Hôm nay,  
Việt Báo Online

Văn chương, văn hoá qua ngòi bút Việt kiều

16/05/201100:00:00(Xem: 6286)
Văn chương, văn hoá qua ngòi bút Việt kiều

Văn chương, văn hoá qua ngòi bút Việt kiều

buivanphu_h02_vb_batacgia-large-content: Các tác phẩm của Angie Châu và Andrew Lâm (ảnh Bùi Văn Phú)

Angie Châu, bên phải, Gs. Pelaud và Andrew Lâm trong buổi giới thiệu sách (ảnh Bùi Văn Phú)

Bùi Văn Phú

Chiều thứ Bảy 7.5.2011 tại thư viện Martin Luther King Jr. ở trung tâm thành phố San Jose có buổi giới thiệu sách của ba tác giả người Mỹ gốc Việt: Angie Châu, Andrew Lâm và Isabelle Thúy Pelaud với chừng 60 người tham dự, có những sinh viên trẻ, có quí cụ ngoài 70, có người ở Mỹ hơn 35 năm, người mới chân ướt chân ráo. Đa số là gốc Việt, chỉ dăm bảy sắc dân khác.

Trải nghiệm cuộc đời của nhiều người có mặt cũng là chuyện kể của hai tác giả Angie Châu và Andrew Lâm trong tác phẩm được giới thiệu. Riêng Isabelle Thúy Pelaud, người Mỹ gốc Việt-Pháp, phó giáo sư Đại học San Francisco State University nói về cuốn sách phân tích, bình luận văn chương Mỹ-Việt của cô.

Angie Châu với tác phẩm đầu tay Quiet As They Come [Nxb Ig Publishing. 2010. 199 trang] về quãng đời của cô từ những ngày đầu định cư ở San Francisco, khi mới học tiểu học cho đến một chuyến trở về Việt Nam 17 năm sau đó.

Tập truyện ghi lại đời sống, có thực pha lẫn hư cấu, của một nhóm thuyền nhân đến Mỹ cuối thập niên 1970, xây dựng lại cuộc đời từ một căn hộ trong khu đông người châu Á ở San Francisco. Nhà có ba phòng ngủ với 12 người lớn bé sinh sống. Chuyện mở đầu cho người đọc cảm giác khó phân biệt được từng nhân vật, như cuộc đời họ đã có nhiều xáo trộn qua những biến cố, như Elle, Michelle, Sophia, Marcel là tên mới của những đứa trẻ trong gia đình vì muốn che dấu quá khứ và lí lịch.

Lễ Độc Lập 4-7 đám trẻ con rủ nhau đi tắm hồ, gặp những cái nhìn không thiện cảm của vài người chung quanh, bị xịt nước. Không đủ tiền đi bơi, cũng không đủ tiền ăn quà, từ một quán pizza góc phố dăm đứa trẻ chia nhau miếng bánh, nhìn những đợt pháo hoa nổ trên trời mầu mè như những cây kẹo lolly pop. Vài năm sau, trước khi lên cấp 3, cũng Lễ Độc Lập, từ đỉnh núi Mt. Tamalpais Elle cùng đám bạn học nhìn xuống vùng Vịnh San Francisco với pháo hoa nổ như những hạt mầu rắc trên chiếc bánh. Giữa khoảng thời gian là tiến trình hội nhập vào đời sống và văn hoá mới. Đàn ông bắt đầu mê bóng cà-na. Mẹ cạo gió cho Elle tím cả lưng khiến nhà trường nghi ngờ có bạo hành trong gia đình. Từ căn hộ đông người sang một chung cư riêng cho gia đình với bàn ghế và ngay cả chiếc TV remote control cũng được giữ sạch trong những lớp bọc nhựa. Gia đình có việc làm, mẹ Hương lắp ráp linh kiện điện tử, bố Việt làm bưu điện. Trong những câu chuyện là hồi tưởng về chuyến vượt biển gặp nạn, con trai duy nhất chết, là quá khứ khá giả ở Việt Nam trước năm 1975 với bố làm viện trưởng đại học. Qua Mỹ ông sẵn sàng đi cắt cỏ, làm bưu điện, vừa đi làm vừa học lấy bằng kế toán. Ít nói, nhưng ông Việt phải nổi nóng khi đồng nghiệp da đen Melvin sàm sỡ chọc ghẹo đứa con gái mới 13 tuổi của ông. Sau hai người giảng hoà.

