Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Tết - Một Cảm Xúc Cộng Đồng

03/02/201100:00:00(Xem: 5693)
Tết - Một Cảm Xúc Cộng Đồng

Đinh Yên Thảo
“Xuân đã đến rồi, gieo rắc ngàn hồn hoa xuống đời” hay “Tết Tết Tết, Tết đến rồi”, những lời ca rộn vui, nhịp nhàng diễn tả đúng cho không khí những ngày Tết. Tết chưa hẳn là niềm vui của mỗi cá nhân - những người trưởng thành, nhưng ắt luôn là sự háo hức của trẻ thơ. Rộng hơn nữa, Tết là văn hoá của dân tộc Việt Nam. Và ngày Tết tạo nên một một cảm xúc cộng đồng, một sự đồng nhất về sự rung cảm và ý nghĩ của số đông. Ở đó, những gía trị về niềm tin, những tập tục, những nghi thức truyền thống cho đến ẩm thực trong mỗi gia đình, được chuẩn bị và cung nghinh. Để đêm Giao thừa, nghi thức đón chào thời khắc giao hoà của đất trời, trong khói nhang trầm, bàng bạc một tâm cảm và văn hóa ngày Tết. Thật khó có ngày nào trong năm lại đưa con người tụ về một cảm xúc chung này.
Cái ý thức mơ hồ hay rõ rệt về văn hóa ngày Tết có khác nhau trong mỗi người, nhưng cách này hay cách khác, người ta vẫn mang cái hồn ngày Tết trong người. Bởi những gì mà mỗi người đã trải qua, của một thửa nào đó. Bởi ngày Tết là thời gian để hoài niệm. Dù ở độ tuổi nào.Nếu không nhìn chợ búa, hàng quán bài trí bánh mức, hoa quả truyền thống cho ngày Tết, cũng thấy được những sinh hoạt, trang hoàng tại các chùa chiền, hay xứ đạo. Nếu không còn việc sắm manh áo mới như ngày xưa cũ ở quê nhà, người ta cũng ăn vận tươm tất hơn ngày thường trong ngày lễ đầu năm. Nếu thôi xem CNN, ngừng đọc USA Today hay không vào Yahoo coi tin tức mỗi ngày, thì cầm tờ báo Việt cũng tràn đầy những bài viết ngày xuân hay nghe đài phát thanh rộn vui những bài ca mừng năm mới. Và dù hờ hững với miếng bánh Tét hay dĩa mứt gừng, thì chẳng ai chẳng không vui trước nụ cười hồn nhiên, hí hửng của trẻ thơ khi nhận được phong lì-xì đỏ. Kể cả những em bé chưa hề ý niệm về đồng tiền may mắn chứa trong phong bao màu đỏ kia, nhưng ắt các em biết được đó là một món quà trong một dịp đặc biệt đặc biệt nào đó. Và điều này đã tạo nên một ký ức tuổi thơ của mỗi người về ngày Tết, đeo đuổi đến khi trưởng thành. Nó thấm đẫm vào hồn ta, khó lòng dứt bỏ hay phủ nhận. Mà tại sao phải từ bỏ nó đi " Từ bỏ một văn hoá, một cảm xúc chung có trong cội nguồn.
Chẳng biết những xứ khác đón năm mới như thế nào, nhưng ngày Tết tây tại đất Mỹ này quả vội vàng. Chóng đến, mau qua, đậm màu vật chất. Hay vì nước Mỹ hay các nước phương Tây khác có quá nhiều ngày lễ hội để vui chơi. Ngày Super Bowl, sẽ có đến hơn 100 triệu người tụ họp vui chơi, xem banh. Có người không cần, hay chẳng mua vé vào cầu trường để xem banh, họ tụ họp bạn bè, gia đình ở nhà hay thậm chí cắm lèo trại quanh sân vui chơi, nướng thịt uống bia cùng xem qua màn ảnh lớn hay TV mang theo. Với người Mỹ, Super Bowl cũng là một thứ Tết. Hoặc hơn thế nữa. Khi nó cuốn hút hàng trăm triệu người vào chung một cảm xúc. Nhưng so với cái Tết VN, quả những ngày năm mới hay cái “Tết" Super Bowl kia khác xa một trời vực. Cái Tết Việt xem ra cầu kỳ và phức tạp.

