Hôm nay,  

Nhà lãnh đạo quốc gia, lúc về hưu họ làm những gì (III): Tổng thống Nelson Mandela ở Nam Phi

23/07/201100:00:00(Xem: 6992)

Nhà lãnh đạo quốc gia, lúc về hưu họ làm những gì (III): Tổng thống Nelson Mandela ở Nam Phi

Đoàn Thanh Liêm

(Bài 3 trong loạt bài nhiều kỳ.)

Nelson Mandela là một trong số ít người nổi danh nhất trên thế giới ngày nay mà đặc biệt xuất thân từ lục địa Phi châu. Năm nay đã vào tuổi 93, ông bắt đầu suy yếu nhiều, nhưng cuộc đời ngọai hạng của ông thật ít có người đương thời nào mà lại có thể sánh kịp được.

Vì triệt để tranh đấu chống lại nạn kỳ thị chủng tộc Apartheid, mà ông đã bị ngồi tù suốt 27 năm, sự việc đã khiến nhiều nơi trên thế giới đã phát động một chiến dịch sôi nổi “ đòi trả tự do cho Nelson Mandela “ ( Free Nelson Mandela). Nhiều sách báo, phim ảnh, bản nhạc ca tụng thành tích sáng chói của ông. Nhiều quốc gia trên thế giới, điển hình là các nước Mỹ, Canada, Anh quốc, Ấn độ, Liên Xô, Thổ nhĩ kỳ… đã tôn vinh ông với những huân chương cao quý nhất. Đặc biệt ông đã được trao tặng giải thưởng Nobel Hòa bình năm 1993, trước khi ông được người dân Nam Phi bầu vào chức vụ Tổng Thống năm 1994.

Và năm 2009 mới đây, Liên Hiệp Quốc đã công bố ngày 18 tháng Bảy sinh nhật của ông là “Mandela Day” để vinh danh sự đóng góp của ông cho chính nghĩa Tự do trên thế giới.

Để bạn đọc có thể theo dõi rõ ràng hơn câu chuyện về sinh họat của nhân vật kiệt xuất này sau khi rời bỏ trách nhiệm lãnh đạo đất nước từ năm 1999 lúc bước vào tuổi 81, người viết xin lược thuật về quá trình tranh đấu kiên trì của Nelson Mandela trong công cuộc xây dưng một xã hội dân chủ tự do và nhân ái cho dân tộc xứ Nam Phi là quê hương bản quán của ông.

I – Nelson Mandela và Phong trào tranh đấu chống lại nạn kỳ thị chủng tộc Apartheid.

A – Bối cảnh địa lý lịch sử.

Nam Phi là một vùng đất ở cực Nam của lục địa Phi châu tiếp giáp với hai đại dương là Ấn độ dương và Đại tây dương. Với diện tích rộng vào khỏang 1.2 triệu km vuông và dân số hiện nay chừng gần 50 triệu người, Nam Phi là một quốc gia được xếp vào hạng phát triển nhất tại Phi châu.

Từ thế kỷ XVII, người Hòa lan đã đến lập nghiệp tại đây và những hậu duệ của họ được gọi tên là Afrikaaners với ngôn ngữ riêng. Đến giữa thế kỷ XIX, với sự phát hiện của các mỏ kim cương trong khu vực, người Âu châu, kể cả người Ấn độ lại đổ xô vào đây để khai thác và thuê mướn nhân công địa phương. Vào cuối thế kỷ XIX, lại xảy ra cuộc chiến giữa quân đội Anh với dân Afrikaaners, cũng được gọi là cuộc chiến Boer (Boer war) và kết cục, Nam Phi đã trở thành một thuộc địa của người Anh. Sau đệ nhị thế chiến, Nam Phi được trao trả độc lập, nhưng lại do người da trắng thiểu số nắm giữ mọi quyền hành. Dân da đen chiếm tuyệt đại đa số đến 80% dân số, nhưng vì thuộc các bộ lạc khác nhau, nên không hợp thành một sức mạnh của đa số, cho nên trong một thời gian khá dài họ bị thiểu số lối 10% người da trắng gốc gác từ Âu châu lấn ép kềm kẹp, với những luật lệ rất khắt khe tàn bạo của nạn kỳ thị chủng tộc mà thường được gọi là Apartheid.

