Hôm nay,  

Đọc Phạm Quốc Bảo Với “khuất Rồi Mấy Bóng Chim Di”

13/12/201000:00:00(Xem: 11844)

Đọc Phạm Quốc Bảo Với “Khuất Rồi Mấy Bóng Chim Di”

Đặng Phú Phong
Tôi thích cái tựa của cuốn sách. Chất thơ lồng lộng  trong sáu chữ: Khuất Rồi Mấy Bóng Chim Di. Một thi tập" Một tuyển tập truyện ngắn với những tình tiết lãng mạn đầy thi vị" Chúng ta hãy lần theo trang sách. . .
Ngay trước Lời Ngỏ tác giả  đã viết:
Cá nhân tôi
sống được đến  từng tuổi nầy
chả còn mong ước gì nữa cả
ngoài ý thích được nhẩn nha
tâm sự với nhau.
Nhẩn nha tâm sự với nhau. Nhẩn nha là tà tà, là lúc nói, lúc im lặng. Là từ từ, không vội. Cười vài tiếng ứ hự. Chứ sao ! Nhẩn nha là thở vài hơi thuốc cho khói bay tung lên rồi vờn quanh theo những câu chuyện đầu Ngô mình Sở. Nhẩn nha là đi vòng vòng, đi chữ chi. Huơ cái tay, lắc cái vai. Ừ, phải một cốc cafe vào buổi sáng hay một vài ly nồng nồng vào buổi chiều hay  vài chung trà vào buổi tối cho nó tròn  trọn , nữa chứ. Nhẩn nha với bạn. Mặc kệ thiên hạ đang bon chen ngoài kia.
Chuyện đầu tiên mà Phạm Quốc Bảo nhẩn nha với chúng ta là về một người bạn đã quá vãng của anh. Nhạc sĩ  Du ca Trần Đình Quân. Nhạc sĩ Quân có một ca khúc mang tên “Hát Để Nhớ Đời.” Trong đó có câu “Hát để nhớ đời, không phải hát để quên đời” vậy mà Nhạc sĩ Quân  lại bị bệnh quên (Alzheimer). Đây là bi kịch giữa tác giả và tác phẩm.  Sự vong thân của tác giả nằm ngay trong từng tác phẩm của mình. Phạm Quốc Bảo đã làm nhẹ cái bi kịch ấy bằng lối  viết giản dị. Như kể.
Cũng với cách viết như kể, như nói ấy, tác giả đưa người đọc vào “Một Thời Để  Nhớ”, “Đã Vào Thu Chưa”. Một thời hăng say với lý tưởng khi còn là sinh viên, đem hết khả năng để giới thiệu với nước bạn Nhật, văn hóa  của dân tộc mình. Một thời đi dạy học chỉ với hai bộ áo bằng vải popeline trắng và quần kaki Nam Định mà đã thấy là khá rồi. Tác giả đã khéo léo đưa ra sự khiếm khuyết của một nền giáo dục còn sơ khai, tùy tiện của những vị thầy qua một kỳ thi vấn đáp. Cái ngớ ngẩn của một nhà thơ khi tự hỏi đã vào thu chưa khi có dịp thăm Seattle đã biến thành những tìm hiểu  khoa học về tại sao lá trở thành vàng, đỏ. Về những cảnh báo cho sự thay đổi khí hậu tòan cầu. Cuối cùng lại nhớ đến những bài thơ về mùa thu đượm hơi hướm chất thiền.
Sang đến truyện “Tùy” thì rõ ràng cái “ nhẩn nha” của Phạm Quốc Bảo được đẩy lên cao hơn hết trong cuốn tùy bút này. Truyện , chỉ là những lời đối thoại  đầu cua tai nheo của hai người bạn. Từ chuyện hỏi thăm nhau về bệnh cúm, qua đến chuyện tim mạch rồi mổ xẻ. Chuyện ...ăn cá chép qua chuyện hút thuốc rồi cuối cùng là chuyện” tùy ông lựa chọn”. Cái khéo ở đây của tác giả là dẫn dắt nguời đọc từ chuyện này sang chuyện nọ bằng những câu nối rất tự nhiên để không ai có thì giờ ngẩn đi một chút khi lạc sang chuyện khác. Những câu đối thoại được viết rất bình thường, rất đời thường, không  chải chuốc, sửa sọan để trở thành một truyện ngắn cô đọng. Tuy là đối thoại đầu cua tai nheo, nhưng nội dung lại liền lạc để nói về sức khỏe của con người mà phần trách nhiệm tùy thuộc ở chính mình. Có thể hiểu tác giả chính là một trong hai người bạn đang đối thoại này và cũng chính là một người thứ ba lắng nghe câu chuyện.