Rồi ông Việt mất việc vì lí do có bất đồng với đồng nghiệp. Sự kiện có vẻ cường điệu. Ở nhà, trong khi đi tìm việc mới, ông lo rửa chén bát, lau dọn, hút bụi. Con gái lên trung học, ông Việt tìm được việc làm kế toán, cả nhà cùng người thân ra công viên nướng thịt ăn mừng. Những đứa bé ngày nào chưa biết câu tiếng Anh, giờ thành Elle, Michelle, Sophia học giỏi và nghịch phá cũng không thua ai. Nghỉ hè chọn đi chơi vùng biển Mexico. Gia đình xem như đã hội nhập vào đời sống mới.

Bên cạnh câu chuyện chính của gia đình Elle là đan xen tình cảm của những cô chú, cậu dì từng ở chung nhà và bạn quen gia đình trong những ngày tháng đầu tại Mỹ. Dì Kim chồng còn ở Việt Nam. Xa mặt cách lòng. Trong tình cảnh đó nảy nở tình yêu thầm kín, Kim và Bảo, thèm muốn bộc phát qua những đan tay, qua hương tóc, những môi hôn nhẹ. Rồi chồng Kim là Đức cũng được đoàn tụ.

Trong tác phẩm, hình ảnh quê cũ thỉnh thoảng vụt hiện. Đà Lạt thơ mộng tình yêu, táo bạo thân xác. Miền quê bên gia đình nội với nhà cầu trên ao nuôi cá.

Mười bảy năm sau ngày vượt biển, tác giả cùng mẹ trở về Việt Nam. Đến thăm gia đình một người thân ở quê. Chú cô của Elle đã được cả nước biết vì có con trai mới 2 tuổi đã đọc vanh vách, được gọi là Bé của Phật, giống chuyện Thánh Gióng, được báo Giải Phóng Sài Gòn dành nguyên trang giữa viết về em. Tác giả nhầm tên chăng" Vì ở Việt Nam nay có nhật báo Sài Gòn Giải Phóng, cũng như Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu mà tác giả gọi là thủ tướng. Những trang báo được người chú cất giữ cẩn thận. Cho đến khi Elle về thăm. Sau bữa ăn, hình ảnh của em bé thần đồng lại trở thành nạn nhân của cơn tiêu chảy.

Quiet As They Come với mạch văn trôi chảy, phong phú trong nhân cách hoá, tuy nhiên độc giả có thể dễ lạc giữa các nhân vật trong một nhóm gia đình thân quen với cách tác giả dựng nhân vật chính khác nhau trong từng câu chuyện.

Trong khi tác phẩm của Angie Châu xoay quanh một gia đình, East Eats West [Nxb Heyday. 2010. 169 trang] của Andrew Lâm ngoài gia đình tác giả còn lan ra một cộng đồng - người Việt - và sắc dân châu Á. Đây là tác phẩm thứ hai của Andrew Lâm sau Perfume Dreams.

