Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Mèo Chuột Ngày Tết

26/01/200100:00:00(Xem: 4997)

Tôi rất thích tranh ngày Tết. Không phải loại tranh tân thời hay những tranh cổ được hiện đại hóa bằng kỹ thuật ngày nay đem bán để kinh doanh, mà là loại tranh cổ thứ thiệt, thô sơ mộc mạc thực hiện bằng phương pháp cổ điển ở miền Bắc ngày xưa. Loại tranh này gợi những kỷ niệm xa xưa khi tôi còn là một cậu bé để chỏm đi học chữ Nho ở làng tôi, khoảng hơn 70 năm trước. Tháng trước nhân đọc một bài trên báo San Jose Mercury News nói đến loại tranh này của làng Đông Hồ ("), tôi nhớ đến một làng trong phủ Thường Tín Hà Đông, vốn cũng ở gần làng tôi. Những vùng lân cận làng đó đều có tranh bán rất rẻ trong các buổi chợ làng ngày Tết, các bà mẹ đi chợ về mua hàng cuộn tranh cho con, tha hồ đem dán khắp tường nhà trông thật vui mắt.
Loại tranh in từ bản gỗ khắc bằng tay nhiều mầu sặc sỡ, không phải in bằng mực mà bằng “phẩm”, tức là những loại mực mầu thô sơ thời cổ để tô mầu tạm thời trên giấy bổi, thứ giấy dùng để viết chữ Nho bằng bút lông. “Phẩm” làm bằng những chất có sẵn trong thiên nhiên, như mầu đỏ lấy ra từ một chất tìm thấy trong đất đá thường gọi là son, mầu nâu là vỏ quế, mầu vàng lấy từ lòng trứng gà, xanh có đủ loại từ lá đến trái cây và đen là mực tàu hay than nghiền nát. Đáng chú ý nhất vẫn là những bản khắc gỗ đục đẽo bằng những dụng cụ thô sơ của thời xưa. Những bản gỗ dùng để in trên giấy nhiều lần, mỗi lần một mầu, thành ra bức tranh có nhiều tính thủ công nghệ cổ truyền hơn tính nghệ thuật. Chính vì lý do đó, Tổ chức Văn hóa LHQ (UNESCO) đã thừa nhận Đông Hồ là một làng “thủ công nghệ truyền thống”.
Tranh Tết Việt Nam có hình những con vật quen thuộc trong dân gian. In hình trong tranh, nó có động tác và mặc quần áo như người, bởi vậy tôi nghĩ nó có tính “ngụ ngôn” trước La Fontaine hàng mấy trăm năm, và nếu nói đến con chuột Mickey của Disney nó còn đi trước xa hơn nữa. Tranh Tết còn có tính cách hài hước châm biếm, một nét đặc thù truyền thống của dân tộc tính Việt Nam. Trong những hình con vật trên tranh ngày Tết đó, nhiều nhất vẫn là hình Mèo, Chuột, không phải vì dân ta ưa chuyện “mèo chuột” theo nghĩa bóng được hiện đại hóa ngày nay, mà vì con Mèo, con Chuột thuộc 12 con Giáp âm lịch ngày Tết người ta thường hay nhắc đến. Mèo Chuột cũng là những con vật thấy trong nhà quá quen mắt với chúng ta.
Dù vậy tôi vẫn thích tranh Mèo Chuột bởi vì ở đây có những nét châm biếm rất tài tình. Tôi thích tranh con Mèo...trèo cây cau, nó thích hợp với câu ca dao dân gian:
”Con Mèo trèo cây cau,
”Hỏi thăm chú Chuột đi đâu vắng nhà,
”Chú Chuột đi chợ đường xa,
”Mua mắm mua muối giỗ cha con Mèo”