B – Nelson Mandela nhập cuộc tranh đấu.

Ngay từ thời ở vào lứa tuổi 20, Nelson Mandela đã tham gia tích cực vào cuộc tranh đấu chống lại những đàn áp bất công và chà đạp nhân phẩm của người da màu như mình. Ông học luật và đã mở văn phòng luật sư hồi thập niên 1950. Nhưng vì nhận thấy chính quyền của người da trắng vẫn ngoan cố, nên Nelson đã cùng với một số bạn chủ trương sử dụng phương pháp bạo động như những vụ phá họai nhằm ép buộc chính quyền phải nhượng bộ. Vì thế mà vào năm 1963, ông đã bị chính quyền Nam Phi bắt giữ và đem ra tòa xử phạt với án chung thân khổ sai và nhốt ông vào những trại tù khắc nghiệt. Nhưng là người có ý chí cang cường, nên dù bị giam giữ tù đày, ông vẫn tiếp tục theo đuổi công cuộc tranh đấu đòi tự do và nhân quyền cho người da màu. Vì thế mà ông được sự ủng hộ rộng lớn của tòan thể dân tộc Nam Phi, cũng như gây được thiện cảm của số đông nhân vật quốc tế.

Năm 1990, nhà cầm quyền phải trả tự do cho ông. Và năm 1994, sau cuộc tổng tuyển cử, ông được bàu vào chức vụ Tổng thống và giữ nhiệm vụ này cho đến năm 1999 mới về nghỉ hưu vào tuổi 81. Nelson Mandela đã trở thành biểu tượng của công trình giải phóng người da màu ở Nam Phi khỏi nạn áp bức bất công và nhục nhã do người da trắng đã gây ra từ bao thế kỷ qua. Ông cũng là niềm tự hào cho mọi sắc dân thuộc các bộ lạc ở Phi châu nữa. Trong nhiệm kỳ Tổng thống của ông, tại Nam Phi dưới sự chủ tọa của vị Gíám mục Desmond Tutu nổi tiếng với giải Nobel Hòa bình năm 1984, thì Ủy Ban Sự thật và Hòa giải ( the Truth & Reconciliaton Commission) đã họat động rất sôi nổi, nhằm mục đích hóa giải hận thù giữa cộng đồng người da màu với người da trắng. Và Nelson Mandela đã hỗ trợ hết mình cho công cuộc hòa giải này, khiến gây được sự cảm phục trong công luận thế giới.

II – Nelson Mandela vẫn hăng say họat động từ lúc về nghỉ hưu.

Với uy tín lớn lao, ông được mời tham gia những vụ việc điều đình dàn xếp rất quan trọng trên trường quốc tế. Điển hình như trong vụ giải quyết tranh chấp liên quan đến chuyến mày bay Pan Am 103 bị quân khủng bố người Lybia làm nổ tung tại thành phố Lockerbie xứ Scotland Anh quốc, thì do sự dàn xếp của ông, chính quyền Gaddafi đã chịu trao 2 kẻ khủng bố cho Tòa án ở Hòa lan xét xử, nhờ đó mà làm giảm bớt được tình trạng bế tắc căng thẳng giữa Lybia và các quốc gia Âu Mỹ, đặc biệt là nước Anh.

Vào năm 2007, Mandela đã tìm cách thuyết phục nhà độc tài Robert Mugabe xứ Zimbabuwe là nên từ bỏ quyền hành trong danh dự, để khỏi bị săn đuổi như trường hợp của tướng Augusto Pinochet xứ Chili.

