Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

W. Szymborska: Bồn Chồn

12/07/200500:00:00(Xem: 4475)
[Cái đọc không yêu cầu, nonrequired reading]

[Viết về] thơ của Czeslaw Milosz mà dám nói là cái đọc không yêu cầu" Đây là cái cần đọc, đối với bất cứ một ai có thói quen suy nghĩ, lúc này, lúc nọ, hay ít ra, sống ở trên đời, là phải như thế.

Bởi vậy, tôi sẽ không nói về thơ ở đây. Tôi nói về một cái khác tồi tệ hơn nhiều: tôi nói về tôi.

Hay đúng ra thì là, tôi nói về cái sự bồn chồn của tôi, nó ra làm sao, khi tôi có dịp đụng đầu với cả hai, thơ, và nhà thơ.

Chuyện xẩy ra cũng lâu rồi, vào Tháng Hai, 1945. Tôi tới Rạp [the] Stary Theater ở Krakow, nơi mà lần thứ nhất kể từ chiến tranh, một cuộc đọc thơ đã được tổ chức. Tên những người tham dự chẳng có nghĩa gì đối với tôi, nghĩa là, tôi chẳng biết một ai. Tôi vốn dốt về thơ, nói rõ hơn, sự hiểu biết của tôi về thơ là một con số zéro, và riêng về cái mà tôi viết ra, thì dễ đọc, như là văn xuôi, prose, chứ không phải như là thơ.

Tuy nhiên, tôi vưỡn cứ cố nghe, cố nhìn. Chẳng phải bất cứ ai cũng đọc ngon, thơ. Có ông đọc như là bỏ bom vào tai người nghe. Ông khác, giọng vỡ ra thành miểng sành, miểng chai, còn ông khác, tờ giấy ở trong tay run lên từng chập, giống như người cầm nó đang lên cơn sốt ba, bốn chục độ!

Tới một lúc, có người thông báo, một ông có tên là Milosz. Ông đọc một cách êm ả, không làm điệu làm bộ. Như thể ông đang đọc ra những suy nghĩ của ông và mời chúng ta cùng tham dự. “Rồi, trúng mánh rồi,” tôi tự nhủ thầm, “đây mới là thơ ca thực, đây mới là thi sĩ thực”.

Thực tình mà nói, tôi hơi có tí bất công. Cũng còn một hai ông đáng để ý tới. Nhưng cái gọi là trúng mánh, nó phải là như vậy, nghĩa là nó tới chỉ! Nó gãi đúng chỗ ngứa của bạn, đúng rồi, đúng chỗ đó đó, gãi mạnh thêm tí nữa, mới đã, đại khái sự tình nó là như vậy.

Thế là tôi bám dính lấy ông Milosz, theo đúng bản năng của tôi ra lệnh.

Sau đó chẳng lâu la gì, sự ngưỡng mộ nhà thơ của tôi gặp cú thử thách thật là nặng nề. Đó là lần thứ nhất trong đời, trong một dịp thật là đặc biệt, tôi thấy mình ở trong một nhà hàng ăn thứ thiệt, thuộc loại một ngày làm hoàng hậu, [để nhại lại nhất dạ đế vương của mấy ông]. Tôi nhìn quanh, và thấy ông Milosz ngồi gần kế bên, với một lố bạn bè của ông ta, và đang đợp thật là ngon lành cái món sườn nướng với rưa bắp cải. Đúng là một cú thất đảm! Tôi như bị ai tạt cho cả một xô nước lạnh! Thì đúng rồi, theo nguyên tắc mà nói, nhà thơ thì cũng phải ăn, nhưng không lẽ nhà thơ mà lại ăn những món ăn tồi tệ, tầm thường như thế ư" Thi sĩ gì mà ăn uống thô tục như vậy sao"

Một cách nào đó, tôi đụng với cái gọi là nỗi khủng khiếp, tạm gọi là "vấn nạn thơ"!

Sau đó, còn thêm nhiều cú va chạm “đổ máu” [chữ của Szymboska: những kinh nghiệm quan trọng] khác nữa, và tôi trở thành một độc giả nghiêm túc, serious, của thơ.