Bài đầu tiên giới thiệu San Francisco Bay Area là vùng đất của mọi sắc dân hoà đồng chung sống, kết hôn không phân biệt mầu da, sắc tộc để nhiều khi một cá thể khó định được mình thuộc giống dân nào: Blaxicans, Cambofrican, Hindjews, Japoricans…

Tác giả viết nhiều về ảnh hưởng văn hoá châu Á đang thấm vào đời sống Mỹ, từ phim của Bruce Lee trước sản xuất ở Hồng Kông, đến Jackie Chan. Ngày nay, đạo diễn Ang Lee với Crouching Tiger là do Mỹ sản xuất, nói tiếng Hoa, phụ đề Anh ngữ và có đông khán giả người Mỹ. Ảnh hưởng của võ thuật Trung Hoa có trong phim của Jean-Claude Van Damme, của Tom Cruise. Yoga của Nhật nay là môn thể thao ở Mỹ. Nhiều hãng bảo hiểm y tế đã nhận phí tổn chữa bệnh bằng châm cứu. Văn hoá châu Á thể hiện qua những nhân vật huyền thoại của Nhật, từ Astro Boy trong thập niên 1970 đến Akira hiện được nhiều trẻ con Mỹ ưa thích.

Đời sống gia đình của Andrew phản ánh qua nhiều bài viết, phảng phất nét văn hoá Việt. Những ngày đầu tác giả học cấp 2 ở Mỹ. Sự lễ phép của học sinh đối với thày cô. Phụ huynh mong con học bác sĩ, dù con không thích, như tác giả tốt nghiệp cử nhân sinh hoá để chuẩn bị học y khoa, nhưng viết văn, viết báo lại là đam mê. Điều này làm ba mẹ tác giả không vui, nhưng giờ đã chấp nhận những thành công của con và tác giả còn muốn bay bổng lên nữa trong văn chương. Sau East Eats West, năm nay Andrew Lâm sẽ có tập truyện ngắn ra đời và anh đang viết một tiểu thuyết.

Văn hoá Việt qua ngôn ngữ của Andrew là phở, là thờ kính tổ tiên, ông bà, là đạo Cao Đài. Đời sống người Việt ở Mỹ là giới trẻ thành công trong công nghệ thông tin, trong bánh mì Lee's, là xe đò Hoàng nối liền nam bắc California với Las Vegas. Nghề "neo" rất phổ thông trong cộng đồng Việt, đặc biệt từ khi kỹ nghệ điện tử xuống dốc, không còn cảnh chồng tách, vợ li thì nghề này đi lên, nhưng lại vắng bóng trong những câu chuyện của Andrew. Một thiếu sót.

Sinh hoạt chính trị là hình ảnh tượng đài Chiến sĩ Việt-Mỹ, là Trung tướng Lâm Quang Thi tư lệnh phó Quân đoàn I trong những ngày trước 30.4.1975, thân phụ tác giả, đến nay ông vẫn nhất định không về thăm lại quê hương, tương phản với nhà báo Andrew thường xuyên qua lại giữa hai bờ đông tây Thái Bình Dương, đem về quê nhà hình ảnh Việt kiều; đem qua nước Mỹ những vấn đề của Việt Nam, như súp hổ cốt, căng thẳng thần kinh; như ngôn ngữ mới: đi quậy, văn hoá tốc độ, nổ; những chuyện cổ tích sự tích trầu cau, Trương Chi Mị Nương và hòn vọng phu đã hơi lạc so với nguyên bản.

Chính trị cộng đồng Việt với những dân cử vươn lên vào đầu thiên niên kỉ. Thiếu chăng là biến cố chính trị Little Saigon ở San Jose gây chú ý cả nước Mỹ, nhưng không được nhắc đến, dù tác giả sống ngay cạnh thủ đô của người Việt ở miền bắc California.

Ngoài Angie Châu và Andrew Lâm giới thiệu và đọc một vài chuyện trong tác phẩm, Giáo sư Isabelle Thúy Pelaud từ Đại học San Francisco State University nói về văn học người Mỹ gốc Việt qua tác phẩm nghiên cứu: This Is All I Choose to Tell [Nxb American Literatures Initiative. 2010. 216 trang]. Theo cô, tìm hiểu về văn học của người Mỹ gốc Việt trong những thập niên đầu sau 1975 không có nhiều tác giả. Tại một hội nghị về văn học gốc Á vào thập niên 1980 chỉ có ba người gốc Việt tham dự. Khác biệt lớn trong văn học Mỹ-Việt là phần nhiều viết về quá khứ chiến tranh, những trải nghiệm đớn đau, đối chiếu với văn học Mỹ-Á nói chung thường về kì thị, đấu tranh giai cấp, giới tính, tình dục.

