Chuyện Xưa Chuyện Nay: Thầy Đặng Vũ Tiển Ở Làng Hành Thiện

17/01/201000:00:00(Xem: 5290)

Chuyện Xưa Chuyện Nay: Thầy Đặng Vũ Tiển ở làng Hành Thiện

Đoàn Thanh Liêm
Năm học 1950-51, tôi theo học với thầy Đặng Vũ Tiển tại lớp học tư ngay trong nhà cuả thầy ở làng Hành Thiện, cũng gần với làng Cát xuyên cuả tôi. Vì mấy năm chiến tranh, việc học cuả tôi bị gián đoạn, nên phải học bù lại bằng cách học dồn chương trình hai năm vào trong có một năm.
Thầy Tiển có bằng tú tài thời Pháp thuộc trước năm 1945, nên có tên là ông Tú Tiển. Vì thầy có dị tật với cái bướu sau lưng, nên thường được gọi là “thầy Tiển gù”, chỉ cao chừng 1,20 mét thôi. Thầy dậy chúng tôi vào buổi chiều, trong lớp chỉ có chừng 20 học sinh. Mà chỉ dậy có 4 môn, đó là Toán, Vật lý, Anh văn, Pháp văn trong chương trình 2 lớp Đệ ngũ và Đệ Tứ (tức là lớp 8 và 9 sau này). Là người đã dậy học lâu năm, nên thầy có nhiều kinh nghiệm về sư phạm và diễn giảng hướng dẫn chúng tôi rất tận tình chu đáo. Mà thầy cũng không hề tỏ vẻ chú trọng về chuyện tiền bạc cuả các học sinh phải bồi dưỡng cho thầy. Lớp học rõ ràng là giống như cuả các cụ đồ nho ngày trước ở các làng quê : học trò thường không phải trả ‘học phí”, mà chỉ lâu lâu đem biếu ông thầy ít sản phẩm nông nhiệp như một thúng gạo, con gà, chục trứng, con cá lớn, hay mấy nải chuối, gọi là “ lễ vật để tạ ơn thầy”.
Làng Hành Thiện rất nổi danh ở miền Bắc với câu dân gian thường hay truyền tụng : “Đông Cổ Am, Nam Hành Thiện”. Làng Cổ Am ở miệt Hải Dương – Kiến An về phía đông so với thủ đô Thăng Long. Còn làng Hành Thiện ở miệt Sơn Nam tức là về phía nam so với Hanoi. Hành Thiện có rất nhiều nhân tài với biết bao nhiêu vị khoa bảng đỗ đạt thành danh qua rất nhiều kỳ thi dưới các triều vua chúa ngày xưa. Mà ngay dưới thời Pháp thuộc, thì cũng có rất nhiều vị bác sĩ, kỹ sư, luật sư, giáo sư nổi tiếng khắp nước. Điển hình như bác sĩ Đặng Vũ Lạc là một vị bác sĩ trong lớp đầu tiên cuả giới bác sĩ y khoa và đã đứng ra thiết lập một bệnh viện tư nhân lớn nhất toàn cõi Đông Dương hồi trước 1945. Còn phải kể đến nhà cách mạng lừng danh Nguyễn Thế Truyền đã hoạt động chung với các cụ Nguyễn An Ninh, Phan văn Trường, Phan Châu Trinh... ngay tại Pháp hồi thập niên 1920. Kể cả Trường Chinh Đặng Xuân Khu một nhân vật khét tiếng trong hàng ngũ lãnh đạo cộng sản, bị mất chức Tổng Bí thư đảng cộng sản sau vụ cải cách ruộng đất năm 1955-56, thì cũng là người xuất thân từ làng Hành Thiện.
Hồi tôi theo học với thầy Tiển ở Hành Thiện, thì hay được các bậc cha bác ở trong làng nhắc nhủ rằng: “Cháu phải cố gắng mà học tập theo gương kiên trì hiếu học cuả người Hành Thiện đấy nhé. Mong sao cho lớp trẻ tuổi như bọn cháu sánh bước theo kịp được với các bạn đồng lưá cuả làng này. Chứ đừng có lẹt bẹt thua kém như lớp tuổi cuả chúng tao ngày trước ấy. Có như thế, thì chúng cháu mới xứng đáng với câu tục ngữ : “hậu sinh khả uý”, “con hơn cha, nhà có phúc” vậy đó...” Và ngay từ hồi còn theo học ở Hanoi vào các năm 1952-54, tôi đã hết sức thán phục cái thành tích đáng nể cuả các anh Đặng Vũ Biền, Nguyễn Xuân Nghiên, Đặng Văn Nhân, Bùi Duy Tâm, Bùi Duy Quang v.v... đều là dân Hành Thiện mà học hành thi cử lúc nào cũng thành công nổi bật cả ở cấp trung học đến cấp đại học. Có thể nói sự thành công cuả các anh này đã khích lệ cho tôi thêm miệt mài trong việc sách đèn, để mà “có thể theo kịp được với dân Hành Thiện”, đúng như lời nhắc nhủ cuả cha bác làng Cát xuyên cuả tôi như đã ghi ở trên.


