Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Hoa Kỳ: Lâu Lâu Vỡ Nợ Một Lần!

01/08/201100:00:00(Xem: 7203)
Hoa Kỳ: Lâu Lâu Vỡ Nợ Một Lần!

Nguyễn Xuân Nghĩa

Định nghĩa của chính khách: dối trá hoặc quên trí nhớ!

Tuần tới này, Hoa Kỳ có thể sẽ "vỡ nợ" – "default of payment" - nếu không được Quốc hội nâng định mức đi vay thêm một nấc, sau khi đã nâng một lần vào Tháng Hai năm nay. Chuyện ấy cả thế giới đều nói tới.
Nhân chuyện ấy, các nhà bình luận quán cóc đã nháo nhào nhảy vào để hùng hồn nói về những điều họ không biết. Nền dân chủ có sự kỳ diệu khi cho mọi người cái quyền phát biểu linh tinh. Nhưng cũng nền dân chủ đó lại cho phép chúng ta có quyền phê phán những chuyện linh tinh của chính trường.
Người viết xin dùng quyền này để nói về một kẻ có quyền mà không có trí nhớ, hoặc thiếu lương thiện. Đó là Giám đốc Báo chí của Toà Bạch Cung, tên là Dan Pfeiffer.
***
Trong chương trình truyền hình "John King USA" của hệ thống CNN ngày 26 vừa qua, Dan Pfeiffer nói với người chủ trì là Jessica Yellin, rằng "trong hơn 200 năm của xứ sở chúng ta, chưa khi nào mình gặp cảnh ngộ là không tôn trọng được nghĩa vụ trả nợ." Hàm ý của kẻ phát ngôn cho Hành pháp Hoa Kỳ là lần đầu tiên nước Mỹ bị nguy cơ vỡ nợ vì không thanh toán được nợ nần của mình.
Chúng ta có thể thông cảm với một người được tuyển dụng về cái tài miệng lưỡi. Chủ nào tớ nấy! Nhưng ta có quyền hồ nghi về khả năng hay sự ngay tình của một người biết việc là Tổng trưởng Ngân khố Timothy Geithner khi ông nói rằng nếu Quốc hội không nâng định mức đi vay thì Hoa Kỳ có thể sẽ bị vỡ nợ vào Thứ Ba mùng hai tới. Khi thấy một rủi ro kinh hãi như vậy, trong khi Quốc hội cãi vã om xòm là chưa thông qua bất cứ một đạo luật nào về chuyện ấy thì ai mà không sợ"
Thật ra, đây chỉ là đòn phép dọa dân khá cổ điển của chính trường. Chứ cái chuyện "vỡ nợ" này chỉ là trò xưa. Bổn cũ soạn lại.
Mười năm về trước, Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống George W. Bush đã ít ra ba lần lăn lóc trong cái cõi mấp mé ấy.
Thí dụ như Tháng 12 năm 2001, giữa vụ khủng bố 9-11 rồi chiến dịch A Phú Hãn, bộ Ngân khố của ông Bush và Tổng trưởng Paul O'Neill yêu cầu Quốc hội phải có biện pháp cực kỳ bất thường để tránh nguy cơ vỡ nợ: qua năm 2002, nước Mỹ chỉ còn trong tủ sắt chừng 15 triệu đô la là sẽ đụng trần, đụng vào giới hạn đi vay là năm ngàn 950 tỷ (5,950 ngàn tỷ).
Khi ấy, bộ Ngân khố đã có nhiều thủ thuật kế toán tài chánh để đẩy lui nguy cơ. Giảm bớt một số công trái liên bang và thay thế bằng loại vay tiền không lãi, bằng khí cụ tài chánh không thuộc diện "giấy nợ", v.v... hầu chính quyền liên bang vẫn có thể vay thêm tiền mà không đụng trần.
Sau đó, bộ ta hoan hỉ thông báo là đã đẩy lui nguy cơ vỡ nợ cho đến ngày 28 Tháng Sáu năm 2002! Đến ngày 21 Tháng Sáu thì bộ Ngân khố lại đụng chân tường.