Khách tham dự có người muốn biết rõ hơn về nỗi đau của người Việt. Giáo sư xã hội học Hiến Đỗ của Đại học San Jose State University góp ý về sự thiếu vắng tác phẩm văn chương trong những thập niên đầu là vì vết thương, chấn động còn quá mới, cộng thêm những đương đầu với khó khăn hội nhập. Nhưng nay nhiều người có thể đã sẵn sàng kể lại.

Hỏi về cách dạy con, nếu có, khi nhắc đến sự khắt khe của bố mẹ - như Amy Chua - được ghi trong tác phẩm, Angie Châu cho rằng nếu có con cô sẽ chọn cách hay nhất của hai nền văn hoá để giáo dục chúng.

Một câu hỏi khác. Nét văn hoá Việt nào - ngoài chiến tranh, phở và áo dài - sẽ được giới thiệu để người Mỹ biết hơn về Việt Nam. Theo Andrew Lâm, đó sẽ là những điệu nhảy hip-hop và tình dục.

Chỉ thế thôi sao" Văn hoá và cuộc chiến Việt Nam không nhẽ không để lại một tác phẩm văn chương nào có tầm vóc hơn Những thiên đường mù hay Nỗi buồn chiến tranh"

Với một thế hệ nhà văn Mỹ gốc Việt đã ra đời, những Đào Strom, Monique Trương, lê thị diễm thúy, Jade Ngọc Quang Huỳnh, Đinh Linh, Dương Như Nguyện, Andrew X. Phạm, Lan Cao cùng Angie Châu, Andrew Lâm đem đến cho chúng ta hy vọng.