Trở lại với chuyên cuả thầy Đặng Vũ Tiển, thì từ ngày di cư vào Nam năm 1954, thầy đi mở trường dậy học ở Phan Thiết. Mãi đến sau năm 1975, tôi và anh bạn Trịnh Ngọc Cứ vốn là học trò xưa mới có dịp đến thăm thầy được mấy lần tại nhà riêng ở khu Ngã Ba Ông Tạ Saigon. Thầy vẫn còn nhớ anh em chúng tôi và tiếp chuyện rất thân tình với bọn tôi. Tôi nhận thấy thầy có tâm sự bi quan, buồn rầu trước tình hình ngột ngạt, tiêu điều hiu quạnh ở miền nam hồi đó. Và chẳng bao lâu sau, thì tôi được tin thầy mất, mà vì không được thông báo qua báo chí hay radio, nên hầu như không có mấy học trò cũ như chúng tôi được biết để mà đến viếng và tiễn đưa thầy vào dịp tang lễ. Một lần nưã, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn và ngưỡng mộ cuả một môn sinh đã có may mắn được thụ giáo với vị thầy rất tận tâm chu đáo là thầy Đặng Vũ Tiển cuả làng Hành Thiện vậy.
Sách vở, báo chí và tài liệu viết về làng Hành Thiện thì rất nhiều, có đến cả hàng ngàn, hàng vạn tài liệu không thể liệt kê cho hết được. Đặc biệt, tôi chú ý đến công trình sưu tầm nghiên cưú gần đây cuả cụ Đăng Hưũ Thụ hiện đã vào tuổi thượng thọ cưủ tuần rồi. Cụ nguyên là một vị chánh án tại miền Nam trước năm 1975. Sau đó cụ sang định cư tại Pháp và kể từ ngày về hưu vào năm 1984, cụ đã dành hết thời gian rảnh rỗi để tìm hiểu lịch sử văn hoá cuả làng Hành Thiện vốn là quê hương bản quán cuả mình. Cụ làm việc say mê, miệt mài và theo phương pháp khoa học, nên đã hoàn thành được nhiều tác phẩm về các sự tích lịch sử cũng như về các danh nhân xuất thân từ đất Hành Thiện. Tôi đặc biệt rất thích thú khi được đọc cuốn tiểu sử cuả nhà cách mạng Nguyễn Thế Truyền do cụ biên soạn vào đầu thập niên 1990. Rõ ràng là Hành Thiện rất xứng đáng với danh hiệu “Điạ linh Nhân kiệt” như dân gian thường nói vậy. Và tôi xin giới thiệu với bạn đọc loại sách biên khảo cuả cụ Đặng Hữu Thụ rất có giá trị riêng về lịch sử văn hoá và danh nhân cuả Hành Thiện.
Cuối cùng, tôi cũng xin bày tỏ lòng thương tiếc đối với các anh bạn thân thiết, đồng lưá tuổi người Hành Thiện mà đã ra đi trong các năm qua. Đó là các bạn Nguyễn Xuân Nghiên, Đặng Văn Nhân, Nguyễn Xuân Quế, Đặng Mộng Lân... Tuy các anh đã đi xa, nhưng cái kỷ niệm chung với các anh về thời thơ ấu ở quê nhà tại Hành Thiện – Xuân Trường – Nam Định, thì không bao giờ phai mờ trong tâm trí cuả tôi được.
California, ngày cuối năm Kỷ sửu
Đoàn Thanh Liêm

