Đừng Vội Chôn Kinh Tế Thị Trường

23/10/200800:00:00(Xem: 10018)

...vì dù sao đấy cũng là hình thái sinh hoạt ít tệ nhất...

Hàng loạt hội nghị quốc tế từ hôm mùng bốn rồi các kế hoạch cứu nguy tài chính được cấp tốc ban hành trước khi các nước sẽ có nhiều hội nghị khác trong tháng tới đã khiến nhiều người vội nói đến sự suy tàn của kinh tế tư bản, hoặc sự phá sản của kinh tế thị trường. Sự thật lại chưa hẳn như vậy, qua cuộc trao đổi của Việt Long với nhà tư vấn kinh tế Nguyễn Xuân Nghĩa, trong mục Diễn đàn Kinh tế hàng tuần sau đây.

Hỏi: Thưa ông Nguyễn Xuân Nghĩa, suốt mấy tuần liền của tháng 10, các quốc gia trên thế giới đã cấp tốc vừa ban hành kế hoạch cứu nguy tài chính vừa hội họp với nhau để phối hợp việc cứu nguy. Sau đó, lãnh đạo của Âu Châu và Hoa Kỳ còn nói đến hàng loạt hội nghị cấp cao nhất của các nước kề từ đầu tháng 11 tới đây, nhằm rút tỉa kinh nghiệm, và xây dựng lại một kiến trúc tài chính quốc tế mới hầu ngăn ngừa khủng hoảng có thể sẽ lại tái diễn.

Trước những sự kiện thật sự là bất thường ấy, một số dư luận kết luận rằng thị trường không thể tự điều tiết, ưa gây ra khủng hoảng và vì vậy cần được các chính quyền kiểm soát chặt chẽ hơn. Nhiều người khác còn tin là kinh tế thị trường đã phá sản, chủ nghĩa tư bản đã đến lúc suy tàn. Trong khi ấy, một quốc gia như Việt Nam thì đang cố cải cách cơ chế cho tự do hơn, theo với quy luật thị trường và tiết giảm sự can thiệp của nhà nước vào sinh hoạt kinh tế. Đương khi các thị trường tài chính đang có vẻ lắng dịu, chúng tôi xin đề nghị là mình sẽ cùng tìm hiểu về vấn đề trên. Cụ thể là, thưa ông, kinh tế thị trường đã cáo chung hay chưa"

- Tôi xin được nói tới một quy luật trước tiên và luôn luôn đúng, rằng "trên thế giới, không có một quốc gia nào mà nhà nước không can thiệp vào sinh hoạt kinh tế. Khác nhau là nông hay sâu mà thôi. Và then chốt là ai sẽ quyết định về mức độ can thiệp ấy, người dân hay chính quyền""

- Chúng ta sở dĩ phải nói tới quy luật can thiệp ấy ngay từ đầu vì trong cơn hốt hoảng, người ta đã đánh giá sai nguyên do nên có khi cải tổ sai và sẽ gieo mầm cho những đợt khủng hoảng tới. Nói cho ngắn gọn vào kết luận thì ta đừng vội chôn kinh tế thị trường vì dù sao đấy cũng là hình thái sinh hoạt ít tệ nhất và trong quá khứ đã góp phần đáng kể cho việc xoá đói giảm nghèo. Trong khi đó, chính sách bao cấp và chủ trương bảo hộ mậu dịch xuất phát từ cơn khủng hoảng mới càng kéo dài khủng hoảng và di hại cho kinh tế trong trường kỳ.

Hỏi: Nếu quả như vậy, vì sao người ta đã đáng giá sai nguyên nhân của khủng hoảng" Cụ thể hơn, vì sao nhiều nhà kinh tế cho rằng chính quyền không nên buông lỏng thị trường bằng cách hạn chế luật lệ kiểm soát mà phải tăng cường kiểm soát chặt chẽ hơn"

- Chúng ta thường nghĩ sai, rằng khủng hoảng bùng nổ tại Hoa Kỳ vì chủ trương "giản chính" - hay "deregulation" - tức là giản lược luật lệ chính sách cho kinh tế được tự do. Sở dĩ nghĩ sai vì Mỹ đang có cuộc tranh cử và các chính trị gia ồn ào khai thác đề tài này cho mục tiêu của họ nên gây ra hiểu lầm trong quần chúng.

