Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Còn Thương Rau Đắng Mọc Sau Hè

24/02/201100:00:00(Xem: 8180)

Tôi không ngờ Nhạc sĩ Bắc Sơn lại là người cùng quê, một miền quê ở tận trong rừng Cao Su xa thẳm, nhân đọc trang Hội Ái Hữu Dầu Tiếng, mới biết ông mới qua đời tại SG.
Xin trích thư của Hồng Minh gửi cho người cô là bà quả phụ Bắc Sơn và tôi cũng xin viết ít giòng về loài rau đắng, như một lời tạ lỗi gửi theo linh hồn của người quá cố vì có lần tôi cho là ông đã

lầm: Rau đắng chỉ mọc ngoài đồng chứ không mọc ở sau hè như rau càng cua, rau sam, rau dệu được..
Bây giờ thì tôi biết là chính tôi đã lầm!
*
Kính thưa Cô Ngọc Bích.
Được hung tin, tác giả ca khúc Còn Thương Rau Đắng Mọc Sau Hè, nhạc sĩ Bắc Sơn đã ra đi, con bàng hoàng, sửng sốt. Con không ngờ Dượng ra đi quá đột ngột. Lòng đau xót, ray rứt vô

cùng vì không về được để tiễn đưa Dượng đến nơi an nghỉ cuối cùng.
Sự ra đi của Dượng là một mất mát lớn, một niềm đau cắt ruột cho Cô và các em. Con cầu xin Phật Bà ban cho Cô nhiều nghị lực, can đảm để Cô vượt qua cơn thử thách lớn nhất đời.
Bây giờ, Dượng Bắc Sơn đã qua đời, Cô mất một người chồng chung thủy cũng là người tình muôn thuở, các em mất một người cha kính yêu. Riêng con đã mất một người dượng thân yêu,

một người thầy mà con đã học được nhiều điều tốt trong đời. Nền âm nhạc Việt Nam vĩnh biệt một nhạc sĩ kiên trì, miệt mài với dòng nhạc mang âm hưởng dân ca, vẫn âm thầm tồn tại để nói

lên những nỗi buồn vui của những người dân quê hiền lành, chất phác ở miền Nam mưa nắng hai mùa.
Cô ơi! Những "Tình ca Bắc Sơn" cô cho con thuở nào nghe vẫn hay, bây giờ nghe lại rất thấm vào tâm hồn, nghe như nuối tiếc một vùng đồng quê miền Nam thân thương với hình ảnh những

xóm nhỏ, làng quê, ruộng lúa, chái hè, góc bếp, túp lều tranh có con rạch nhỏ chảy quanh nhà với giậu mồng tơi trước ngõ, đám rau đắng sau vườn…. Lời ca rất bình dị, đơn giản nhưng sâu

sắc, tinh tế và dịu dàng như ca dao. Nơi đó có những mối tình quê mộc mạc, thật thà:
Em thương anh, khói un gốc rạ
Em nhớ anh, gió thả lá vàng
Em chờ anh, mòn mỏi lá gan
Em giận anh, cơ man nào kể
Hay gần gũi hơn:
Em đợi anh
như ruộng đợi phù sa.
Dượng Bắc Sơn sa đà những kỷ niệm thời thơ ấu, không quên những lúc nước ròng lội rạch, đạp bùn mò cá trạch nướng trui, những ngày đốt đồng, khói che mờ xóm cũ, những chiều “mưa

heo gió mèo” (2) Dượng ngồi nhen bếp lửa hồng chờ mẹ ở ruộng sâu về hơ tay. Dượng vẫn nhớ, những đêm nằm nghe tiếng ếch nhái kêu, tiếng gió đưa bông sậy xào xạc, tiếng nỉ non con dế

mèn, tiếng chó sủa trăng, tiếng vo ve của đàn muỗi là bản trường ca không lời bất tận, làm rào rạc, sống dậy tình quê, làm người nông dân thương ruộng lúa, nương khoai hơn.
Ngoài tình khúc dân ca, Dượng còn sáng tác nhiều ca khúc về Mẹ. Tình yêu mẹ của Dượng tha thiết và bao la. Dượng không quên, lúc nhỏ, đầu tóc còn để ba vá muỗng vùa, cha đi "gánh nước

non tang bồng" biền biệt, vắng xa. Dượng lớn lên từng ngày trong vòng tay mẹ vất vả, tảo tần, mưa dầm, nắng lửa trên đồng ruộng, mẹ vẫn vui, âm thầm nuôi con. Bây giờ, tóc bạc, phong trần,