13/11/2019(Xem: 516)
Phật tử đến chùa đã quen dần với hình ảnh Đức Phật Di Lặc có sáu chú điệu (lục tặc: 6 tên giặc) chơi giỡn, thọc loét và ngoáy rún của ngài. Hình ảnh đã để lại một bài học chánh niệm tự tại rất dễ thương.
13/11/2019(Xem: 281)
Dòng đời như giòng sông vẫn miên man trôi, mặc cho bao sóng gió hay bão giông, tuy có lúc dữ dội qua ghềnh thác, có lúc êm đềm trôi xuôi. Những con đò vẫn ngày đêm dọc ngang trên sông, có lúc cắm sào nằm êm ả dưới gốc cây già bên bến nước.
12/11/2019(Xem: 2524)
Ngay những ngày đầu tiên làm việc tại tòa Bạch Ốc, Tổng Thống Donald Trump nói Ông sẽ tiêu diệt người tự xưng là thủ lãnh Nhà Nước Hồi Giáo (ISIS) Abu Bakr al-Baghdadi.
12/11/2019(Xem: 1442)
Hôm 16 tháng 9 năm 2019, tại lễ ra mắt mạng xã hội Lotus, Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định là “người Việt Nam có thể làm ra những thứ mà thế giới chưa từng làm.” Quan niệm của ông Bộ Trưởng, xem chừng, không được dư luận đồng tình hay đánh giá cao.
12/11/2019(Xem: 828)
Ocean Vương sinh năm 1988 ở Sàigòn, đến Mỹ năm 1990, vì có vấn đề y khoa nên 11 tuổi mới đi học. Là một thi sĩ và văn sĩ, sống ở New York City. Trong số nhiều giải thưởng nhận được, năm 2016, Ocean Vương thắng giải Stanley Kunitz Prize dành cho Thi sĩ Trẻ.
12/11/2019(Xem: 753)
Năm ấy lụt lớn chưa từng thấy, nước ngập như biển. Nhà bá hộ lu nổi lềnh phềnh từ trong nhà ra ngoài sân, bá hộ cho người đóng cổng kẻo nó trôi ra ngoài hết.
11/11/2019(Xem: 1193)
Năm 2016 ông Trump bị bà Clinton dẫn trước 3 triệu phiếu dân bầu nhưng rồi đắc cử Tổng Thống, lý do vì Hoa Kỳ chọn Tổng Thống theo cử tri đoàn (electoral votes) thay vì lá phiếu phổ thông (popular votes).
11/11/2019(Xem: 568)
Nếu gọi văn hoá là tất cả những gì thể hiện sự hiện hữu của con người trên trái đất nầy thì tình huynh đệ chi binh cũng là một đặc điểm của nền văn hoá Việt Nam nói chung và của Quân Lực Việt Nam Cộng Hoà uy dũng nói riêng.
11/11/2019(Xem: 470)
Kể từ khi HD 8 bắt đầu xâm nhập vào thềm lục địa Việt nam, Đảng Cộng Sản Việt nam không có một động thái gì để bảo vệ lãnh hải, ngoại trừ mãi tới 15 ngày sau (ngày 18 tháng 7) mới có lời tuyên bố của phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao lên tiếng việc TC xâm nhập khu Đặc Quyền Kinh Tế và Thềm Lục địa VN, và phải mãi tới ngày 15 tháng 10, Phó Thủ Tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại Giao VC, Phạm đình Minh tuyên bố tại Hội Nghị ASEAN tổ chức tại Đà lạt tố cáo hành vi đơn phương của TC xâm phạm chủ quyền của Việt nam.
11/11/2019(Xem: 308)
Tôi nhận được tập thơ “Ngôn Ngữ Xanh” của nữ thi sĩ Nguyễn Thị Khánh Minh tặng vào những ngày lập thu đầu tháng mười. Khi nhìn tên tập thơ, tôi nghĩ ngay đến nỗi niềm hoài vọng của tác giả.
11/11/2019(Xem: 253)
Dân chủ phải là thể chế chánh trị. Nhưng Dân chủ nào ? Hai chế độ không giống ai, Cộng Hòa Xã hội Chủ Nghĩa Việt Nam, và Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa của Việt Cộng Hà nội, đều (cả hai) rêu rao tuyên bố có chế độ Dân Chủ. Thế nhưng trong thực tế, sau 70 năm cầm quyền Miền Bắc, và trên 40 năm cầm quyền cả nước Việt Nam, ai ai cũng biết chế độ quản trị Việt Nam của độc đảng Cộng Sản là một chế độ Độc Tài.
11/11/2019(Xem: 567)
So với Vạn Lý Trường Thành thì Bức Tường Bá Linh chỉ như một thứ mô hình để trưng bầy, coi chơi cho vui mắt thôi. Tuy thế, số nạn nhân của Berlin Wall (cũng như lực lượng phòng thủ hùng hậu của nó) cũng đã để lại một những dấu ấn khó phai trong lịch sử cận đại.