Cũng trong năm 2007, Nelson Mandela cùng với Giám mục Desmond Tutu cùng hợp chung với các nhân vật có uy tín quốc tế như cựu Tổng thống Jimmy Carter, cựu Tổng thư ký Liên Hiệp quốc Kofi Annan, Mary Robinson ( cựu Tổng thống Ireland), Muhammad Yunus ( nhà sáng lập hệ thống miro-credit tại Bangladesh)… để thành lập được một nhóm lấy tên là “The Elders” ( Nhóm Bô Lão) để cùng góp phần vào việc giải quyết những vấn đề cực kỳ khó khăn của thế giới.

Ông còn có sự quan tâm đặc biệt đến tai họa HIV/AIDS mà đến trên 11% dân chúng Nam Phi (tức là trên 5 triệu người) mắc phải, khiến gây ra cái chết đau đớn cho hàng trăm ngàn người mỗi năm, trong đó có cả chính người con trai thứ của ông là Makgatho Mandela chết năm 2005. Năm 2004, ông tới đọc diễn văn tại Hội nghị AIDS Quốc tế lần thứ XV tại Bangkok. Và mỗi năm ông đều tham gia rất nhiều trong các sinh họat gây quỹ nhằm giúp đỡ các nạn nhân của đại họa này.

Ngòai ra, còn phải kể đến 3 sáng hội đã được thiết lập đều lấy tên của ông, đó là : Nelson Mandela Foundation, Nelson Mandela Chindren’s Fund và Mandela Rhodes Foundation để đẩy mạnh những dự án về từ thiện xã hội nhân đạo.

Tóm tắt lại, với quá trình tranh đấu kiên cường của mình để giải thóat tầng lớp người da màu khỏi nạn kỳ thị dã man của nhóm người thiểu số da trắng lì lợm ngoan cố, Mandela đã quy tụ dân tộc Nam Phi về một mối và khởi sự xây dựng được một quốc gia thống nhất, tự do dân chủ như ta thấy ngày nay. Từ rất lâu, tên tuổi của Nelson Mandela đã gắn liền với sứ mệnh bảo vệ nhân phẩm và nhân quyền cho hết thảy những người cùng đinh ở Nam Phi.

Mặt khác, noi theo gương bất bạo động triệt để của Thánh Gandhi (người đã từng làm luật sư bênh đỡ lớp người Ấn độ tại Nam Phi hồi đầu thế kỷ XX) trong việc giải quyết những mối tranh chấp bất đồng tại các địa phương, Nelson Mandela đã gây được sự tín nhiệm và sự kính phục rất cao trên trường quốc tế, nhờ đó mà những hành động và lời nói của ông đều có ảnh hưởng lớn lao tại Nam Phi cũng như trên tòan thế giới.

Nelson Mandela quả thật là hiện thân của một thế lực tinh thần cao quý, và đó cũng là một tiếng nói lương tâm đày sức thuyết phục trong thời đại ngày nay của chúng ta vậy.

