) thì đều phải ý thức được cái trách nhiệm phải trả lại cho dân tộc cái ân nghĩa mình mắc phải ngay kể từ lúc gia nhập vào cuộc sống tại thế nơi quê hương đất nước mình - để mà ra sức đưa hết khả năng riêng của bản thân mình hầu thanh thỏa cho được cái món nợ đó - như người Mỹ thường nói :” Just to pay your own dues”. Vậy thôi, chứ đây không phải là một điều cao xa, vĩ đại nào mà vượt ra khỏi khả năng của một cá nhân bình thường như đa số mỗi người chúng ta đâu.

3 - Sự sòng phẳng đối với quê hương thứ hai của người Việt đang sinh sống ở hải ngọai.

Hiện nay, chúng ta có đến gần 4 triệu người Việt sinh sống tại trên 60 quốc gia ở hải ngoại, trong số này có khá đông bà con và bạn hữu của tôi nữa. Phần đông lại đã nhập tịch làm công dân tại các quốc gia đó, nên họ có thể coi đấy là quê hương thứ hai của mình, thêm vào với quê hương của cha ông là nước Việt nam chúng ta. Như vậy, người Việt ở hải ngọai cũng phải có nghĩa vụ là phải sòng phẳng đối với quốc gia đang cưu mang cho mình có được một cuộc sống tự do, thỏai mái dễ chịu hơn là tại đất nước quê hương hiện đang do người cộng sản độc ác tàn bạo kềm kẹp. Ngòai nhiệm vụ đóng thuế và làm tròn nghĩa vụ của một người công dân bình thường đối với quê hương thứ hai này, người Việt hải ngọai cũng còn có bổn phận tinh thần đối với quê hương nguyên thủy của mình là đất nước Việt nam nữa.

Do đó mà họ có trách nhiệm đối với cả hai quê hương của mình, cụ thể là phải làm tròn bổn phận của một công dân gương mẫu đối với quốc gia đang cưu mang bảo bọc cho bản thân và gia đình mình, đồng thời cũng không được sao lãng cái bổn phận phải góp phần xây dựng cho quê hương nguyên gốc Việt nam mỗi ngày một tươi đẹp sáng lạn hơn mãi. Các chi tiết thể hiện lòng trung thành và quý mến đối với cả hai quê hương này, thì tùy theo tính chất năng động và sáng tạo và hòan cảnh riêng biệt của mỗi người, ta khỏi cần dài dòng bàn thảo ở đây nữa. Vấn đề chính yếu là mỗi người phải có ý thức rõ rệt về trách nhiệm nặng nề của bản thân mình, và ra sức chu tòan cái bổn phận cao cả đó đối với cả hai quê hương yêu quý của mình vậy.

Để kết thúc bài viết đã khá dài này, tôi chỉ xin nhắc lại là mỗi con, mỗi cháu phải cố gắng hết sức mình để mà đền đáp cái ân sâu nghĩa nặng mà đất nước dân tộc đã chăm lo săn sóc cho mình từ thuở sơ sinh cho đến ngày trưởng thành hiện nay. Đây không phải là một đòi hỏi, một thứ yêu sách quá đáng nào đối với các cháu, mà chỉ là một nghĩa vụ tối thiểu của một con người có lương tri, biết cư xử sao cho sòng phẳng đối với nội bộ gia tộc, cũng như đối với nhân quần xã hội, và đối với quê hương đất nước của bản thân mình mà thôi./