Tổng trưởng O'Neill khẩn khoản yêu cầu Quốc hội nâng mức đi vay vào Tháng Tư: "nếu không, quý vị nên tìm một Tổng trưởng khác vì tôi sẽ không chịu vào tù khi quý vị không hành động và tôi phải lấy một số quyết định vi hiến". Trì hoãn mãi, đến ngày 11 Tháng Sáu năm đó Quốc hội mới nâng định mức đi vay từ 5,95 lên 6,4 ngàn tỷ đô la. Và Hạ viện chỉ biểu quyết cái quyết định tầy trời ấy vào ngày 27 – hơn hai tuần sau - với đa số còm cõi là... một phiếu.
Cho Tổng thống Bush kịp thời bàn hành luật mới vào hôm sau.
Thời ấy, Quốc hội dụ dự và trì hoãn cũng vì một chuyện cổ lỗ: nâng mức đi vay tới cỡ nào mới đủ khi mà được đi vay là người ta lập tức tăng chi!
Nếu không bị bệnh tối dạ mà chóng quên, phát ngôn viên Dan Pfieffer đã có thể nhớ rằng cuộc tranh luận về định mức vay mượn này còn kéo dài trong hai năm sau và lại bùng nổ vào năm 2003. Năm đó, bộ Ngân khố cũng lại phải gạn lọc và du di một số dự chi khi mức chi chỉ cách trần có vài triệu đô la mà Quốc hội vẫn cãi tiếp, và được bộ này cảnh báo là Hoa Kỳ sắp vỡ nợ!

Cuối cùng thì Quốc hội nâng định mức đi vay lên tới bảy ngàn 384 tỷ (7,384 ngàn tỷ) cho ông Bush ban hành thành luật vào cuối Tháng Năm năm 2003, khi cuộc chiến Iraq đã tưng bừng khói súng và năm tháng sau khi bộ Ngân khố báo động!
Lần thứ ba là ngay năm sau, 2004, khi bộ Ngân khố lại la làng và về nhà gom bi gạn tiền để xứ sở khỏi vỡ nợ. Mãi đến ngày 18 Tháng 11 Quốc hội mới đạt thoả thuận về định mức công trái!
Đấy là dưới thời ông Bush, thủ phạm của mọi chuyện mà mấy nhà bình luận bá láp đều ghi tâm khắc cốt. Dưới thời ông Bill Clinton thì nước Mỹ cũng đã có những ngày nhức tim như vậy, nhưng thôi, chuyện cũ đã dài!
Từ 1940 đến nay, nước Mỹ đã có 80 lần nâng định mức đi vay. Hầu như dưới mọi triều đại tổng thống, trừ Harry Truman sau khi mức vay được nâng lên chín ngày trước khi ông nhậm chức vào Tháng 12 năm 1945. Riêng từ 1960 đến nay - một năm trước khi Barack Obama ra đời – thì đã có 78 lần dời cột mốc như vậy! Nước Mỹ đi vay với đà gia tốc.
Thành thử, chúng ta không phát minh ra cái gì cả, dù là phát minh ra lời báo động sảng....
***
Nhưng, hình như là trong nhiệt tình bảo vệ thượng cấp, Giám đốc Báo chí Dan Pfeiffer không học được gì mà chỉ nhắc lại hôm 26 mấy điều như ông Obama trong bài phát biểu tối 25 Tháng Bảy.
Khác với thuộc cấp, vì vậy mới làm Tổng thống, ông Obama có xác nhận rằng việc nâng định mức đi vay chỉ là thủ tục thông thường – routine – trong lịch sử. Nghĩa là có gì đâu mà bên Cộng Hoà cứ làm cho lớn chuyện. Điều ấy không sai, như chúng ta vừa nói ở trên.
Nhưng định mức đi vay hiện nay mới thật sự là lịch sử - vì cao chưa từng thấy. Đó là chi tiết mà Obama cố tình bỏ qua và lại nói về bọn doanh gia đi máy bay riêng và về các doanh nghiệu dầu khí. Bọn tài phiệt này được một số đặc miễn thuế khóa nên làm công quỹ thất thâu gần 40 tỷ đô la trong 10 năm. Gọt đầu những kẻ ác ôn đó là thể hiện công bằng xã hội.
Một lối mị dân nhuốm mùi đấu tranh giai cấp cố hữu - mà chưa thể quân bình sổ sách được! Vì cái lỗ hổng lịch sử. Một kỷ lục.