Trong “Mấy Ghi Nhớ Từ Chuyến Âu Du”, hai phần đầu tác giả kể lại chuyến Âu du  của mình để  đưa nguời đọc vào phần thứ 3, phần chính, nhằm thố lộ tâm sự,  cùng người đọc “ tham gia chung trong một bầu không gian thân mật gần gũi” Tâm sự về sự cách biệt , thiếu cảm thông giữa người Việt ở nước ngoài và người Việt trong nước chỉ vì sự cai trị độc tài của đảng Cộng sản. Rồi hòan cảnh đẩy đưa, từ lúc chân ướt chân ráo trên đất Mỹ, tác giả vừa đi học vừa đi rửa bát, chùi cầu tiêu, rồi làm báo tiếng Việt và sống bằng nghề báo cho đến hôm nay. Luận về cái “dại” cái “khôn” trong việc  tìm kiếm cho mình một nghề nghiệp, Phạm Quốc Bảo tâm sự:”...Có lẽ cho đến bây giờ, tôi chưa thấy mình có thể “khôn” như ý muốn nói chung, hay như nội dung dẫn giải của người khác được...” và  tác giả , trong suốt cuộc đời “ chỉ tìm cái dại” vì cảm thấy mình may mắn và hạnh phúc” với cách sống “ nhu cầu tiêu dùng bao giờ cũng tùy thuộc vào mức lợi tức”. Vậy là hạnh phúc , là “khôn” quá cỡ đi  rồi!
Không biết đây có phải là sự cố ý sắp xếp hay không, mà sau khi bàn về khôn, dại, tác giả lại đưa cái tựa “Hãy Sống Và Thưởng Thức Đời Sống” liền theo sau. Trong đó tác giả bàn về  hai cái chết của hai nghệ sĩ nổi tiếng là Farrah Fawcett, nổi tiếng trong bộ phim truyền hình Charlie’s Angels vào cuối thập niên 70 Michael Jacson, ông vua nhạc Pop. Dưới cái nhìn vô tư, tinh tế và những dẫn chứng, tác giả giúp nguời đọc hiểu biết  thêm về hai nghệ sĩ này. Cuối cùng ông muợn hai câu thơ Kiều để nói lên cảm tuởng của mình:
“Có tài mà cậy chi tài
Chữ tài liền với chữ tai một vần”.
Phần “Góp Vài Liên Tưởng Thú Vị Về Tục Ngữ - Ca dao”. Bằng giọng văn vừa phải, nhã nhặn, tác giả thẳng thắn góp ý với tác giả Đàm Trung Pháp qua bài viết”Mối tương đồng lý thú giữa  tục ngữ Việt Nam và tục ngữ nước ngoài”. Tôi cũng xin phép đồng ý với Phạm Quốc Bảo với 3 chữ “mà” trong câu:
“Đi đâu mà vội mà vàng
Mà vấp phải đá mà quàng phải dây.”
Đây là  một  bài viết khá thú vị cho những ai thích tìm hiểu về ca dao tục ngữ.


Từ chuyện ca dao tục ngữ, Phạm Quốc Bảo tiến thêm một bước nữa, đi đến văn hóa Đông, Tây. Trong bài “ Đông Tây & Chất Của Sức Sống Trường Tồn” nhân một bài viết mới nhất của Richard Chang phản biện lại một câu nói khá phổ biến của tác giả  người Anh, được giải thưởng Nobel, Rudyard Kippling(1865-19360):
“Đông  là Đông, Tây là Tây và Đông – Tây không bao giờ gặp nhau” (East is East, West is westand never the twain shall meet). Richard  Chang cho rằng, 1800 năm trứoc Tây lịch, Con Đường Tơ Lụa (Silk Road) đã giúp dân cư ở Đông và Tây giao du, giao thương với nhau. Rõ ràng”Được lời (Richard Chang) như cởi tấc lòng “(của họ Phạm) mà bao lâu nay ông ấp ủ. Sẵn dịp, tác giả đã viết một mạch về những điều bất đồng của mình: “Sớm  hay muộn gì Đông Tây cũng gặp nhau”: “Diễn trình sống còn độc đáo của con người” ;”Gặp gỡ, cọ xát để tiến bộ”; “ Gặp gỡ để giải tỏa những trì trệ” và “ Giới hạn của ý nhĩa gặp gỡ”. Những tư tuởng chất chứa trong những tiêu đề trên được Phạm Quốc Bảo trình bày khá mạch lạc và vững vàng. Tác giả tỏ ra rất nhuần nhuyễn , sắc sảo trong lối văn bình luận nầy.