11/11/2019(Xem: 336)
Tai buổi lễ khai mạc kỳ họp Quốc Hội hôm 21-10-2019, với nhận định tình hình Biển Đông đang diễn biến phức tạp và bất lợi, ông Nguyễn Xuân Phúc,Thủ tướng VNCS phát biểu: Viêt Nam sẽ không bao giờ nhân nhượng về Độc lập và Chủ quyền.
10/11/2019(Xem: 1355)
Trong những ngày vừa qua, Phật tử xuất gia cũng như tại gia, trong nước cũng như ngoài nước đã mạnh mẽ lên tiếng chống đối, phản biện, lên án, góp ý với một giáo sư trường đại học Khoa Học và Xã Hội Việt Nam tại Sài Gòn về thái độ cùng với lời phát biểu trực tiếp, công khai mạ lỵ và chống báng giới tu sĩ Phật giáo.
09/11/2019(Xem: 2988)
(Thầy tôi, Trưởng lão Hòa Thượng Thích Trí Quang, vừa thị tịch hôm qua, 8-11-2019. Di huấn để lại: không bàn thờ, không bát nhang, không báo tang, không phúng điếu, không vòng hoa, không đưa đám. Tôi chỉ xin phép Thầy thắp một nén nhang tưởng niệm)
Tin công nghệ
Khoảng đầu tháng 11/2019, một cuộc tranh cãi nổ ra bên trong Nhà Trắng về cách để đánh bại cuộc điều tra luận tội Trump do đảng Dân chủ dẫn dắt.
Yongsan là vùng đất ở trung tâm Seoul, nhưng không thuộc quyền kiểm soát của Hàn Quốc suốt gần 70 năm.
Khoảng đầu tháng 11/2019, một nghiên cứu mới được công bố đã đưa ra kết luận rằng nhạc giao hưởng có thể tạo ra các ảnh hưởng tốt đến thai nhi trong bụng mẹ.
Trong Chiến Tranh Lạnh, Mỹ đã 67 lần ném bom nguyên tử xuống quần đảo Marshall để thử nghiệm, và khi chán vũ khí hạt nhân, họ ném xuống đây vũ khí sinh học.
Ngoại trưởng Mexico cho rằng quân đội Bolivia đã đảo chính khi phá vỡ hiến pháp, gây áp lực buộc Tổng thống Morales từ chức.
Khoảng đầu tháng 11/2019, theo một báo cáo của Wall Street Journal, Google có một bộ phận bí mật tên là Project Nightingale, đang tiến hành thu thập dữ liệu sức khỏe cá nhân của hàng triệu người dùng tại Mỹ.
Nền kinh tế Anh tăng trưởng yếu nhất gần 1 thập kỷ trong quý 3 vừa qua, khi những bấp bênh xung quanh vụ "ly dị" chưa có hồi kết giữa Anh với Liên minh Châu Âu (EU) – hay còn được gọi là Brexit - tiếp tục đè nặng lên các hoạt động kinh tế.
Khoảng đầu tháng 11/2019, tàu ngầm USS Grayback của Mỹ bị đắm từ Thế chiến II được các nhà thám hiểm thuộc dự án Lost 52 tìm thấy ngoài khơi bờ biển Okinawa.
Theo đó, nhà chức trách phạt UBS số tiền 400 triệu Đôla Hồng Kông, tương đương 51 triệu USD, và yêu cầu ngân hàng bồi thường 200 triệu Đôla Hồng Kông cho khách hàng.
Khoảng đầu tháng 11/2019, các nhà khoa học tại trường đại học Waterloo, Canada đã phát triển được một loại cảm biến có thể nhận diện và báo động cho người khác khi nó phát hiện ra có trẻ em hoặc thú cưng bị nhốt trong xe.
Khoảng đầu tháng 11/2019, thẻ tín dụng Apple Card đang bị các cơ quan quản lý tài chính điều tra, sau khi có những phản hồi về việc thuật toán của Apple khi cho vay phân biệt đối xử với phụ nữ.
Khoảng đầu tháng 11/2019, Bộ Quốc phòng Hàn Quốc bác bỏ thông tin Seoul muốn xem xét lại việc chấm dứt Thỏa thuận Chia sẻ Thông tin Tình báo Quân sự với Tokyo.
Nhật Bản đang có kế hoạch biến Fukushima trở thành trung tâm sản xuất điện gió và điện Mặt Trời.
Khoảng đầu tháng 11/2019, giới chức hai bang Queensland và New South Wales ban bố tình trạng khẩn cấp sau khi 120 đám cháy rừng bùng phát.
Khoảng đầu tháng 11/2019, quốc vương Jordan Abdullah tuyên bố không tiếp tục cho Israel thuê đất tại hai khu vực Ghamr và Baqura theo thỏa thuận từ 25 năm trước.