- Thực tế thì, thứ nhất, hai nền kinh tế tự do có chế độ kiểm soát chặt chẽ nhất là Nhật Bản và Nam Hàn mà vẫn bị chấn động và khủng hoảng. Thứ hai, vấn đề của Hoa Kỳ không là chủ trương "giản chính" mà là có luật lệ không thích hợp, lại không được chấp hành nghiêm chỉnh vì nhiều tệ hại trong hệ thống kiểm soát và chính trị. Sở dĩ như vậy, và đây là yếu tố thứ ba, thị trường đã tiến quá nhanh, với quá nhiều sáng kiến vượt quá khả năng hiểu biết và làm luật của chính trường. Trong khi ấy, và đây là yếu tố thứ tư mình nên để ý tới, là trong một giai đoạn quá lâu mà tiền quá rẻ - là một thất quân bình vĩ mô xuất phát từ sự bất cập của chính quyền - người ta lấy nhiều rủi ro quá đáng trong kinh doanh mà không ai, từ doanh gia tới chính quyền, lường trước được hậu quả. Khi tình hình thịnh đạt thì doanh gia kiếm lời và chính trường kiếm phiếu, rồi nói đó là nhờ công lao của mình. Khi tình hình suy sụp, người ta đổ lỗi cho nhau và trước tiên là cho quy luật thị trường.

- Tôi thiển nghĩ rằng trong hoàn cảnh hiện tại, giới hữu trách nên khiêm nhường nhìn vào toàn cuộc, tránh đổ lỗi cho ai khác, may ra thì sẽ có giải pháp thích hợp hay vì là liều thuốc đổ bệnh.

Hỏi: Nhưng dù sao, các kế hoạch cấp cứu được ban hành đã mặc nhiên dẫn tới nhiều quyết định can thiệp, thậm chí là quốc hữu hoá một số cơ sở kinh doanh tài chính. Điều ấy chưa phải là nhà nước đã nhảy vào lấy quyết định kinh tế thay cho thị trường hay sao" Nếu đúng như vậy, kinh tế thị trường rõ ràng là có vấn đề chứ" Ông giải thích ra sao về tình trạng này"

- Năm 1981, nước Pháp dưới thời Tổng thống Francois Mitterand cũng đã quốc hữu hoá các ngân hàng và sau đó gây ra khủng hoảng ngân hàng. Điều ấy cho thấy là nhà nước không đương nhiên quản lý ngân hàng giỏi hơn tư nhân hay thị trường.

- Vấn đề cấp thời trong hiện tại của các nước Âu Châu và Mỹ là: thứ nhất phải bảo đảm ký thác cho các trương chủ để họ khỏi sợ mất tiền mà rút vốn và gây thêm tai họa; thứ hai, phải châm thêm vốn cho các cơ sở tài chính để cải thiện tình hình tài sản hầu có thể kinh doanh trở lại - châm vốn chứ không làm chủ để quản lý các cơ sở này; thứ ba, đứng ra bảo lãnh rủi ro giữa ngân hàng có tiền và những người cần vay tiền, để khai thông ách tắc về tín dụng; thứ tư, mua lại các khoản nợ bất trắc để kiện toàn kế toán các công ty tài chính và thanh lọc các khoản nợ này để sẽ bán lại về sau với giá cao hơn; và thứ năm, bơm thêm thanh khoản và phương thức tài trợ cho thị trường có tiền lưu hoạt và không bóp nghẹt sinh hoạt kinh tế.