Khi nói là kỷ lục, ta phải so sánh và so sánh với những gì so sánh được.
***
Trong dự luật ngân sách cho tài khóa 2012, Chính quyền Obama dự trù sẽ nâng mức vay lên tới 2.400 tỷ (hai ngàn bốn trăm tỷ) vì khoản công trái năm 2012 sẽ vượt quá 16,6 ngàn tỷ, cao hơn mức trần hiện nay (14,2 ngàn tỷ) đến hai ngàn bốn trăm tỷ (2.400 tỷ). Kế hoạch của Thượng viện Dân Chủ cũng trù tính con số 2.400 này, chứ không phải là lời vu cáo vu vơ!
Khi so sánh với 80 đợt nâng trần vay mượn như vậy trong lịch sử - và gia trọng với ảnh hưởng của lạm phát – thì con số 2.400 tỷ này quả là mức kỷ lục lịch sử.
Sau Chiến tranh Việt Nam, Chính quyền Gerald Ford nâng mức công trái hai lần vào các năm 1978 và 1979 – 398 tỷ và 430 tỷ - tính theo hiện giá của đồng bạc thì tương đương với 1.400 và 1.300 tỷ, còn thấp hơn mức vay dưới thời ông Bush cha là 1.600 tỷ tính theo hiện giá. Đến ông Bush con đầy tội lỗi thì định mức công trái được nâng vào Tháng Năm năm 2003, như nói ở trên, là 1.200 tỷ theo hiện giá, bằng phân nửa con số ngày nay trong dự luật ngân sách 2012 của ông Obama.
Nếu nhớ lại như vậy thì chúng ta thấy rằng việc đi vay thật ra chẳng có gì hay ho. Rằng nguy cơ vỡ nợ chỉ là một thuật ngữ nói về tai họa của hệ thống tài chánh công quyền, nhưng nước Mỹ chưa đến nỗi phá sản.
Sự phá sản là khi các chính trị gia giỡn chơi với tiền thuế của dân, rồi sau đó lại doạ dân rằng nếu không được vay thêm thì quốc gia sẽ phá sản! Người viết đã nhiều lần trình bày tình trạng bội chi bùng phát từ cả chục năm nay, với trách nhiệm của cả Quốc hội lẫn Hành pháp, trong tay Dân Chủ hay Cộng Hoà. Nhưng vẫn phải nói thêm rằng sau khi tăng chi cho đã, các chính trị gia lưỡng đảng lại dọa dân là sắp bị vỡ nợ thì đấy là điều khó chấp nhận.
Mong rằng nhờ vậy mà chúng ta sẽ phát triển khả năng suy đoán khi thấy các chính trị gia lên truyền hình. Đã bị móc túi rồi còn bị dọa nạt để lại bị móc túi nữa thì mình phải có quyền xét lại!

Ý kiến bạn đọc
01/08/201116:35:22
Khách
Xin thử xem xét vài con số: TT Reagan từ 1981 với mức được vay nợ tối đa (debt limit) là 1080 tỷ (34.5% của GDP) đến năm cuối 1988 là 2800 tỷ (~55% GDP), mức tăng của vay nợ (debt limit increase) là 199.4%, điều chỉnh cho lạm phát là độ 108.6%. Dưới thời TT Bush con: 2001 debt limit là 5980 tỷ (58% GDP) đến 2008 là 11315 tỷ (79% GDP), debt limit increase là 90.1% hay 52.1% sau khi điều chỉnh lạm phát. Đến thời TT Obama hiện giờ, 2009 debt limt là 12394 tỷ (87.8% GDP) , 2010 là 14294 tỷ (97.8% GDP), debt limit increase cho 2 năm là 26.3% hay 24.7% tính theo lạm phát. Nếu tính thêm 2400 tỷ cho tài khóa 2012 thì debt limit là độ 16694 tỷ (? ~100% GDP), debt limit increase cho cả nhiệm kỳ 4 năm là độ 47.5%, nếu điều chỉnh với lạm pháp sẽ thấp hơn một tí.