Tập thơ Rescue của Milosz ra mắt độc giả, và tôi còn kiếm thấy những bài thơ mới khác của ông, trên báo chí. Sự bồn chồn của tôi tăng thêm, và càng ngày càng bám rễ chặt vào từng bài thơ mà tôi đọc. Lần tới mà tôi được gặp Milosz là vào cuối thập niên 1950, tại Paris. Ông đã len lỏi giữa những bàn ghế tại một quán cà phê, tìm cách tới gần một người bạn, chắc vậy. Tôi có dịp may đứng dậy để nói với ông một điều mà chắc chắn ông cũng thích nghe, đó là những cuốn sách bị cấm đốn của ông vẫn được đọc tại Ba Lan, chúng được xé lẻ ra và nhập lậu vô. Và một người nào, nếu thực tình muốn đọc, vẫn có thể kiếm được, mặc dù khó khăn tới cỡ nào. Nhưng tôi đã không đứng dậy để nói với ông điều đó. Tôi như bị sự bồn chồn đóng cứng vào ghế ngồi. Milosz chỉ có thể trở về lại Ba Lan rất nhiều năm sau đó. Trên đường phố Krupnicza, tại Krakow, màn khói dầy đặc thuốc lá, của đám ký giả, những ánh đèn sáng lòa của đám nhiếp ảnh viên đã che kín ông, với đám đông, trong có tôi, đứng chờ. Khi ông mệt nhoài thốt ra khỏi đám thợ chụp, đến lượt đám người xin chữ ký vây quanh ông. Tôi không có đủ can đảm để nhập vô đám người sau này, để mà tự giới thiệu, và có thể, để xin chữ ký, như mọi người. Tôi có được niềm vui, khi đích thân gặp ông, lần thứ nhì ông viếng thăm Ba Lan.

Bao nhiêu đổi thay đã diễn ra kể từ đó, nhưng theo một nghĩa, chẳng có gì thay đổi cả. Phải nói ngay ra rằng thì là, tôi có rất nhiều cơ hội để nói chuyện với ông, gặp gỡ ông giữa đám bè bạn của cả hai, ngay cả chuyện, cùng đọc diễn văn, thơ thẩn trong những dịp này nọ, hay là cùng chịu đựng những buổi hội hè đình đám. Nhưng cho đến ngày này, tôi vẫn không biết làm sao xoay sở với sự gặp gỡ một Đại Thi Sĩ như thế. Tôi vẫn bồn chồn khi gặp ông, như từ thở nào tới giờ. Cho dù là, đã đôi ba lần, cả hai chúng tôi đã từng nói chuyện tào lao, hoặc cụng ly volka. Cho dù, một lần, tại một tiệm ăn, chúng tôi cùng dùng món sườn nướng với rưa cải bắp.

[Bài này xuất hiện trên cột báo thường lệ, cái đọc không yêu cầu, nonrequired reading, của Szymborska trên nhật báo Gazeta Wyborza, Thứ Bẩy-Chủ Nhật June 30 – July 1, 2001, trang 9, nhân dịp mừng sinh nhật lần thứ 90 của nhà thơ Czeslaw Milosz]

NQT dịch [trong W. Szymborska: Cái đọc không yêu cầu, nonrequired reading, những mẩu tản văn, prose pieces.Bản tiếng Anh, từ nguyên bản tiếng Ba Lan, của Clare Cavanagh, nhà xb Harcourt Inc. 2002]

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Lời dịch giả: Đây là bức tâm thư của cựu tổng thống George W. Bush gởi người dân Mỹ trong lúc cả nước đang sôi sục sau cái chết của George Floyd.
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
Bốn người được báo cáo đã bị giết chết hôm Thứ Năm sau một vụ cảnh sát rượt đuổi qua nhiều quận đã kết thúc trong trận đấu súng trên đường Miramar Parkway theo sau một tên cướp có vũ khí tại Coral Gables, tiểu bang Florida.
Mỗi năm lên tuổi già đi, tưởng đâu đã được an nhàn, nào ngờ đảng Cộng sản Việt Nam vẫn phải tối mắt đấu tranh để tồn tại vì các chứng nan y: Suy thoái tư tưởng; Đạo đức xuống cấp; Tham nhũng; và, Lợi ích nhóm trong trong cán bộ,đảng viên.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.