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Đầu năm mới Qúy Mão không ai muốn nghe chuyện xui, nhưng dân gian và báo chí của đảng CSVN lại chỉ nói đến những nguy cơ tiềm ẩn đang đe dọa sự sống còn của chế độ...
✱ HĐ Tham Mưu Trưởng LQ/JCS: Tổng thống Kennedy và Johnson đều không tin tưởng vào các cố vấn quân sự của họ, vì cho rằng các tướng lĩnh và đô đốc thiếu sự tinh tế về mặt chính trị - Giới quân sự bất bình vì "coi lực lượng quân sự là công cụ để thương lượng về mặt ngoại giao". ✱ McNamara: Một khi bổ sung quân số sẽ tăng thêm chi phí về nhân sự, về chính trị và kinh tế do cuộc chiến gây ra, làm suy giảm khả năng của quốc gia một khi cuộc chiến kéo dài. ✱ JCS: McNamara chủ trương tìm kiếm một giải pháp hòa đàm về cuộc chiến - thúc giục Hà Nội đi đến bàn đàm phán hòa bình...
Cái thời bao cấp (thổ tả) ấy, may quá, đã xa như dĩ vãng. Sau khi Đảng dũng cảm nhìn vào sự thực, quyết tâm đổi mới toàn diện, và cương quyết bẻ lái con tầu tổ quốc (theo hướng kinh tế thị trường) thì bộ mặt của xã hội đã hoàn toàn thay đổi ...
Hiệp định về chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết ngày 27 tháng 1 năm 1973 tại Paris, gồm có 9 chương và 23 điều khoản. Nội dung mà Chính phủ Hoa Kỳ, Chính phủ VNDCCH, Chính phủ VNCH và Chính phủ CMLTMNVN đồng thuận không phải là thoả hiệp giữa hai phe thắng và thua, mà nhằm quy định việc ngưng mọi cuộc giao tranh, Hoa Kỳ rút quân trong vòng 60 ngày ra khỏi Việt Nam, QĐNDVN được ở lại miền Nam; bù lại, Hà Nội trao trả các tù binh Hoa Kỳ, VNCH và MTGPMN cùng hoạt động trên lãnh thổ của mình...
Tại sao rất ít người Việt đọc sách Việt? Tôi muốn nói đến sách văn chương, sách triết học, sách khoa học. Đây là ba nguồn kiến thức, tư tưởng lớn của nhân loại. Nếu lấy ra hết ba loại hiểu biết này, con người chỉ là đàn bò nhai lại và tranh cãi. Nếu một người không có hiểu biết nào từ ba nguồn cung cấp trên, người đó không thể khác hơn con bò. Tuy nhiên, việc này không bao giờ xảy ra.
Hôm thứ Sáu 13/1/2023 vừa qua, Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden tiếp Thủ tướng Kishida Fumio của Nhật Bản tại phòng Bầu Dục Tòa Bạch Ốc. Chương trình nghị sự của hai nguyên thủ quốc gia hẳn phải đề cập đến hiểm họa an ninh từ Trung quốc, mà cả hai quốc gia trong thời gian những năm gần đây đều đặt lên trọng tâm hàng đầu
Làm sao để giữ vững tư tưởng trong Quân đội và Công an là vấn đề sống còn năm 2023 của đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN). Lý do vì năm con Mèo (Quý Mão) có Hội nghị Trung ương giữa nhiệm kỳ Khóa đảng XIII, dự trù vào khoảng tháng Sáu, để bỏ phiếu tín nhiệm các cấp Lãnh đạo từ Trung ương xuống địa phương. Cuộc bỏ phiếu này sẽ là cơ hội cho các cấp tranh đua, chạy chức, chiếm quyền lãnh đạo. Và kết quả cuộc bỏ phiếu này sẽ đặt nền tảng cho Đại hội đảng khóa XIV để bầu lên Tổng Bí thư và Bộ Chính trị mới nhiệm kỳ 2026-2031...
Chứ chả lẽ cái chết thảm thiết của bà Cát Hanh Long và của hàng bao nhiêu triệu lương dân khác nữa (ở khắp ba miền đất nước, từ hơn nửa thế kỷ nay) thì đất/trời có thể dung tha được hay sao?
✱ Lê Đức Thọ: Bây giờ về phần thỏa thuận chúng tôi đã đồng ý, chúng ta sẽ tiến hành như thế nào? ✱ Kissinger: Để tránh nhầm lẫn, chúng tôi sẽ đánh máy lại từ tiếng Anh của chúng tôi và ông có một bản sao của bản văn. Chúng tôi sẽ nỗ lực tận tâm nhất để đảm bảo rằng mọi thứ chúng ta đã đồng ý đều được hợp nhất. ✱ TT Thiệu: Nếu chúng tôi không thể ký thỏa hiệp này trước cuộc bầu cử, thời liệu Hoa Kỳ có cần phải công bố cho người dân biết rằng họ vẫn có ý định ký kết thỏa hiệp này không? ✱ TT Nixon: Tôi phải có câu trả lời của ông (TT Thiệu) trước 1200 giờ Washington, ngày 21 tháng 1 năm 1973...
Sau 13 năm, cuối cùng thì Bác sĩ David Sinclair và các đồng nghiệp đã tìm được câu trả lời cho câu hỏi: Điều gì thúc đẩy quá trình lão hóa? Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell vào ngày 12 tháng 1 năm 2023, Sinclair, giáo sư di truyền học và đồng giám đốc của Paul F. Glenn Center for Biology of Aging Research tại Trường Y Harvard (Harvard Medical School), đã phác họa ra một chiếc đồng hồ lão hóa, khi ta vặn chiều kim là có thể đẩy nhanh hoặc đảo ngược quá trình lão hóa của các tế bào.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.