Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Câu Chuyện Y Sinh Học: Tế Bào Gốc Thần Kinh Gây U Bướu Trong Não

04/04/200900:00:00(Xem: 6454)
Câu Chuyện Y Sinh Học: tế bào gốc thần kinh gây u bướu trong não
Bác sĩ Trần mạnh Ngô
Tế Bào Não Thần Kinh Trị Liệu Gây U Bướu Não" Tế bào gốc trị liệu não gây phát triển u bướu trong não. Đây là một tin bất ngờ vừa phổ biến trong Plos Medicine ngày 17 tháng hai, 2009. Bs Ninette Amariglio cùng các cộng sự viên cho biết một bé trai bị bệnh mạch máu nhỏ trong não bị dãn bất thưòng (ataxia telangiectasis) được điều trị bằng cách chích tế bào gốc thần kinh vào não lấy từ phôi người. Bốn (4) năm sau khám phá thấy não có u bướu. Thử nghiệm sinh thiết cho thấy bệnh nhân bị u bướu não thần kinh mô đệm (glioneuronal neoplasm). Thử nghiệm phân tử học và tế bào học khởi đóan bệnh nhân bị u bướu não phát xuất từ tế bào gốc thần kinh chỗ chích cho em bé. Có thể nói đây là lần đầu tiên phát hiện u bướu não có thể do tế bào gốc thần kinh trị liệu. U bướu phát triển chậm có vẻ lành tính (benign). U bướu phát triển trong trường hợp đặc biệt bệnh nhân có bệnh mạch máu nhỏ trong não bị dãn bất bình thường (ataxia atelectosis) có thể liên hệ hệ thống miễn dịch phát triển bất bình thường. Đây là lần đầu tiên thấy có hiện tượng thành lập u bướu não sau khi chích tế bào thần kinh phôi não. Cần nhiều thời gian để tìm hiểu thêm hiện tượng đặc biệt này. Ngoài ra, bệnh nhân này cũng cần được theo dõi lâu năm để tìm hiểu diễn biến bệnh sẽ ra sao.
Não và thần kinh tủy sống gồm có 2 loại tế bào thần kinh: một loại dẫn truyền thần kinh tên là neuron và một loại tế bào thần kinh bảo vệ tế bào thần kinh dẫn truyền tên là tế bào đệm (glial cells). Khi tế bào thần kinh bị hư hại thì không có cách nào thay thế cho nên cần phải nghĩ ra phương pháp dùng tế bào gốc thần kinh trị liệu trong việc điều trị bệnh Parkinson, hoặc do hậu tai biến mạch máu não hay hậu chấn thương. Tin tức đăng trong báo SRM (The future of Embryonic Stem Cell Research, đăng trong Sexual, Reproduction & Menopause, tháng February, 2009), cho biết cơ quan FDA vừa nhận được một dự án xin phép dùng tế bào gốc thần kinh của con người tên là tế bào thần kinh đệm ít gai (oligodendrocytes) để chữa bệnh nhân bị thương tích thần kinh tủy xương sống. Mô hình dựa theo kết quả nghiên cứu cho chuột sau khi được chích tế bào thần kinh đệm ít gai cho chuôt bị hậu chấn thương thần kinh cột sống. Mặc dù trong thực tế bệnh nhân bị thương tích thần tủy ở nơi cổ nhiều hơn ở cột sống lưng, nhưng vì lý do an toàn, FDA chỉ cho phép thử nghiệm chấn thương thần kinh cột sống lưng lưng (chưa cho phép thử nghiệm chấn thương thần kinh cổ cho người). Tham khảo: 1) The Scientist, February 2009, 2) PloS Medicine, February 17, 2009, 3) SRM, 7: 26, 2009.