Có một thời của nhiều người, ngày Tết ở quê nhà đến chậm, qua lâu, với đủ mọi việc để lo toan chuẩn bị. Từ cả tháng trời trước Tết, là những háo hức về manh áo mới, cái quần Tây mẹ sẽ may cho ngày Tết. Từ ngày đưa ông Táo về trời, xem ra đã tất bật và vui nhộn với không khí ngày Tết. Còn nhỏ thì ngồi lau lá, ngồi xem ông bà hay ba mẹ gói bánh. Anh lớn được biểu quét màng nhện, lau cửa, chùi bàn thờ. Nhỏ tí thì ngồi chà lư hương. Chà sao cho bóng, cho sáng mới thôi. Vừa làm vừa vui, chẳng coi là bị sai biểu. Chị thì người làm mứt gừng, mứt hạt sen, người đổ bánh thuẩn, ai cũng muốn trổ tài ngày Tết. Mẹ phơi kiệu làm dưa món, lo chợ búa nấu dăm món ăn ngày Tết. Này là thịt đông, thịt kho tàu, giò lụa, măng hầm. Cha sắp mâm ngũ quả, dán thêm vài tấm liễn đỏ cạnh bàn thờ ông bà, hay đi chọn mua phong pháo, có khi còn đem phơi để đốt sao cho nổ giòn đêm Giao Thừa. Hay đi chọn nhành mai hay nhánh đào có thể trổ nhiều cánh ba ngày Tết. Không khí chuẩn bị Tết trong gia đình vài ba thế hệ thật đầm ấm. Nhất là có thêm anh chị hay cô chú đi học hay đi làm xa về ăn Tết, nhà càng thêm đông vui. Ngoài phố là chợ hoa, là hội chợ kéo về dựng rạp, hô lô-tô, lắc bầu cua xí ngầu hay trình diễn mô-tô bay. Những sòng bài gia đình quây quần để vui nhiều hơn ăn thua. Ít ra đó là những gì về hình ảnh ngày Tết mà thế hệ tuổi thơ của không ít người đã trải qua. Nhưng không khí Tết không chỉ rạo rực, vui nhộn bề ngoài chừng đó. Nó còn mang những yếu tố tâm linh, tinh thần trong văn hoá ngày Tết. Đó là những nghi thức cúng kiếng đưa tiễn ông Táo, ông bà, cúng Giao thừa, kiêng cữ đầu năm hay ước vọng may mắn cho mình, cho người qua câu chúc đầu năm. Tin vận may vào người xông đất đầu năm. Kỵ điềm dữ nên không to tiếng, không làm đổ bể, nên tránh cả quét nhà.
Học giả Tây học Phạm Quỳnh, chủ báo Nam Phong, có lần nhận xét trong các tiểu luận của mình rằng, những điều này là văn hóa và tập tục ngày Tết của người dân Việt. Chẳng phải là điều mê tín. Chúng chỉ là những tập tục biểu hiện về một ước vọng tốt đẹp cho một năm mới, đã có hàng bao đời qua. Vì con người cần có những lúc để niềm tin, ước vọng bùng thắp giữa cuộc tồn sinh lắm điều lo nghĩ. Họ cần có những lúc, mỗi năm, để sống vị tha, khoan dung và chẳng chấp nê, những điều mà tinh thần và truyền thống của những ngày Tết VN mang lại. Hơn nữa, đón Xuân cũng là lẽ tự nhiên khi con người cũng cần song hành cùng chu kỳ tự nhiên. Đêm Giao Thừa, người ta tin rằng đó là thời khắc thiêng liêng của đất trời, tống biệt điều xấu năm cũ đi để nghinh chào điều tốt lành năm mới. Khi mùa Xuân đến, vạn vật đâm chồi, trổ hoa, thì lòng người hân hoan hơn cũng là điều dễ hiểu. Trong diện mạo tươi vui, lời lẽ ân cần và những lời cầu chúc sức khoẻ hay tài lộc, ngày Tết kéo gần những mối quan hệ trong gia đình, bạn hữu, cộng đồng lại với nhau. Hay trong mối quan hệ tâm linh, khi người ta thắp nén nhang, mời cúng ông bà, tổ tiên về cùng đón Tết hoặc khấn nguyện đầu năm, theo đức tin tôn giáo. Mỗi năm, những ngày Tết lại tái diễn, hoà mình trong văn hoá và nghi thức truyền thống của gia đình và cả một dân tộc có lịch sử lâu đời, ắt cũng điều nên làm. Hay gìn giữ.