Dượng vẫn mơ về giấc ngủ trên tay, giấc ngủ bên chân mẹ.
Dượng rất thương mẹ "Nếu chiều hôm, cơn gió có đẩy đưa, thà rụng bông xanh, đừng rơi chiếc lá vàng. .. Thà con mòn mỏi để Mẹ được bình an."
Tóc trắng bông gòn màu tuyết phủ.
Tuổi già như bóng xế hoàng hôn
Máu khô rửa cạn chân mò mẫm
Vẫn sống hẩm hiu kiếp mỏi mòn.
Con gái có chồng đi tứ xứ
Con trai đứa chết, đứa long đong
Mẹ nuôi con, biển hồ lai láng
Tình vẫn sâu, dù máu cạn dần…
(Lời thơ,nhạc của Bắc Sơn)
Tình yêu mẹ đó còn nặng trĩu tình người. Dượng không chỉ yêu mẹ mình thôi mà còn cảm thương những bà mẹ khác, cùng cảnh ngộ, suốt đời lam lũ, niềm vui mong cho con được thành

Người.
Dượng rất hiếu với Mẹ… Chắc Cô còn nhớ:
Khi hồi cư về quê hương Dầu Tiếng, gia đình mình nghèo và đông người. Ba con tiếp tục làm việc cho đồn điền, ngụ tại làng Barrack. Lúc đó Dượng làm thư ký ở cách nhà mình ba căn. Cô

Dượng yêu nhau. Mối tình giữa hai tâm hồn nghệ sĩ rất mặn nồng, đưa tới hôn nhân rất nhanh. Cô về làm dâu được mẹ chồng thương yêu hết lòng nhưng không thể sánh bằng tình mẹ thương

con, nên Cô cảm thấy thiếu một điều gì đó. Dượng rất yêu cô và thông cảm nên luôn giữ “chái bếp, hiên sau những lời ngọt ngào cho nhau" và bếp hồng luôn ấm mái nhà. Biết Mẹ thích truyện

Tàu, dù bận việc của đồn điền, viết thơ văn Dượng vẫn dành thời gian đọc truyện Tam Quốc, Lục Vân Tiên hằng đêm cho mẹ nghe. Con đêm nào cũng qua nhà cô nghe ké...
Nhưng miền cao su đất đỏ không giữ lâu bước chân lữ thứ cũa người luôn mơ "được làm mây mà bay khắp nơi giang hồ" đã đưa Cô, Dượng đi khắp miền đất nước từ miền Đông, cây lành

trái ngọt đến Cao nguyên se lạnh và miền biển mặn cát trắng. Hầu như tất cả nơi Cô Dượng ở, con đều đến thăm để nghe Dượng đàn hát những ca khúc vừa sáng tác và dạy con những nốt

nhạc đầu tiên. Cây đàn guitar Dượng cho con vẫn tình tang, nghêu ngao hát đến năm 1975. Kỷ niệm ấy không bao giờ con quên.
Dượng Bắc Sơn không những là một nhạc sĩ còn là một thi sĩ nên lời ca trong các ca khúc của ông đều có những vần thơ đẹp về cuộc sống và tình yêu. Dượng yêu đời, yêu người, yêu thiên

nhiên và bác ái với tha nhân. Dượng thường ca ngợi tình yêu vì sống trên thế gian này, cuộc đời thì hữu hạn, tình yêu thì vô cùng. Tình yêu thắp sáng, thăng hoa và tô điểm cuộc đời tốt đẹp