Sang đến bài “Tai Nghe Thuận Hay Thuận Tai” tác giả đem câu nói trong sách Luận Ngữ của cụ Khổng ra mà bình. Tử viết: “Ngô thập hựu ngũ nhi chí vu học, tam thập nhi lập,tứ thập nhi bất hoặc, ngũ thập nhi tri thiên mệnh, lục thập nhi nhĩ thuận, thất thập nhi tùng tâm sở dục bất du củ” (Khổng tử nói rằng : Hồi độ mười lăm tuổi tôi chú tâm vào việc học, ba mươi tuổi thì cái học có căn bản vững vàng, bốn mươi thì không còn nghi ngờ gì nữa, năm mươi biết được mệnh trời, sáu muơi tuổi thì tai nghe mọi điều đều thấy thuận cả, bảy mươi thì cứ  theo tâm mà  muốn thì  không sai đi đâu cả.).
 Tác giả đã bình luận câu có tính cách khuôn thước nầy dựa theo những tiêu chí tự mình đưa ra như “ Khuôn mẫu phải hiểu một cách linh độngvà tương đối đúng” và phải “ Phát khởi từ con người là chính” để có được một “Mẫu sống hợp thời ở nước ta”. Với cách nhìn khóang  đạt nhưng dựa trên sự hiểu biết về triết Đông, Phạm Quốc Bảo đã mở rộng tư tuởng trên của Khổng Tử, đưa đến một sự chấp nhận đựơc cho nhiều người hằng suy tư về cuộc sống.
 Tác giả đã đưa vào bài viết những ý nhị trong lối nhìn vấn đề, qua những từ ngữ “ nhẩn nha” giúp người đọc thấy vui vui, đôi lúc không khỏi mỉm cườùi.
Tôi dành  bài thứ mười  trong 11 bài viết trong cuốn sách để nói sau cùng là do có chút ý muốn góp với tác giả. Tựa chuyện này cũng chính là tên của của tập hồi ký Khuất Rồi  Mấy Bóng  Chim Di. Chuyện chia làm ba phần. Hai phần đầu nói về những người bạn của anh đã quá vãng như Họa sĩ Ngô Bảo, Nhà báo Nguyễn Thượng Hiệp, Nghệ sĩ Thanh Hùng và Nhà Thơ Hữu Loan, một nhân cách lớn của Việt Nam.  Từ sự khuất bóng của những người này, tác giả nhảy sang những com chim di ở phần ba. Thật đúng là nhẩn nha . Những “bóng chim di” cách đây  cả triệu năm , từ Phi Châu bay qua Nam Á, Âu Châu để rồi lan ra khắp hòan cầu. Rồi chiếc tàu Mayflower. Rồi những con chim Việt phải bay đi hoặc phải tha hương trên chính quê  mình. Chuyện kể nghe sao buồn quá đỗi.
Trong phần hai, tác giả có chép một bài thơ và nói rằng “Nếu có chỗ nào sai sót, ai đấy biết rõ hơn và đúng hơn xin chỉ bảo dùm”. Cũng giống như tác giả, tôi yêu thích bài thơ này vô cùng, nên chỉ nhẩm đôi ba lần là thuộc lòng cho đến bây giờ kể từ gần cuối thập niên 60. Theo chỗ tôi biết thì bài thơ nầy có tên là Tống Giang Vận Hành , tác giả là Thị Nại Am viết qua nhân vật Tống Giang trong truyện Thủy Hử. Khi ông viết về cuộc đời Tống Giang, lúc Tống Giang bị đi đày, may gặp viên quan cai ngục (sau này cũng trở thành một trong 108 anh hùng Lương Sơn Bạc) là Thần hành thái bảo Đái Tôn cảm mến, ưu đãi, cho đi lại thoải mái. Một hôm Tống Giang  ra quán, uống ruợu ngà ngà say, mượn bút mực , viết thơ lên vách. Bài thơ như sau (dịch):
Trên núi cao có con thần điểu
Ba thu qua bặt  không tiếng kêu
Ngày hận mây trời che khuất bóng
Đêm hờn thỏ lặn trải thềm rêu
*
A ha, thần điểu còn nương náu
Chờ ngày thét vỡ núi khe sâu
Vỗ cánh xé tan bầu kinh khuyết
Vươn đầu đảo lộn cõi Giang Châu
*
Ta hận trò dâu bể
Ta hờn chuyện thương đau
Thần điểu ví chăng rời núi hiểm
Mặt nước Tầm Dương máu đỏ ngầu
*
Ngày xưa rạch núi có Hòang Sào
Ngày nay nghĩa sĩ buồn tiêu tao
Hỏa hớn chia đường theo mây bạc
Anh hùng thẹn tủi bóng trăng sao
*
Tầm Dương sóng réo
Đá dựng mài dao
Phương đông có khách rèn chính khí
Đại nghĩa ngang trời gió cuốn cao.