Những tất bật, lo toan hay điều kiện trên xứ người, ắt chẳng thể nào giữ trọn vẹn cái hồn ngày Tết như vậy. Nhưng bao lâu nữa, rồi nó sẽ nhạt nhoà hay mất đi, chẳng ai có thể cả quyết. Bởi ngày Tết không chỉ cảm xúc cá nhân mà là một cảm xúc cộng đồng, một niềm vui số đông. Mà đã là số đông thì sức sống của hồn Tết tăng bội lần. Nhất là về ý niệm tinh thần. Chẳng thể nào bị lụi tàn một sớm một chiều. Hãy nhìn xem, hay tham dự bất cứ những sinh hoạt đón chào ngày Tết nào đó chung quanh mình. Dù tại một khu thương mại. Hay tại những cơ sở tôn giáo VN. Những tiếng trống lân còn rộn rã. Những dòng người vẫn náo nhiệt. Và những khuôn mặt trẻ thơ vẫn rạng rỡ đón chào năm mới. Nên hồn Tết vẫn hiển hiện rõ ràng. Để chúng ta cùng đón chào và gìn giữ.
Xin chào một năm mới tốt lành và an khang.
ĐYT

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tôi tha phương cầu thực đã lâu nên tiếng mẹ đẻ không khỏi có phần giới hạn. Bữa qua, đứng xếp hàng ở chợ chờ trả tiền thùng bia, chợt nghe loáng thoáng dăm câu đối thoại của mấy người đồng hương mà không khỏi có đôi chút băn khoăn: Vậy chớ chị thuộc diện gì? Nào có “thuộc diện” gì đâu. Mình chỉ là loại … ăn theo thôi mà! Về nhà, xem qua tự điển thì thấy Soha định nghĩa (“ăn theo”) thế này: Khẩu ngữ: Được hưởng hoặc có được nhờ dựa theo cái khác, người khác, không phải do tự bản thân có hoặc làm nên: “Nước lên cá đuối ăn theo, Lái buôn hết gạo bỏ neo cầm chừng.” (Cdao)
Lời người dịch: Các lý giải của Jude Blanchette và Richard McGregor về sự ra đi và kế vị của Tập Cận Bình trong tương lai là một đóng góp hữu ích cho độc giả quan tâm đến sự nghiệp chính trị của Nguyễn Phú Trọng và sự thống trị của ĐCSVN, vì không có sự khác biệt to lớn trong hệ thống chính trị của Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng hai tác giả không nêu lên một khía cạnh thời sự đang tác động cho tình thế là dịch bịnh COVID-19. Cả hai ĐCSTQ và ĐCSVN đều luôn tự hào về các thành tích kinh tế toả sáng mà không cần cải cách tự do chính trị và tự tuyên dương là “cường quốc chống dịch bịnh” hữu hiệu hơn các nước dân chủ phương Tây. Hiện nay, biến chuyển thảm khốc về dịch bịnh tại Việt Nam cho thấy một sự thật khác hẳn và giúp cho người dân có một cơ hội để nhận định đúng đắn hơn về sự lãnh đạo của ĐCSVN.
Ở độ cao hơn 46,000 feet tức là cao hơn 14 kilomets trên vùng sa mạc khô cằn của tiểu bang New Mexico, chiếc phi thuyền không gian màu trắng và bạc đã được hỏa tiễn phóng lên hướng về bầu khí quyển của Trái Đất, cỡi lên một chòm khói khí đốt và nhiên liệu cao su cứng đang cháy rực, theo ký giả Michael Greshko của báo National Geographic. Một vài phút sau, 2 phi công và 4 hành khách của phi thuyền, gồm tỉ phú Richard Branson, đã trôi trên bề mặt của hành tinh chúng ta hơn 53 dặm, tức hơn 85 cây số là độ cao đủ để nhìn thấy độ cong của Trái Đất và trượt qua mối ràng buộc của hấp lực, trong vòng ít nhất vài phút. Chiếc phi thuyền lấp lánh đó -- Virgin Galactic’s V.S.S. Unity – được phóng vào không trung từ một chiếc máy bay lớn hơn để đạt tới độ cao hơn 53 dặm trên bầu trời. Khi nó hoàn tất đường phóng lên, nó xoay cặp đuôi của nó lại, sắp xếp lại hình dạng chiếc phi thuyền để cho phép nó rơi trở lại thượng tầng khí quyển như một trái banh vũ cầu. 15 phút sau khi tách khỏi phi thuyền mẹ,
Câu chuyện của Giannis Antetokounmpo cũng là câu chuyện của những người di dân Mỹ. Bất kể đến từ đâu, bất kể màu da, bất kể chủng tộc, giá trị của người di dân chỉ có thể được đánh giá trên sự phấn đấu và những đóng góp của họ cho quê hương mới.