Tại sao con Mèo ân cần quá với chú Chuột đến độ phải leo lên cây cau mà tìm" Cố nhiên mèo tìm chuột là để sơi tái nó. Còn chuột sợ mèo nên phải leo lên đỉnh cây cau mà núp ở buồng cau. Nhưng ý nghĩa không mộc mạc đơn giản như vậy. Xem đến bức tranh một lũ chuột khăn đóng áo dài lễ mễ khiêng kiệu, khiêng lợn gà heo chó. những mâm tiền vàng phủ vải điều đến lễ Tết nhà “quan Mèo”, người ta thấy ngụ ý châm biếm rõ nét hơn. Ý nghĩa hiện thực ngày nay chúng ta đã biết, đó là hình ảnh một “ông quan” tham nhũng ngồi nhà phểnh râu chờ dân đem tiền đến hối lộ. “Dân chuột” nhỏ yếu, thấp cổ bé miệng nên đành phải đút lót cho ông “quan Mèo” phì nộn, xin “ông” đừng mần thịt chuột, để yên cho chuột được sống. Cũng vì thế khi Mèo đi tìm chuột, dân ta đã thương hại chuột nên nhắc nhở Mèo là chuột không quên lễ Tết nên phải đi chợ để “giỗ cha” con Mèo, vậy mong Mèo buông tha cho nó. Dân ta láu lỉnh, dùng chữ “giỗ cha” để ngụ ý “chửi cha” hay “tổ cha”.
Dùng hình ảnh con Mèo để chế diễu tham nhũng quả là hay. Nhưng tại sao không dùng hình ảnh con Hổ cũng tham tàn như Mèo" Con Hổ là chúa sơn lâm bằng sức mạnh của nó, nó ăn là ăn không cần biết có ai dòm ngó. Con Mèo là giống vật sống chung với loài người ngay trong nhà nên nó biểu hiện con người tham ăn, nhưng lại yếu và hèn nhát chỉ thích ăn của đút và ăn vụng. Mèo lớn, mạnh hơn chuột, có nanh vuốt làm vũ khí, nó quen áp bức kẻ yếu nhưng ưa quỵ lụy kẻ mạnh. Hình ảnh con Mèo ngày nay hợp thời hơn so với thời xưa để biểu tượng tham nhũng, một thứ tham nhũng ma mãnh được “hiện đại hóa” nên kỹ thuật ăn vụng rất vi diệu.
Tôi không hiểu bức tranh đàn chuột đi lễ Tết Cụ Mèo, Bác Mèo năm nay có được bầy bán ở Hà Nội hay không. Cũng có thể “nhà nước ta” chợt thấy chột dạ nên cấm bán, gọi đó là “văn hóa đầu độc”. Nhưng bất luật thế nào, hình ảnh Mèo Chuột đã khắc sâu vào tâm khảm người dân Việt Nam ngày nay. Bởi vì trong lịch sử dân tộc chưa bao giờ tham nhũng nở rộ với đủ mọi thủ đoạn tinh diệu và tân kỳ như ngày nay dưới chế độ cộng sản. Người dân sống trong cảnh trên đe duới búa, búa đập xuống đe dâng lên nên kẹt cứng. Đe là một chế độ gọi là kinh tế thị trường để làm giầu nhưng lại phải định hướng xã hội chủ nghĩa, nghĩa là một thứ kinh tế mập mờ làm môi trường cấy cho con vi trùng tham nhũng sinh sôi nẩy nở. Búa là chế độ độc quyền toàn trị, nó không cho ai ngóc đầu lên để chỉ trích những sai lầm của kẻ cầm quyền. Nếu không ngoan ngoãn như chú Chuột trong tranh ngày Tết, búa đập xuống với tội vạ chụp mũ là gây rối, âm mưu diễn biến hòa bình và lật đổ.
Cuộc họp của trung ương đảng đã xong, ngày Tết đã qua, đây là lúc nhìn xem cái chế độ Con Mèo đối phó với những vấn đề của nó như thế nào.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trong mọi hoàn cảnh Anh vẫn không ngừng hoạt động, Anh vẫn cứ đứng ở ngoài nắng - chữ của Mai Thảo. Với tôi, Nhật Tiến - Én Nhanh Nhẹn RS, vẫn cứ mãi là một Tráng Sinh Lên Đường
Lời dịch giả: Đây là bức tâm thư của cựu tổng thống George W. Bush gởi người dân Mỹ trong lúc cả nước đang sôi sục sau cái chết của George Floyd.
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
Bốn người được báo cáo đã bị giết chết hôm Thứ Năm sau một vụ cảnh sát rượt đuổi qua nhiều quận đã kết thúc trong trận đấu súng trên đường Miramar Parkway theo sau một tên cướp có vũ khí tại Coral Gables, tiểu bang Florida.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Một đám cháy đã bùng phát tại Viện Huyết thanh ở bang Maharashtra, Ấn Độ, nơi đang sản xuất hàng triệu liều vaccine Covid-19.
Tiến sĩ Anthony Fauci, cố vấn y tế của Tổng thống Mỹ Joe Biden, đã lên tiếng cảm ơn WHO vì dẫn dắt nỗ lực ứng phó Covid-19, trái ngược với chỉ trích thời ông Trump.
Loạt sắc lệnh được ký nhanh chóng ngay trong ngày làm việc đầu tiên của tân Tổng thống Mỹ Joe Biden tại Nhà Trắng nhằm thực hiện những lời hứa tranh cử của ông.
Ông Joe Biden chính thức trở thành tổng thống thứ 46 của Hoa Kỳ và cũng là tổng thống lớn tuổi nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.
Giá dầu thế giới tăng cùng với thị trường chứng khoán Mỹ trong phiên giao dịch hôm thứ Ba (19/01/2021), một ngày trước lễ nhậm chức của Tổng thống đắc cử Joe Biden,