Quay Phim Theo Dõi Tế Bào Máu Sinh Sản. Trong nhiều cuộc nghiên cứu dài bàn cãi cả hàng chục năm nay, khoa học chưa giải thích thoả đáng khởi thủy sinh sản tế bào máu từ phôi thai như thế nào. Trong bài khảo cứu của Hanna M. Eilen và các cộng sự viên xuất bản trong báo Nature, vừa trình bày một kỹ thuật mới có thể quay phim chụp hình ảnh theo dõi liên tục một đơn bào phôi nẩy nở sinh sản tế bào máu. Theo dõi lâu dài cho thấy tế bào nội mô máu sinh ra tế bào máu. Các khoa học gia đã phân biệt tế bào nội mô phôi và tế bào máu bằng những khác biệt hình thái học, những dấu ấn phân tử và những chức năng khác nhau.
Tuy nhiên cần thêm nghiên cứu xác định nguồn gốc tế bào máu xuất phát từ tế bao nội mô phôi. Chẳng hạn phương pháp của nhóm Luisa Irula-Arise thuộc Đại Học California, Los Angeles theo dõi di thể từ tế bào nôi mô trong khi phương pháp do nhiều nhóm nghiên cứu khác thực hiện chăm chú theo dõi yếu tố phiên mã (transcription) thành lập tế bào nội mô máu.
Cần nói thêm là nguồn gốc tế bào máu chưa được biết rõ. Đã có rất nhiều nghiên cứu tìm hiểu nguồn gốc tế bào máu từ tế bào trung bì (mesoderm), hay từ trung phôi bào (mesenchyma), hoặc từ hai tiềm lực nguồn (bipotent endothelial-haematopoietic precursors) giữa nội mô và máu. Tham Khảo: 1) Nature 475: 896, 2009, 2) The Scientist (February 11, 2009).
Bác Sĩ Trần mạnh Ngô; E-mai: nmtran@hotmail.com; Xin mời ghé thăm Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com, một Trang Web Y Khoa của người Việt viết cho người Việt.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Theo nghiên cứu “The neurons that restore walking after paralysis” (Tế bào thần kinh phục hồi khả năng đi lại sau khi bị liệt) được công bố trên tạp chí Nature trong tháng 11 năm 2022, chín người bị liệt do chấn thương tủy sống nghiêm trọng đã lấy lại được khả năng đi lại nhờ sự kết hợp của kích thích điện từ cột sống dưới và vật lý trị liệu.
Cặp song sinh một trai một gái, tên là Lydia và Timothy Ridgeway, có thể đã phá vỡ kỷ lục phôi thai đông lạnh lâu nhất từng sinh ra. Người giữ kỷ lục trước đó là Molly Everette Gibson, sinh ra từ một phôi thai đã được đông lạnh trong khoảng 27 năm. Mẹ của cô, Tina Gibson, người cấy phôi thai vào cơ thể mình và sinh ra cô mới được 1 tuổi khi phôi thai đó được đông lạnh.
Vì Vi-rút Hợp Bào Đường Hô Hấp (RSV), bệnh cúm, và COVID-19 tiếp tục ảnh hưởng đến người dân California sớm hơn thường lệ trong năm nay, nên Nhà Dịch Tễ Học của tiểu bang, cũng chính là bác sĩ Erica Pan, kêu gọi mọi người trên toàn tiểu bang bảo vệ bản thân và gia đình của họ trước nhiều loại vi-rút đang hoành hoành.
Cơ Quan Kiểm Soát Thực Dược Phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã chuẩn thuận loại thuốc điều trị đầu tiên có khả năng trì hoãn – có thể trong nhiều năm – sự khởi phát của bệnh tiểu đường Loại 1, một căn bệnh thường xuất hiện ở thanh thiếu niên.
Nước Mỹ có vấn đề về uống rượu. Theo nghiên cứu mới của Trung tâm Kiểm soát và Phòng Ngừa Dịch Bệnh (CDC), việc tiêu thụ rượu quá mức đã góp phần gây ra ước tính một phần tám số ca tử vong, hay12.9 phần trăm trên tổng số người Mỹ từ 20 đến 64 tuổi. Uống quá nhiều rượu cũng là nguyên nhân gây ra 1/5 số ca tử vong - 20,3% - ở người Mỹ từ 20 đến 49 tuổi, theo nghiên cứu được công bố vào tuần trước trên tạp chí JAMA Network Open.