Như vậy, thì “mạng xã hội” đã lũng đoạn thành công và làm tha hóa đảng Cộng sản chưa, hay là, nói như lời để lại ngày 15/09/2017 của Cố Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, nguyên Đại sứ của CSVN tại Bắc Kinh (Trung Cộng) rằng: ”ĐCSVN nay đã hoàn toàn biến chất, trở nên quá hư hỏng, khó có thể sửa chữa được! Đảng đã đánh mất mình, không còn xứng đáng là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội nữa.”
Sóng radio, sóng ánh sáng lan tỏa trong không gian như thế nào ta đã biết. Chỉ còn một thắc mắc: Nguyên do nào khiến một vi phân tử, thí dụ như photon, “bay” nhanh đến thế – có thể nhanh nhất trong Vũ Trụ. Theo truyền thống, trước hết, thỉnh ý tiền nhân. Lên Gúc, tra cứu sách báo khoa học, không thấy các ngài – như Einstein, Newton – dạy bảo gì rõ ràng, dứt khoát về vụ này. Đành trông chờ ở các bậc cao minh của thời đại chúng ta.
Trong bóng hậu trường đàm phán có các sự thật khác mà hồi ký của Khrushchev hé lộ một phần trong chi tiết. Khrushchev kể lại nội dung trao đổi giữa Chu Ân Lai với Hồ Chí Minh. Về diễn tiến trận Điện Biên Phủ, Hồ Chí Minh cho biết tình hình chiến sự là tuyệt vọng, nếu không ngừng bắn sớm, Việt Minh không thể chống Pháp trong lâu dài. Trước nguy cơ này, Viêt Minh, khi cùng đường, có thể tháo chạy qua biên giới tìm nơi trú ẩn và xin Trung Quốc tiến quân sang Việt Nam, như đã làm ở Triều Tiên.
Với riêng những người dân Việt Nam, còn có thêm câu trả lời rằng, chính phủ Mỹ của tổng thống Joe Biden hiện nay cũng là một ân nhân khi đã viện trợ và chấp thuận các hãng chế tạo thuốc ngừa Covid của Mỹ được phép bán thuốc cho Việt Nam vì nội các tiền nhiệm của Trump đã từ chối tham gia chương trình viện trợ nhân đạo COVAX cho thế giới. Chích mũi thuốc Pfizer hay Moderna, hy vọng người dân Việt Nam sẽ nhớ đến điều này.
Đạo đức của thị trường không phải kinh doanh lương thiện mà chính ở chổ đầu tư khôn ngoan và chính chắn sẽ được thị trường tưởng thưởng, bằng ngược lại liều lỉnh hay lảng phí sẽ bị đào thải. Bàn tay vô hình thường xuyên tẩy sạch các sai lầm thì thị trường mới sinh hoạt tự do và lành mạnh. Sách báo kinh tế Hoa Kỳ lại nhắc đến “moral hazard” hay là rủi ro đạo đức. Giống như cháu hư tại bà tức có can thiệp từ bên ngoài - thường là do bàn tay hữu hình của nhà nước – dung dưỡng bao che khiến thị trường trở nên ỷ lại không cải sửa thói hư tật xấu. Thị trường không tự sửa sai sẽ có ngày vấp ngã giết chết nền kinh tế.
“Các ‘đại gia’ đó đã trở về Việt Nam từ thập niên 1990 khi đất nước bắt đầu mở cửa để đổi mới. Họ đầu tư chủ yếu vào bất động sản và xây dựng quan hệ là hai thứ tài sản có lợi nhất trong thời quá độ. Với túi tiền và kinh nghiệm tham nhũng ở Liên Xô và Đông Âu cũ, họ là những người cơ hội (như ‘carpetbaggers’) đặc trưng của thời kỳ tích tụ tư bản hoang dã.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.