Như vậy nếu chỉ dựa trên số liệu, thì tuy số tiền 2400 tỷ là rất lớn, nhưng các chính khách sẽ bảo với dân là mức độ thời Obama chỉ tương đương với thời Bush cha. Nhưng vấn đề là nền kinh tế Mỹ bây giờ đã đi đến mức chịu đựng tối đa cho một số nợ khổng lồ như vậy. Chẳng những liên bang, mà tiểu bang cho đến thị thành và dân chúng đều ngập với nợ. Biết là nước Mỹ có lợi thế có một không hai trong lịch sử là có khả năng tài trợ nợ bằng cách in tiền vô tội vạ, nhưng việc nợ nần khổng lồ này đang và sẽ ảnh hưởng đến khả năng và vị thế siêu cường của Mỹ. Đại bộ phận dân chúng từ giới trung lưu trở xuống sẽ tranh đấu khó khăn nhiều trong những năm tới.
Với đa số chính khách từ TT đến QH, cho đến sinh hoạt chính trị toàn quốc gần đây quá phân chia, chịu ảnh hưởng nặng nề với ý thức hệ thay vì chính trị thực dụng (real politic), chuyện thay đổi sẽ không dễ dàng, một sớm một chiều được.
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tôi tha phương cầu thực đã lâu nên tiếng mẹ đẻ không khỏi có phần giới hạn. Bữa qua, đứng xếp hàng ở chợ chờ trả tiền thùng bia, chợt nghe loáng thoáng dăm câu đối thoại của mấy người đồng hương mà không khỏi có đôi chút băn khoăn: Vậy chớ chị thuộc diện gì? Nào có “thuộc diện” gì đâu. Mình chỉ là loại … ăn theo thôi mà! Về nhà, xem qua tự điển thì thấy Soha định nghĩa (“ăn theo”) thế này: Khẩu ngữ: Được hưởng hoặc có được nhờ dựa theo cái khác, người khác, không phải do tự bản thân có hoặc làm nên: “Nước lên cá đuối ăn theo, Lái buôn hết gạo bỏ neo cầm chừng.” (Cdao)
Lời người dịch: Các lý giải của Jude Blanchette và Richard McGregor về sự ra đi và kế vị của Tập Cận Bình trong tương lai là một đóng góp hữu ích cho độc giả quan tâm đến sự nghiệp chính trị của Nguyễn Phú Trọng và sự thống trị của ĐCSVN, vì không có sự khác biệt to lớn trong hệ thống chính trị của Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng hai tác giả không nêu lên một khía cạnh thời sự đang tác động cho tình thế là dịch bịnh COVID-19. Cả hai ĐCSTQ và ĐCSVN đều luôn tự hào về các thành tích kinh tế toả sáng mà không cần cải cách tự do chính trị và tự tuyên dương là “cường quốc chống dịch bịnh” hữu hiệu hơn các nước dân chủ phương Tây. Hiện nay, biến chuyển thảm khốc về dịch bịnh tại Việt Nam cho thấy một sự thật khác hẳn và giúp cho người dân có một cơ hội để nhận định đúng đắn hơn về sự lãnh đạo của ĐCSVN.
Ở độ cao hơn 46,000 feet tức là cao hơn 14 kilomets trên vùng sa mạc khô cằn của tiểu bang New Mexico, chiếc phi thuyền không gian màu trắng và bạc đã được hỏa tiễn phóng lên hướng về bầu khí quyển của Trái Đất, cỡi lên một chòm khói khí đốt và nhiên liệu cao su cứng đang cháy rực, theo ký giả Michael Greshko của báo National Geographic. Một vài phút sau, 2 phi công và 4 hành khách của phi thuyền, gồm tỉ phú Richard Branson, đã trôi trên bề mặt của hành tinh chúng ta hơn 53 dặm, tức hơn 85 cây số là độ cao đủ để nhìn thấy độ cong của Trái Đất và trượt qua mối ràng buộc của hấp lực, trong vòng ít nhất vài phút. Chiếc phi thuyền lấp lánh đó -- Virgin Galactic’s V.S.S. Unity – được phóng vào không trung từ một chiếc máy bay lớn hơn để đạt tới độ cao hơn 53 dặm trên bầu trời. Khi nó hoàn tất đường phóng lên, nó xoay cặp đuôi của nó lại, sắp xếp lại hình dạng chiếc phi thuyền để cho phép nó rơi trở lại thượng tầng khí quyển như một trái banh vũ cầu. 15 phút sau khi tách khỏi phi thuyền mẹ,
Câu chuyện của Giannis Antetokounmpo cũng là câu chuyện của những người di dân Mỹ. Bất kể đến từ đâu, bất kể màu da, bất kể chủng tộc, giá trị của người di dân chỉ có thể được đánh giá trên sự phấn đấu và những đóng góp của họ cho quê hương mới.