 Bài thơ tôi thuộc này so với bài thơ của  Phạm Quốc Bảo chép có đôi chỗ không giống nhau, nhưng tinh thần thì chẳng khác nhau mấy.Tuy nhiên tôi cũng chép ra để  độc giả rộng đường. Bản dịch này là của  cụ Á Nam Trần Tuấn Khải. (Dịch giả Nguyễn Tôn Nhan đồng ý với tôi và  hứa  sẽ chép, gửi cho tôi nguyên tác của bài thơ trên).
Ngoài mười một bài viết, cuốn sách còn có thêm phần phụ lục về thơ cũa Nguyễn Công Trứ, Hữu Loan, Hồ Xuân Hương, những bài viết liên quan với Nhà thơ Hữu Loan. Một bài viết cho con khá cảm động  của Blogger Mẹ Nấm. Và cuối cùng là hồi ức của tác giả về cuộc triển lãm “Our Beloved Land, Việt Nam” tại Tokyo năm 67 của một số sinh viên Nam Việt Nam, trong đó có Phạm Quốc Bảo., giúp cho  những kẻ đi sau có tài liệu về cuộc triểm lãm mang đầy tinh thần quốc gia của các bậc đàn anh.
 Thôi, chúng ta cũng vừa nhẩn nha đủ với tác giả vậy. Chuyện gì rồi cũng phải đi đến hồi kết cục. Phải không , thưa Ông Nhẩn Nha"
Đặng Phú Phong

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tôi may mắn được bằng hữu gửi cho cuốn băng ghi âm buổi nói chuyện (“Định Hướng Tương Lai Với Thế Hệ Tăng Sĩ Trẻ Ngày Nay”) của Thích Tuệ Sỹ, tại chùa Từ Hiếu. Khi đề cập đến sự “căng thẳng” giữa quý vị sư tăng bên Viện Hóa Đạo và nhà đương cuộc Hà Nội, về quyết định khai sinh ra Giáo Hội Phật Giáo Quốc Doanh – vào năm 1981 – Hòa Thượng có nhắc lại lời phát ngôn (rất độc đáo và thú vị) của một vị tướng lãnh trong của lực lượng công an
Nỗi buồn tận huyệt của những đầu óc cải cách lớn nhất của dân tộc cũng giống như nỗi lòng của người mẹ khi thấy đàn con ngày càng suy kiệt. Mà những thách thức họ từng đối phó cũng chính là chướng ngại của người mẹ vì sự nhỏ nhen, ghen tuông của những thứ “cha/dượng” nhỏ nhen, thậm chí chỉ đơn thuần là thứ tiểu nhân mơ làm cha, làm dượng.
Nhà báo thạo tin nội bộ đảng CSVN. Huy Đức (Trương Huy San, Osin Huy Đức) và Luật sư Trần Đình Triển, chuyên bênh vực Dân oan bị bắt tạm giam, theo tin chính thức của nhà nước CSVN ngày 07/06/2024...
Quý vị nghĩ sao nếu có người nói với quý vị rằng chính phủ và giới truyền thông Hoa Kỳ đang bị kiểm soát bởi một băng nhóm bí mật, nhóm người này tôn thờ ma quỷ và đứng sau hàng loạt các vụ bắt cóc trẻ em? Theo một cuộc khảo sát gần đây, 17% người dân Hoa Kỳ tin rằng thuyết âm mưu này là có thật.