California, Tháng 11 năm 2011

Đoàn Thanh Liêm

Ý kiến bạn đọc
21/11/201100:07:23
Khách
Làm sao các cháu có thể yêu VN khi mà cái tiêu đề "yêu tổ quốc là phải yêu đảng CS". Vậy thì phải kêu gọi tạo điều kiện cho các cháu làm chứ đừng lập lận con đen.
19/11/201108:13:06
Khách
Thế nào là sỏng phẳng. Một gd 11 đứa con thì lấy tiền đâu ra mà nuôi cho nổi trừ là triệu phú thì phải nhờ xã hội mà xã hội lấy tiền đâu ra và cũng không đủ khả năng tạo công ăn việc làm. Như vậy là không sòng phảng.
Thế hệ thứ hai chỉ cỏ một quê hương mà họ đang sống.
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Năm 17 tuổi, đang khi học thi tú tài, tôi bỗng nhiên bị suyễn. Căn bệnh này – vào cuối thế kỷ trước, ở miền Nam – vẫn bị coi là loại nan y, vô phương chữa trị. Từ đó, thỉnh thoảng, tôi lại phải trải qua vài ba cơn suyễn thập tử nhất sinh. Những lúc ngồi (hay nằm) thoi thóp tôi mới ý thức được rằng sinh mệnh của chúng ta mong manh lắm, và chỉ cần được hít thở bình thường thôi cũng đã là một điều hạnh phúc lắm rồi. If you can't breathe, nothing else matters!
Một người không có trí nhớ, hoặc mất trí nhớ, cuộc đời người ấy sẽ ra sao? Giả thiết người ấy là ta, cuộc đời ta sẽ như thế nào? Ai cũng có thể tự đặt câu hỏi như vậy và tự cảm nghiệm về ý nghĩa của câu hỏi ấy. Sinh hoạt của một người, trong từng giây phút, không thể không có trí nhớ. Cho đến một sinh vật hạ đẳng mà chúng ta có thể biết, cũng không thể tồn tại nếu nó không có trí nhớ. Trí nhớ, Sanskrit nói là smṛti, Pāli nói là sati, và từ Hán tương đương là niệm, cũng gọi là ức niệm, tùy niệm. Nói theo ngôn ngữ thường dùng hiện đại, niệm là ký ức. Đó là khả năng ghi nhớ những gì đã xảy ra, thậm chí trong thời gian ngắn nhất, một sát-na, mà ý thức thô phù của ta không thể đo được.
Ba mươi năm trước tôi là thành viên hội đồng quản trị của một cơ quan xã hội giúp người tị nạn trong khu vực phía đông Vịnh San Francisco (East Bay) nên khi đó đã có dịp tiếp xúc với người tị nạn Afghan. Nhiều người Afghan đã đến Mỹ theo diện tị nạn cộng sản sau khi Hồng quân Liên Xô xâm chiếm đất nước của họ và cũng có người tị nạn vì bị chính quyền Taliban đàn áp. Người Afghan là nạn nhân của hai chế độ khác nhau trên quê hương, chế độ cộng sản và chế độ Hồi giáo cực đoan.
Bà Merkel là một người đàn bà giản dị và khiêm tốn, nhưng nhiều đối thủ chính trị lại rất nể trọng bà, họ đã truyền cho nhau một kinh nghiệm quý báu là “Không bao giờ được đánh giá thấp bà Merkel”.
Hai cụm từ trọng cung (supply-side) và trọng cầu (demand-side) thường dùng cho chính sách kinh tế trong nước Mỹ (đảng Cộng Hòa trọng cung, Dân Chủ trọng cầu) nhưng đồng thời cũng thể hiện hai mô hình phát triển của Hoa Kỳ (trọng cầu) và Trung Quốc (trọng cung). Bài viết này sẽ tìm hiểu cả hai trường hợp. Trọng cung là chủ trương kinh tế của đảng Cộng Hoà từ thời Tổng Thống Ronald Reagan nhằm cắt giảm thuế má để khuyến khích người có tiền tăng gia đầu tư sản xuất. Mức cung tăng (sản xuất tăng) vừa hạ thấp giá cả hàng hóa và dịch vụ lại tạo thêm công ăn việc làm mới. Nhờ vậy mức cầu theo đó cũng tăng giúp cho kinh tế phát triển để mang lại lợi ích cho mọi thành phần trong xã hội. Giảm thuế lại thêm đồng nghĩa với hạn chế vai trò của nhà nước, tức là thu nhỏ khu vực công mà phát huy khu vực tư.
Gần đây, chỉ một tấm ảnh của nữ trung sĩ TQLC Hoa Kỳ – Nicole Gee – ôm em bé người Afghan với thái độ đầy thương cảm thì nhiều cơ quan truyền thông quốc tế đều phổ biến và ca ngợi! Nhân loại chỉ tôn trọng sự thật, trân quý những tâm hồn cao thượng và những trái tim biết rung động vì tình người – như nữ trung sĩ TQLC Hoa Kỳ, Nicole Gee – chứ nhân loại không bao giờ thán phục hoặc ca ngợi sự tàn ác, dã man, như những gì người csVN đã và đang áp đặt lên thân phận người Việt Nam!
Tôi vừa mới nghe ông Trần Văn Chánh phàn nàn: “Cũng như các hội nghề nghiệp khác, chưa từng thấy Hội nhà giáo Việt Nam, giới giáo chức đại học có một lời tuyên bố hay kiến nghị tập thể gì liên quan những vấn đề quốc kế dân sinh hệ trọng; thậm chí nhiều lần Trung Quốc lấn hiếp Việt Nam ở Biển Đông trong khoảng chục năm gần đây cũng thấy họ im phăng phắc, thủ khẩu như bình…”
Thế giới chưa an toàn và sẽ không an toàn chừng nào các lực lượng khủng bố trên thế giới vẫn còn tồn tại, một nhà báo, cựu phóng viên đài VOA từ Washington D.C. nói với BBC News Tiếng Việt hôm thứ Năm. Sự kiện nước Mỹ bị tấn công vào ngày 11 tháng 09 năm 2001 đã thức tỉnh thế giới về một chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo cực đoan đang tồn tại trong lòng các nước Trung Đông. Giờ đây, sau 20 năm, liệu người Mỹ có cảm thấy an toàn hơn hay họ vẫn lo sợ về một cuộc tấn công khủng bố khác trên đất nước Hoa Kỳ hay nhằm vào công dân Mỹ ở nước ngoài.
Vào ngày 11 tháng 9 năm 2001, những kẻ khủng bố Hồi giáo thuộc tổ chức mạng lưới Al-Qaida đã dùng bốn phi cơ dân sự làm thành một loại vũ khí quân sự để tấn công vào Trung tâm Thương mại Thế giới ở New York và Lầu Năm Góc ở Washington D.C. Các sự kiện không tặc loại này là lần đầu tiên trong lịch sử chiến tranh của nhân loại và đã có hậu quả nghiêm trọng nhất trong lịch sử cận đại.
Thứ Bảy, ngày 11/09/2021, nước Mỹ tưởng niệm 20 năm vụ tấn công khủng bố thảm khốc nhắm vào tòa tháp đôi World Trade Center ở New York, bộ Quốc Phòng Mỹ ở gần Washington và ở Shanksville tại Pennsylvania. Gần 3.000 người chết, hơn 6.000 người bị thương. Hai mươi năm đã trôi qua, vẫn còn hơn 1.000 người chết đã không thể nhận dạng. Chấn thương tinh thần vẫn còn đó. Mối họa khủng bố vẫn đeo dai dẳng. Lễ tưởng niệm 20 năm vụ khủng bố gây chấn động thế giới diễn ra như thế nào, nhất là trong bối cảnh Hoa Kỳ triệt thoái toàn bộ binh sĩ khỏi Afghanistan sau đúng 20 năm tham chiến ? Mời quý vị theo dõi cuộc phỏng vấn với nhà báo Phạm Trần từ Washington.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.