- Ngần ấy biện pháp can thiệp đều có tính chất giai đoạn và được thi hành dưới sự giám sát chặt chẽ của các cơ quan hữu trách, trên cùng là của Quốc hội, với sự loan báo của truyền thông. Các biện pháp ấy chỉ nhằm khai thông tắc nghẽn tín dụng, đẩy lui hốt hoảng hầu khủng hoảng tài chính không lan xuống kinh tế. Đồng thời, giới hữu trách mới nghiên cứu việc cải tổ lại hệ thống luật lệ và thanh tra để từ nay về sau không gây ra khủng hoảng nữa. Vì vậy, kế hoạch cấp cứu không đơn giản là nhà nước quốc hữu hoá các cơ sở kinh doanh tài chính và trực tiếp thay thế thị trường. Trong khi đó, ta nên nhìn qua một cách giải cứu khác hẳn, như tại Liên bang Nga là nơi có bị khủng hoảng.

Hỏi: Hình như trong một chương trình hôm mùng chín tháng Chín, ông có nói rằng Nga có thể bị khủng hoảng sau khi tấn công Georgia vì hai vấn đề là ngân sách và ngân hàng. Nước Nga quả là có bị khủng hoảng, nay họ giải quyết ra sao"

- Liên bang Nga đã thường xuyên đóng cửa các thị trường chứng khoán mà không chặn được nạn tuột giá cổ phiếu. Dù có dự trữ ngoại tệ tới hơn 600 tỷ đô la nhờ dầu thô lên giá, và chỉ đứng sau Trung Quốc và Nhật Bản về khối dự trữ này, Nga vẫn bị khốn đốn khi dầu thô tuột giá phân nửa trong có ba tháng, Thủ tướng Putin đã phải đòi các tài phiệt rút tiền về cấp cứu kinh tế. Với lý cớ chống đỡ khủng hoảng hôm Thứ Hai 20, Ngân hàng Trung ương Nga còn ra quyết định rất lạ là sẽ tung ra 387 tỷ rúp, tương đương với gần 15 tỷ đô la, cho các ngân hàng tư nhân vay.

- Điều mờ ám là ngân hàng chỉ được vay từ một triệu rúp trở  lên, không có bảo đảm và với lãi suất khá cao là 8,50%. Nói cho dễ hiểu, nếu đi vay như vậy, các ngân hàng sẽ khốn đốn, phá sản rồi bị nhà nước tịch thu. Trong khi ấy quyết định này lại không nhắm vào các đại gia tài chính của các tài phiệt có quan hệ tốt với chế độ. Cho nên, lợi dụng cơn khủng hoảng, Liên bang Nga lặng lẽ thôn tính luôn khu vực ngân hàng tư nhân. Đây là cách giải quyết khác hẳn những gì ta thấy tại Âu Châu và Hoa Kỳ!

- Do đó, xin được nhắc lại là chính quyền phải can thiệp vào thị trường, nhưng chỉ trong mức độ mà người dân cho phép vì sự can thiệp ấy có lợi cho họ, chứ không bóp chết kinh tế thị trường. Chúng ta cần nhìn ra điều ấy để theo dõi cách ứng phó của các nước đang muốn mở ra kinh tế thị trường như Việt Nam và tránh việc chính quyền khuynh đảo thị trường cho tư lợi của một thiểu số.

Hỏi: Nhân đây, chúng tôi cũng xin được hỏi ông một câu ngoại lệ mà nhiều thính giả có nêu lên cho tiết mục chuyên đề này của chúng ta. Là trong khi khủng hoảng tài chính đang tung hoành, nhiều người cao niên có tiền tiết kiệm trong ngân hàng nên xử trí ra sao để khỏi bị thiệt hại"

- Chúng ta rất khó có câu trả lời thỏa đáng cho từng người, ở từng nơi trên thế giới vì tình hình mỗi quốc gia mỗi khác. Ta chỉ có thể trình bày một số điểm chính trong những chuyển động lớn của các thị trường mà thôi.