Vắn tắt, người càng lớn tuổi, số lượng tế bào thần kinh giảm và khả năng về tâm trí sẽ giảm đi. Một số triệu chứng nhẹ như hay quên, hay lẫn lộn có thể chấp nhận như là sự lão hoá bình thường. Khi các triệu chứng này gia tăng, tiến triển đến mức ảnh hưởng đến cuộc sống thường nhật, lúc đó người ta dùng từ "dementia" hay "mất trí" theo nghĩa đen, hay bịnh lẫn. Có nhiều nguyên nhân cho dementia. Bịnh Alzheimer là nguyên nhân của phần lớn người mắc dementia. Một số nguyên nhân dementia chữa được, chưa có thuốc thay đổi được bịnh Alzheimer (disease-modifying drugs), chỉ có những thuốc giúp giảm triệu chứng thôi (symptomatic treatment).
Các Telomere* đóng một vai trò thiết yếu trong việc xác định số lần một tế bào có thể phân chia. Telomere là 1 đoạn DNA có trình tự (TTAGGG) lặp lại nhiều lần ở đầu mỗi nhiễm sắc thể, có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ phân tử DNA khỏi các tác động gây hại và sự mất ổn định của hệ genome. Trong chu trình của một tế bào bình thường, quá trình phân bào sẽ khiến cho một phần của telomere bị mất đi. Khi độ dài của telomere đạt tới mức giới hạn thì tế bào sẽ tự chết theo chương trình (apotosis**). Do vậy, độ dài của telomere có thể coi như chiếc đồng hồ sinh học để xác định “tuổi thọ” của tế bào và các cơ quan.
Mùa đông đang đến rất nhanh và thời tiết lạnh hơn, điều quan trọng hơn bao giờ hết là quý vị phải tiêm vắc-xin và liều tăng cường chống lại COVID-19 cho bản thân và gia đình. Đối với những người từ 65 tuổi trở lên, việc tiêm liều tăng cường COVID-19 loại cập nhật là cực kỳ quan trọng vì nguy cơ mắc bệnh nặng do COVID-19 tăng lên theo tuổi tác.
Việc các bác sĩ có thể nhìn xuyên thấu bên trong cơ thể bệnh nhân mà không cần phải rạch một đường nào từng là một khái niệm thần kỳ. Cho đến nay, hình ảnh y tế (medical imaging) trong khoa quang tuyến đã trải qua một chặng đường dài, và các kỹ thuật mới nhất dựa vào trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ còn tiến xa hơn nữa: chúng khai thác khả năng tính toán khổng lồ của AI và khả năng học hỏi vô giới hạn để tận dụng triệt để các phương pháp dò chụp trên cơ thể, tìm ra những điều khác thường mà mắt người có thể bỏ sót.
Hội đồng Nobel tại Viện Karolinska ngày 3/10/22 đã quyết định trao Giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học năm 2022 cho Svante Pääbo vì những khám phá của ông liên quan đến bộ gen của những hominin (cũng thuộc giống người, tương tự như “người khôn” [homo sapiens] chúng ta hiện nay) đã tuyệt chủng và sự tiến hóa của loài người. Svante Pääbo sinh ngày 20 tháng 4 năm 1955 tại Stockholm, Thụy Điển. Mẹ của ông là nhà hóa học người Estonia Karin Pääbo (1925–2013), từng trốn thoát khỏi Estonia bị Liên Xô xâm lược vào năm 1944 và đến Thụy Điển tị nạn trong Thế chiến thứ hai. Ông là con ngoại hôn của nhà hóa sinh người Thụy Điển Sune Bergström (1916-2004), và cha ông cũng từng được giải Nobel về Sinh lý học hoặc Y học (năm 1982).
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.