hơn, có ý nghĩa hơn… Ngoài ca khúc dân ca, Dượng còn viết nhiều tình khúc. Vốn bản tính nhân hậu và rất nhạy cảm với tất cả mọi vật. Từ một cành phượng nhỏ mong manh đùa với gió, từ

một tà áo trắng ở giáo đường đến một cô gái đẹp gặp nhau tình cờ, Dượng đều cảm tác thành những tình khúc tuy dang dở mà dịu dàng.
Thái độ tình cảm của Dượng đối với người phụ tình mình thì không than van, không trách cứ, không oán giận hay điên loạn mà trái lại dịu dàng, tế nhị, bao dung, ngậm ngùi lặng lẽ chịu đựng tạo

cho hồn nhạc có nỗi buồn man mác dễ thương.
Về phần nhạc, Dượng rất thích cây đàn bầu mà Dượng đã học hỏi và nghiên cứu nhiều năm. Âm thanh của đàn bầu trầm buồn, nghẹn ngào, nức nở như tiếng lòng, là hồn của những tình khúc

dân ca của Dượng có thánh thót rụng rơi những giọt đàn bầu:
Đàn bầu nhiễu giọt cho cuộc đời con cò trắng lặn lội bờ sông.
Đàn bầu nức nở thương thầm những ai không còn mẹ để phải cứ mơ màng ngày thơ, giấc ngủ trên tay (Thơ nhạc Bắc Sơn))


Đàn bầu nhễu giọt xót xa người cùng khổ, quanh năm lo chuyện gạo trắng nước trong ..….
Dượng Bắc Sơn đến với nghệ thuật với tấm lòng và đam mê. Hơn 50 năm sáng tác, Dượng đã viết hơn 500 ca khúc đủ thể loại còn có 80 kịch bản truyền hình cho chương trình Quê Ngoại do

Dượng thực hiện, nói lên những nỗi lòng của người dân quê xa xứ vẫn nhớ về tuổi thơ của mình ở quê nghèo yêu dấu.
Dượng viết không ngừng nghỉ, không mệt mỏi. Con được biết, một hai ngày, trước khi lìa đời Dượng đã cố gắng hoàn thành gần mười sáng tác. Có thể là Lời cuối cho em, lời cuối cho con hay

cho Đời""
Dượng đã vĩnh viễn xa Cô rồi. Còn ai phổ nhạc những bài thơ cô viết! Cô không quên thuở ban đầu "bên trong e thẹn, bên ngoài ấp úng, và sợi tơ nhỏ xíu đã âm thầm trói hai tâm hồn nhạc và

thơ" (lời thơ Ngọc Bích) hoà quyện nhau hơn nửa thế kỷ, một đời chung thủy, vui buồn có nhau, tình yêu đầm ấm:
Tình ta đẹp như biển ôm bờ đảo nhỏ
Không bấp bênh như thuyền nhỏ neo đêm.
(Lời thơ Ngọc Bích)
Mặc cho những thăng trầm của cuộc đời, mặc cho gió dạt nắng xô, tình yêu Cô Dượng vẫn nhân lên theo thời gian, có lúc cao như núi, bao la như biển cả. Trong niềm hạnh phúc ấy, đôi khi Cô