Ngày 30 tháng 5, một bồi thẩm đoàn ở New York kết luận, cựu Tống thống Donald Trump phạm tất cả 34 tội danh. Đây là một sự kiện chưa từng xảy ra trong lịch sử nước Mỹ, khi lần đầu tiên một cựu tổng thống bị tuyên án nhiều tội đại hình trong một vụ án hình sự. Ông Trump bị kết tội làm làm giả hồ sơ kinh doanh để che giấu các khoản khoản thanh toán tiền bịt miệng cho cựu ngôi sao phim khiêu dâm Stormy Daniels, nhằm mục đích ém nhẹm các thông tin bất lợi trước cuộc bầu cử năm 2016, để cử tri bỏ phiếu cho ông ta.
Hôm rồi, cháu Út hỏi: Người mình hay nói “phải sống đàng hoàng tử tế”. Thế nào là “đàng hoàng”, hả bố ? Tôi lúng túng không biết trả lời sao cho gọn gàng và dễ hiểu nên đành phải kể lại cho con nghe mẩu chuyện ngăn ngắn, của một nhà báo lẫy lừng (Anh Ba Sàm) đọc được qua Thông Tấn Xã Vỉa Hè: “Sau 1975, có những thứ mà Sài Gòn, miền Nam làm cho hắn rất lạ và không thể quên. Một đêm, chạy xe máy về nhà (ông cậu), tới ngã tư đèn đỏ, ngó hai bên đường vắng hoe, hắn rồ ga tính vọt thẳng. Bất ngờ nghe bên tai tiếng thắng xe cái rẹc, liếc qua thấy ông lão với chiếc xích lô trống không. Quê quá, phải dừng theo!”
Nếu cái gì cũng có bước khởi đầu của nó thì -- ngoài công việc thường ngày là quan sát hành động của từng con người để có một phán xét cuối cùng vào thời điểm thích hợp -- đâu là việc làm đầu tiên của Thượng Đế? Câu trả lời, theo một câu chuyện chỉ để cười chơi, rất thích hợp với bộ máy chuyên tạo nên cảnh rối ren hỗn loạn trên đất nước chúng ta. Cái câu chuyện về một cảnh trà dư tửu hậu khi những nhà chức nghiệp cãi nhau rằng nghề của ai có trước, dựa trên những tín lý từ bộ kinh Cựu Uớc, đặc biệt là chương Sáng Thế Ký.
Đảng CSVN có nhiều chứng bệnh lây nhiễm trong thời kỳ “đổi mới” như tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm và chia rẽ, nhưng 3 chứng “nhận vơ”, “lười lao động” và “lười làm việc” của một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viên đã khiến Đảng lo sợ.
Bất ngờ sáng 30/05/24, TT Biden tuyên bố bỏ giới hạn sử dụng võ khí của Huê Kỳ cung cấp cho Ukraine đánh Nga. Đồng thời, Âu châu đã thỏa thuận một quyết định mới quan trọng là bỏ giới hạn đỏ, gởi huấn luyện viên quân sự qua Ukraine giúp quân đội Ukraine, cho phép Ukraine sử dụng các loại võ khí mạnh và có tầm hoạt động xa tới lãnh thổ Nga nhằm những mục tiêu quân sự. Riêng Anh đã bước tới trước, một số quân đội Anh đang hoạt động tại Ukraine.
“Que Sera Sera,” ca khúc này luôn gắn bó với tâm tư của cậu bé bảy tuổi. Đi xem xi-nê với mẹ, sau này mới biết là phim The Man Who Knew Too Much, về nhà tôi nhớ mãi cái giai điệu vui tươi và đôi môi nhảy múa, khi nữ diễn viên hát đoạn que sera sera. “Chuyện gì đến sẽ đến,” một câu nói đầy thơ mộng đối với cậu bé, rồi dần dần lớn lên biến thành câu nói chấp nhận chuyện ngày mai ‘Life is a crazy ride, and nothing is guaranteed. (Đời là chuyến đi điên rồ, không có gì bảo đảm. ‘Eminem’.) Dường như, có một chút bất cần, không quan tâm chuyện gì sẽ xảy đến. Tưởng chỉ là như vậy, ai ngờ, câu nói bỗng đứng dựng lên, lớn tiếng hỏi: “Chuyện gì đến sẽ đến là sao?” Đúng, “sẽ đến” thuộc về tương lai, thuộc về bí mật, nhưng “chuyện gì đến,” một phần đã bị khám phá, tìm thấy, công bố. Chúng ta, con người hiện tại, thế kỷ 21, may mắn có một khoa học khá trung thực và năng nổ, mở ra cho sự hiểu biết còn kém cỏi, nhiều nơi quá khứ còn tối tăm và nhiều nơi chờ ánh sánh rọi tới.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.