Westminster, tháng Bảy năm 2011

Đòan Thanh Liêm

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trong thời gian gần đây, thế giới đã chứng kiến cuộc khủng hoảng lãnh đạo chưa từng thấy ở Việt Nam kể từ ngày quốc gia Á châu này nằm trong tay thống trị của đảng Cộng Sản gần một nửa thế kỷ. Tính từ tháng Năm, 2022 đã có hai chủ tịch nước, hai phó thủ tướng, một trưởng ban kinh tế trung ương, chủ tịch quốc hội, và một thường trực ban bí thư kiêm trưởng ban tổ chức trung ương bị cách chức vì chiến dịch chống tham nhũng. Bộ Chính Trị Khóa 13 cũng bị mất năm ủy viên hiện chỉ còn 13 người. Nhiều nhà quan sát chính trị tự hỏi đã đến lúc Việt Nam chuyển biến thành một nước dân chủ hay chưa? Kinh nghiệm những nước cộng sản Trung Âu và Đông Âu đã trải nghiệm qua tiến trình này khoảng bốn thập niên về trước có giúp gì cho Việt Nam ngày nay được không? Đây cũng là chủ đề của bài báo này
Dù sống cùng thời nhưng khác nơi nên tôi không gặp Nguyễn Tất Thành lần nào ráo. Giao lưu, tương tác, chit chat … (qua không gian mạng) cũng không luôn. Bởi vậy, tôi chỉ đoán già/đoán non rằng con đường học vấn của ổng không dài và (dường như) cũng không được suôn sẻ gì cho lắm.
Trong lúc đảng chuẩn bị các kỳ họp Trung ương để tìm nhân sự cho khóa đảng XIV thì rộ lên tuyên truyền về “dân chủ Xã hội Chủ nghĩa” ở Việt Nam. Đảng nói văng mạng rằng: “Đặc trưng của dân chủ xã hội chủ nghĩa là quyền dân chủ của công dân không ngừng được mở rộng trong tất cả các lĩnh vực hoạt động của nhà nước, của xã hội mà cơ bản nhất là dân chủ về kinh tế.” Nhưng thực tế không phải như vậy. Tất cả mọi quyết định điều hành việc nước phải “do đảng, vì đảng và của đảng”.
Một cuộc tranh giành quyền lực kéo dài được ngụy trang bằng một chiến dịch chống tham nhũng rộng rãi hơn đã dẫn tới việc bất ngờ sa thải Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng, và chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ. Kết quả của cuộc đấu tranh này sẽ khiến những người vẫn còn hy vọng rằng Việt Nam có thể tham gia một "Liên minh chống Trung Quốc" phải suy nghĩ lại. Mặc dù cuộc tranh giành quyền lực này không liên quan đến chính sách đối ngoại nhưng nó sẽ khiến Việt Nam gần gũi hơn với Trung Quốc và xa rời phương Tây.
Những năm gần đây, chúng ta thường thấy trên mạng xã hội, nhiều trường hợp rơi nước mắt trong giới lao động tại Việt Nam, khi những người dân nghèo vướng phải căn bệnh ung thư hiểm nghèo, không có bảo hiểm y tế hay tiền bạc để chữa trị, chiến đấu chiếu lệ với tử thần, qua đời trong cảnh thương tâm. Hầu như căn bệnh ung thư lan tỏa khắp nơi, nhất là vây hãm giới lao động trong các xóm nghèo...
30.04.2024 lọt ra tin kêu cứu từ trại giam số 6 tỉnh Nghệ An nên thời gian lúc này phải dành cho việc khẩn cấp là viết thư báo động cho các tổ chức bảo vệ Nhân quyền quốc tế và các tòa đại sứ tại Hà Nội, nhờ can thiệp về vấn đề một số tù nhân lương tâm đang bị nhốt tại Việt Nam trong những phòng giam chật hẹp...
Lý do Việt Nam còn chậm tiến và lạc hậu hơn các nước láng giềng vì đảng CSVN chỉ muốn chỉ huy trí thức, thay vì hợp tác chân thành trong dân chủ và tự do...
Với sự miễn nhiệm ba nhân vật ở vị trí lãnh đạo quốc gia như Chủ tịch nước và Chủ tịch Quốc hội của Việt Nam chỉ trong vòng một năm từ năm 2023 đến năm 2024 vì lý do ba nhân vật đó thiếu liêm chính đã dẫn đưa người ta có cái nhìn về viễn ảnh trước mắt là sự khủng hoảng cơ cấu và sự bất ổn kinh tế làm cho giới đầu tư nước ngoài e dè, thận trọng, và chuyển hướng đầu tư sang các quốc gia khác...
Mỗi khi tai qua nạn khỏi hay gặp một điều lành, chúng ta đều nhắc tới chữ Phúc Đức: “Nhờ phúc ông bà nên tôi vừa thoát nạn.” “Nhờ phúc nhà nên cháu vừa thi đỗ.” “Cầu phúc tổ tiên cho được mẹ tròn con vuông.”...
Có 6 loại cán bộ, đảng viên sẽ bị loại khỏi thành phần Ban Chấp hành Trung ương đảng khóa XIV, nhưng tiêu chuẩn người được chọn “vẫn cũ như trái đất”...
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.