Như vậy, thì “mạng xã hội” đã lũng đoạn thành công và làm tha hóa đảng Cộng sản chưa, hay là, nói như lời để lại ngày 15/09/2017 của Cố Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, nguyên Đại sứ của CSVN tại Bắc Kinh (Trung Cộng) rằng: ”ĐCSVN nay đã hoàn toàn biến chất, trở nên quá hư hỏng, khó có thể sửa chữa được! Đảng đã đánh mất mình, không còn xứng đáng là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội nữa.”
Sóng radio, sóng ánh sáng lan tỏa trong không gian như thế nào ta đã biết. Chỉ còn một thắc mắc: Nguyên do nào khiến một vi phân tử, thí dụ như photon, “bay” nhanh đến thế – có thể nhanh nhất trong Vũ Trụ. Theo truyền thống, trước hết, thỉnh ý tiền nhân. Lên Gúc, tra cứu sách báo khoa học, không thấy các ngài – như Einstein, Newton – dạy bảo gì rõ ràng, dứt khoát về vụ này. Đành trông chờ ở các bậc cao minh của thời đại chúng ta.
Trong bóng hậu trường đàm phán có các sự thật khác mà hồi ký của Khrushchev hé lộ một phần trong chi tiết. Khrushchev kể lại nội dung trao đổi giữa Chu Ân Lai với Hồ Chí Minh. Về diễn tiến trận Điện Biên Phủ, Hồ Chí Minh cho biết tình hình chiến sự là tuyệt vọng, nếu không ngừng bắn sớm, Việt Minh không thể chống Pháp trong lâu dài. Trước nguy cơ này, Viêt Minh, khi cùng đường, có thể tháo chạy qua biên giới tìm nơi trú ẩn và xin Trung Quốc tiến quân sang Việt Nam, như đã làm ở Triều Tiên.
Với riêng những người dân Việt Nam, còn có thêm câu trả lời rằng, chính phủ Mỹ của tổng thống Joe Biden hiện nay cũng là một ân nhân khi đã viện trợ và chấp thuận các hãng chế tạo thuốc ngừa Covid của Mỹ được phép bán thuốc cho Việt Nam vì nội các tiền nhiệm của Trump đã từ chối tham gia chương trình viện trợ nhân đạo COVAX cho thế giới. Chích mũi thuốc Pfizer hay Moderna, hy vọng người dân Việt Nam sẽ nhớ đến điều này.
Đạo đức của thị trường không phải kinh doanh lương thiện mà chính ở chổ đầu tư khôn ngoan và chính chắn sẽ được thị trường tưởng thưởng, bằng ngược lại liều lỉnh hay lảng phí sẽ bị đào thải. Bàn tay vô hình thường xuyên tẩy sạch các sai lầm thì thị trường mới sinh hoạt tự do và lành mạnh. Sách báo kinh tế Hoa Kỳ lại nhắc đến “moral hazard” hay là rủi ro đạo đức. Giống như cháu hư tại bà tức có can thiệp từ bên ngoài - thường là do bàn tay hữu hình của nhà nước – dung dưỡng bao che khiến thị trường trở nên ỷ lại không cải sửa thói hư tật xấu. Thị trường không tự sửa sai sẽ có ngày vấp ngã giết chết nền kinh tế.
“Các ‘đại gia’ đó đã trở về Việt Nam từ thập niên 1990 khi đất nước bắt đầu mở cửa để đổi mới. Họ đầu tư chủ yếu vào bất động sản và xây dựng quan hệ là hai thứ tài sản có lợi nhất trong thời quá độ. Với túi tiền và kinh nghiệm tham nhũng ở Liên Xô và Đông Âu cũ, họ là những người cơ hội (như ‘carpetbaggers’) đặc trưng của thời kỳ tích tụ tư bản hoang dã.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.