- Trên đại thể, tôi thiển nghĩ rằng về căn bản các kế hoạch cứu nguy tài chính đã có công hiệu. Ách tắc tín dụng là vấn đề nguy kịch nhất thì đang lui dần, lãi suất các ngân hàng cho nhau vay đã giảm mạnh kể từ hôm 15 và điều ấy cho thấy người ta đã tìm đúng phương thuốc. Chúng ta không nên vì hốt hoảng rút tiền tháo chạy mà gây thêm khủng hoảng và bị nhiều thiệt hại oan uổng.

- Thứ hai, một số quốc gia có người Việt mình cư ngụ thực ra lại có nền móng kinh tế vĩ mô vững mạnh, công chi thu ngân sách của họ quân bình và cán cân vãng lai tốt đẹp, gánh nợ của chính phủ rất thấp. Vấn đề quân bình ấy quan trọng vì dù có khả năng ứng phó mà đang mắc nợ rất nặng - do bội chi ngân sách hay nhập siêu mậu dịch - thì sau khi đẩy lui khủng hoảng, tình hình kinh tế vẫn chưa sáng sủa.

- Hai quốc gia có phương tiện và khả năng ứng phó vững vàng nhất trong các nước công nghiệp chính là Australia và Canada, là nơi lại có nhiều thính giả liên lạc để hỏi. Tại các quốc gia tương đối ít bị sóng gió như vậy, giải pháp an toàn dù không có lời cao vẫn là công khố phiếu và ký thác trong các trương mục tiết kiệm của ngân hàng. Vấn đề là mỗi nơi mỗi xứ lại có luật lệ bảo vệ ký thác và khách nợ khác nhau mà mình nên chịu khó tìm hiểu. Giải pháp hấp dẫn cho nhiều người Á đông chúng ta là mua vàng thì chưa chắc đã hay vì có nhiều bất trắc giá cả mà mình không theo kịp để hiểu và có khi lỗ nặng.

- Riêng tại Việt Nam, tôi e là kỹ thuật "carry trade" là vay nơi nhẹ lãi như Hoa Kỳ để đem về nhà cho vay với lãi cao hơn, kỹ thuật ấy sẽ quật ngược làm nhiều người bị lỗ nặng. Đô la Mỹ vẫn là tài sản có giá và đồng bạc Việt Nam sẽ bị áp lực và mất giá rất nhanh cho nên người ta cần cẩn thận!