Dượng lo vẩn vơ:
Chỉ sợ khi em thành núi biếc. Ngàn năm không thấy dấu chân anh
Chỉ sợ khi anh thành bụi cát. Ngàn năm,sóng vỗ, bọt biển tan. (Lời thơ Ngọc Bích)
Dượng thực tế và lo xa hơn "Nếu mai nầy, ta phải mất nhau. Hai ta ai buồn hơn ai. Ai đón nhận gia đình, còn lạnh lẽo, cô đơn .." (thơ nhạc Bắc Sơn)
Giờ đây, Cô ở lại một mình "còn có ai ngăn chắn gió, đâu có ai che nắng, che mưa, bước mòn, bước mỏi, ai đón ai đưa" (Lời thơ Ngọc Bích)
Nhưng Cô ơi!
"Đâu có chi toàn vẹn. Đâu có chi miên trường
Tình yêu cho dù là mật ngọt, cũng xa lìa
Thế nên bãi cát dài, ngàn năm, chỉ để bọt biển tan…"
Một lần nữa …. Đàn bầu nhễu giọt khóc người góa phụ cô đơn thờ chồng nuôi con.
Cuối thư, con cầu nguyện cho Cô luôn được bình an để tiếp tục "kiếp tầm nhả tơ"
Con rất trân trọng nỗi khổ của Cô lúc nầy, nhưng xin Cô đừng bẻ gãy bút, đừng để mất tiếng thơ vì dẫu có quằn mình trong nỗi đau tuyệt vọng tối đen, nhưng Ngọc Bích vẫn lung linh sáng đễ

đưa hồn thơ lên mãi, lên mãi… Đó cũng là ý muốn của Dượng lúc sanh tiền.
Giờ đây, Dượng Bắc Sơn đã ra đi. Dượng đã để lại cho đời nhiều sáng tác bất hủ. Dượng mất rồi nhưng "Còn Thương Rau Đắng Mọc Sau Hè", "Sa Mưa Giông", "Em Đi Trên Cỏ Non" đã đi

vào lòng người hơn nhiều thập niên qua và vẫn còn hát mãi với dòng thời gian qua nhiều thế hệ.
Với tấm lòng của một người cháu, với tâm tình của người yêu "Tình ca Bắc Sơn", con xin mượn bài viết nầy được xem như một nén tâm hương để khóc Dượng kính yêu, để thương tiếc một

nhạc sĩ, suốt đời tận tụy với nghệ thuật bằng một đam mê, một tâm hồn luôn tha thiết, hòa lẫn với từng câu hò, điệu hát của quê hương miền Nam.
Hồng Minh, tháng 3/2005
NGƯỜI THƯƠNG RAU ĐẮNG
Nhiều người trong chúng ta nghe bài Còn Thương Rau Đắng Mọc Sau Hè thì cũng biết có một loài rau dùng để nấu canh ăn đắng lắm, nhưng hình dáng nó ra sao, loại này bán có mắc tiền hay

không ... thì bù trất.
Vào khoảng năm 1990, khi đang lái xe trên Freeway tôi nghe trên đài Little Saigon Radio bản nhạc Còn Thương Rau Đắng Mọc sau hè do Hương Lan hát mà tôi muốn khóc vì nhớ nhà. Tôi

không biết Nhạc sĩ Bắc Sơn là ai, lại cứ tưởng rằng đó là một nhạc sĩ trẻ trong nước!
Sau này lại nghe Hoàng Oanh ca bài Em Đi Trên Cỏ Non cũng cùng một làn điệu dân ca gây nhớ nhà ấy và từ đó cố tìm hiểu thì mới biết ông tên thật là Trương Văn Khuê, gốc người Dầu Tiếng,

ông đã viết hơn 500 bài mang âm hưởng dân ca Nam Bộ, nổi tiếng như Còn thương rau Đắng Mọc Sau Hè, Bông Bưởi Hoa Cau, Hoa Đào Năm Ngoái, Em Đi Trên Cỏ Non, Hai Mùa Mưa Nắng,

Còn Thương Góc Bếp Chái Hè, Sa Mưa Giông... Chính những ca khúc mang đậm chất dân ca này khiến tên tuổi ông trở nên quen thuộc với nhiều người yêu nhạc......
Sau này về Saigon, ông vừa là người đóng phim vừa làm đạo diễn và viết hơn 80 kịch bản cho chương trình Quê Ngoại trên đài THVN9 do ông phụ trách.
Chúng ta hãy nghe:
-Nắng hạ đi
mây trôi lang thang cho hạ buồn
coi khói đốt đồng, để ngậm ngùi chim nhớ lá rừng
Ai biết mẹ buồn vui khi mẹ kêu cậu tới gần
biểu cậu ngồi mẹ nhổ tóc sâu, hai chị em tóc bạc như nhau
Đôi mắt cậu buồn hiu phiêu lưu
rong chơi những ngày, đầu chừa ba vá miểng vùa
đường mòn xưa, dãi nắng dầm mưa
Ai cách xa cội nguồn,
ngồi một mình
Nhớ lũy tre xanh dạo quanh khung trời kỷ niệm
Chợt thèm rau đắng nấu canh
Xin được làm mây mà bay khắp nơi giang hồ
Ghé chốn quê hương xa rời từ cất bước ly hương
Xin được làm gió dập dìu đưa điệu ca dao
Chái bếp hiên sau cũng ngọt ngào một lời cho nhau
Xin sống lại tình yêu đơn sơ,
rong chơi những ngày đầu chừa ba vá miểng vùa
đường mòn xưa, dãi nắng dầm mưa
Xin nắng hạ thổi buồn để mình ngồi nhớ lũy tre xanh
dạo quanh, khung trời kỷ niệm
Chợt thèm rau đắng nấu canh ...
Ở ngoài chợ khu Little Saigon thường có bán một loài rau đắng, màu xanh lợt, thân tròn, lá nhỏ mọc quanh thân trông giống như cộng rau ngổ, mà người Nam kêu là rau mò ôm (đã mò rồi còn

ôm nữa hay sao") nhưng đó không phải là loại rau đắng mà nhạc sĩ Bắc Sơn nói đến trong bài hát nổi tiếng kể trên.
Trong các loại dùng để nấu canh, mà ăn đắng nhứt có lẽ là nấm tràm, kế đó là khổ qua (mướp đắng) rồi mới đến rau đắng.
Loại rau đắng cộng tròn mà xanh lợt hiện nay ở VN cũng có bán đầy ngoài chợ, nhưng người dân gọi là rau đắng biển và không được chuộng bằng rau đắng đồng.
Các bạn thấy trong bài hát có nói tới "Coi khói đốt đồng..." vì ngày xưa ruộng đồng miền Nam chỉ cấy hay xạ lúa có một mùa, lúa xạ vào tháng 4 mà mãi tới tháng 12 mới chín vàng (8 tháng,

trong khi lúa bây giờ có 70 ngày nghĩa là hơn hai tháng), bởi vậy ít có năm nào mà đem lúa về chất trên sân nhà trước Tết lắm.
Lúc đó trên cánh đồng vắng tanh vì chỉ còn trơ gốc rạ vàng ươm, thỉnh thoảng mới thấy vài người đi đào chuột hay tát đìa mà thôi.
Người ta chỉ cần một mồi lửa là đám đốt đồng cháy lan ra cả mấy tuần, đêm đêm lửa sáng rực bò dần từ bờ kinh đằng kia đến tận rặng tràm cuối ruộng đằng này cách nhau cả chục cây số.
Hồi thập niên 60, rùa rắn còn nhiều, người ta nằm im phục kích dưới lung sẽ bắt được những loài này chạy trốn khói lửa, nhưng nếu chúng thấy bóng người là nằm ì lại có khi bị chết thiêu

cũng đành.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Hoan hỷ chào nhau cầu xưa quá bước Dặm đường im kẽ tóc với chân tơ Tan hợp cười òa. Kia vòm mây trắng Và bắt đầu. Và chấm hết. Sau xưa… . 4.2021 (Gửi hương linh bạn hiền Nguyễn Lương Vỵ, lễ 49 ngày)
Trong mọi hoàn cảnh Anh vẫn không ngừng hoạt động, Anh vẫn cứ đứng ở ngoài nắng - chữ của Mai Thảo. Với tôi, Nhật Tiến - Én Nhanh Nhẹn RS, vẫn cứ mãi là một Tráng Sinh Lên Đường
Lời dịch giả: Đây là bức tâm thư của cựu tổng thống George W. Bush gởi người dân Mỹ trong lúc cả nước đang sôi sục sau cái chết của George Floyd.
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.