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tại sao rất ít người Việt đọc sách Việt? Tôi muốn nói đến sách văn chương, sách triết học, sách khoa học. Đây là ba nguồn kiến thức, tư tưởng lớn của nhân loại. Nếu lấy ra hết ba loại hiểu biết này, con người chỉ là đàn bò nhai lại và tranh cãi. Nếu một người không có hiểu biết nào từ ba nguồn cung cấp trên, người đó không thể khác hơn con bò. Tuy nhiên, việc này không bao giờ xảy ra.
Hôm thứ Sáu 13/1/2023 vừa qua, Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden tiếp Thủ tướng Kishida Fumio của Nhật Bản tại phòng Bầu Dục Tòa Bạch Ốc. Chương trình nghị sự của hai nguyên thủ quốc gia hẳn phải đề cập đến hiểm họa an ninh từ Trung quốc, mà cả hai quốc gia trong thời gian những năm gần đây đều đặt lên trọng tâm hàng đầu
Làm sao để giữ vững tư tưởng trong Quân đội và Công an là vấn đề sống còn năm 2023 của đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN). Lý do vì năm con Mèo (Quý Mão) có Hội nghị Trung ương giữa nhiệm kỳ Khóa đảng XIII, dự trù vào khoảng tháng Sáu, để bỏ phiếu tín nhiệm các cấp Lãnh đạo từ Trung ương xuống địa phương. Cuộc bỏ phiếu này sẽ là cơ hội cho các cấp tranh đua, chạy chức, chiếm quyền lãnh đạo. Và kết quả cuộc bỏ phiếu này sẽ đặt nền tảng cho Đại hội đảng khóa XIV để bầu lên Tổng Bí thư và Bộ Chính trị mới nhiệm kỳ 2026-2031...
Chứ chả lẽ cái chết thảm thiết của bà Cát Hanh Long và của hàng bao nhiêu triệu lương dân khác nữa (ở khắp ba miền đất nước, từ hơn nửa thế kỷ nay) thì đất/trời có thể dung tha được hay sao?
✱ Lê Đức Thọ: Bây giờ về phần thỏa thuận chúng tôi đã đồng ý, chúng ta sẽ tiến hành như thế nào? ✱ Kissinger: Để tránh nhầm lẫn, chúng tôi sẽ đánh máy lại từ tiếng Anh của chúng tôi và ông có một bản sao của bản văn. Chúng tôi sẽ nỗ lực tận tâm nhất để đảm bảo rằng mọi thứ chúng ta đã đồng ý đều được hợp nhất. ✱ TT Thiệu: Nếu chúng tôi không thể ký thỏa hiệp này trước cuộc bầu cử, thời liệu Hoa Kỳ có cần phải công bố cho người dân biết rằng họ vẫn có ý định ký kết thỏa hiệp này không? ✱ TT Nixon: Tôi phải có câu trả lời của ông (TT Thiệu) trước 1200 giờ Washington, ngày 21 tháng 1 năm 1973...
Sau 13 năm, cuối cùng thì Bác sĩ David Sinclair và các đồng nghiệp đã tìm được câu trả lời cho câu hỏi: Điều gì thúc đẩy quá trình lão hóa? Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell vào ngày 12 tháng 1 năm 2023, Sinclair, giáo sư di truyền học và đồng giám đốc của Paul F. Glenn Center for Biology of Aging Research tại Trường Y Harvard (Harvard Medical School), đã phác họa ra một chiếc đồng hồ lão hóa, khi ta vặn chiều kim là có thể đẩy nhanh hoặc đảo ngược quá trình lão hóa của các tế bào.
Lời báo động muộn màng này cũng đã giúp tôi hiểu ra lý do mà sư Minh Trí – sau khi xuất gia, từ bỏ mọi hoạt động chính trị, đã hết lòng tận tụy chăm lo cho những lớp học Việt Ngữ, ở Kampuchea, cho đến… hơi thở cuối!
Trong bài viết sau đây, Henry Kissinger đã cảnh báo về một cuộc thế chiến mới có thể xảy ra và phương cách tốt nhất là tìm cách tạo cho Nga một cơ hội đàm phán trong danh dự. Ý kiến của Kissinger còn nhiều điểm chưa thuyết phục, cần được thảo luận sâu xa hơn...
Trong hơn ba năm - chính xác là 1,016 ngày - Trung Quốc đã đóng cửa với cả thế giới. Hầu hết sinh viên nước ngoài rời khỏi đất nước khi bắt đầu đại dịch. Khách du lịch đã ngừng đến tham quan. Các nhà khoa học Trung Quốc đã ngừng tham dự các hội nghị nước ngoài. Các giám đốc điều hành người nước ngoài bị cấm quay trở lại công việc kinh doanh của họ ở Trung Quốc. Vì vậy, khi Trung Quốc mở cửa biên giới vào ngày 8 tháng 1, từ bỏ những tàn tích cuối cùng của chính sách “không covid”, việc đổi mới tiếp xúc thương mại, trí tuệ và văn hóa sẽ có những hậu quả to lớn, mà phần nhiều là lành tính.
“Đến hẹn lại lên” là chuyện thông lệ, không có gì đặc biệt, nhưng lãnh đạo mà cũng chỉ biết làm đến thế thì dân lo. Chuyện này xẩy ra ở Việt Nam vào mỗi dịp cuối năm khi các cơ quan đảng và chính phủ tổng kết tình hình năm cũ để đặt kế hoạch cho năm mới. Ông Nguyễn Phú Trọng, Tổng Bí thư đảng, người có quyền lực cao nhất nước, cũng đã làm như thế. Nhưng liệu những điều ông Trọng nói có phản ảnh tình hình thực tế của đất nước, hay ông đã nói tốt để đồng hóa mặt xấu?
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.