Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Câu Chuyện Thầy Lang: Chuyện Dài Về Thuốc Lá

11/03/200500:00:00(Xem: 5938)
Nói về thuốc lá với những tác dụng không tốt của nó thì có thể kể ngày này qua tháng khác mà vẫn chưa hết.
Nhưng chỉ cần đọc trên bao thuốc với những hàng chữ:"
"Hút thuốc lá gây bệnh ung thư phổi";
"Thuốc lá có hại cho sức khỏe của bạn",
"Thuốc lá ảnh hưởng xấu tới thai nhi"...
thì người ghiền cách mấy cũng đã thấy e ngại.
Vậy mà tại sao vẫn có nhiều người hút, có nhiều người bỏ rồi lại vẫn quyến luyến với "khói vàng"". Khác chi đồng hương ta rít dăm sợi thuốc Vĩnh Bảo, " đã chôn điếu xuống lại đào điếu lên" vì " nhớ ai như nhớ thuốc lào" hoặc ai đó: "Nhớ nhà châm điếu thuốc; Khói huyền bay lên cây"-Hồ Dzếnh.
Có người nói là khói thuốc hút vào mang đến cho họ một nguồn sinh lực, cảm hứng để làm việc. Khi thức dậy mỗi buổi sáng hay khi phải tập trung làm công việc gì lâu như lái xe, viết lách, chơi bài bạc mà làm vài hơi thuốc lá thì tuyệt. Người khi bị căng thẳng tâm thần, khi bị bực bội, cáu gắt thì cho là thuốc lá làm họ thư giãn, thoải mái. Cũng có người hút để tự thưởng công sau khi hoàn tất một việc khó khăn, một động tác khoái lạc như sau cuộc ái ân.
Chẳng thế mà nhà thơ Anh Ba Phan của kinh đô ánh sáng Paris đã cảm hứng:
"Rít điếu thuốc thấy lòng mình ấm lại,
Chợt nhớ lời em thẹn bảo hôm nào:
Rằng nếu được hôn bờ môi hôm ấy
Thuốc và anh, đời sẽ thấy ngọt ngào".
Mỗi người mỗi lý do, nhưng chung quy phải chăng chỉ là những lý lẽ nêu ra để che đậy một tật, một bệnh của mình. "Rằng ta đã mắc oan khiên; Nicotine đã gây ghiền trong ta". Khác chi vướng phải bạch phiến, cần sa, rượu mạnh.
Để rồi đi tìm hiều chứng ghiền này với hậu quả xấu nhiều hơn tốt.
Sao gọi là Ghiền
Trở thành ghiền nicotine khi nào ta thấy:
1- Thất bại sau nhiều lần nghiêm túc cố gắng dứt bỏ hay cắt giảm số lượng thuốc hút.
2- Khi định ngưng hút là bị những cơn đói thuốc hành ha. Tâm trạng bồn chồn, đứng ngồi không yên, kém tập trung, lo âu vô cớ. Rồi cáu kỉnh với mọi người nhất là vợ con. Lại còn ngáp ngắn ngáp dài với nhức đầu, chóng mặt, nôn nao bao tử;
3- Khi mỗi ngày phải hút nhiều hơn mới thấy đã cơn ghiền. Tới giai đoạn này thì hỡi ơi, ta đã mất quyền tự chủ vì nicotine đã kiểm soát hành vi của ta, thay đổi tính tình ta khi nicotine vắng bóng trong máu ta, trong thịt da ta, nhất là nơi tế bào não bộ.

Ghiền vì hóa chất trong thuốc lá
Trong thuốc lá có khoảng bốn ngàn hóa chất mà một số lớn có tác dụng độc hại, gây ung thư. Hai hóa chất chính là nicotine và nhựa thuốc lá (tar).
1-Nicotine là chất làm ta trở nên ghiền với thuốc lá, làm thay đổi tính tình, đôi khi cho ta một cảm giác phấn khởi nhưng sau đó thì tới sự trầm dịu.
Đây là một hóa chất không mầu, không mùi vị có ở trong tất cả các loại thuốc lá, từ thuốc hút tới thuốc nhai.
Khi hút thì nicotine được hấp thụ vào máu, đưa lên một điểm tiếp nhận đặc biệt ở não bộ cho nên tác dụng của nó rất mau, ngay sau khi hút.
Nicotine được biến hóa trong gan và một phần lớn được thận thải ra ngoài.
Nicotine kích thích nang thượng thận và vỏ não bộ. Lúc đầu nicotine có tác dụng kích thích, phấn khởi nhưng liền sau đó làm dịu tâm thần. Nicotine cũng làm tăng nhịp tim, tăng huyết áp, làm co mạch máu, làm mất cảm giác thưởng thức thực phẩm của các nụ nếm ở lưỡi.
Liên kết với khí carbon monoxide trong khói thuốc lá, nicotine làm dân ghiền có thêm nguy cơ bị bệnh tim, làm chất béo trong máu lên cao, tế bào máu đóng cục, làm tăng huyết áp, đưa đến vữa xơ động mạch.
2-Nhựa thuốc lá là những phần tử nhỏ mầu đậm, dính với nhau và gồm có trên 3500 hóa chất khác nhau. Nhựa có tác dụng gây ung thư và khi đọng trong phổi, làm tổn thương phế nang. Hãy quan sát, so sánh mấy ngón tay người hút thuốc lâu năm: đầu ngón vàng khè vì khói và nhựa thuốc. Với hai buồng phổi khi hít khói thuốc vào thì các tế bào phổi chắc phải xậm hơn những ngón tay đó.
Và thuốc lá cũng đưa tới nhiều rủi ro.
1-Hút thuốc làm giảm tuổi thọ-Thuốc lá, đặc biệt là thuốc điếu hút, là nguyên nhân lớn của chết yểu và bất khiển dụng mà nếu không hút ta có thể tránh được.
Tuổi 35 mà bắt đầu hút thuốc làm giảm bẩy năm thọ; tuổi 70 giảm mất 3 năm. Các bệnh gây ra do hút thuốc lá nặng khiến 16% người tới tuổi 65 mệnh một; 28% lúc 74 tuổi và 36% lúc 84 tuổi. Theo thống kê: 22% đàn ông, 11% đàn bà thiệt mạng vì hút thuốc lá.
Riêng tại Hoa Kỳ, vào năm 1988, có gần 500.000 người mệnh yểu do hậu quả của việc hút thuốc lá và cả triệu người khác kéo dài cuộc sống với nhiều tổn thương ở tim và phổi chỉ vì thuốc lá.
Bên Việt Nam ta, chắc các tỷ lệ, con số cao hơn vì người mình vẫn còn thói quen hút nối đuôi điếu này qua điếu khác và hút từ khi còn thiếu niên tới lúc bạc đầu.
2- Bệnh tim mạch: Vào năm 1987, có một triệu người chết vì bệnh tim mạch thì hai trăm ngàn người trong số đó chết vì hậu quả của thuốc lá. Các bệnh này bao gồm các bệnh của động mạch tim, tai biến động mạch não, bệnh mạch máu ngoại biên như khập khễnh cách hồi (intermittent clauditation), phình động mạch chủ.
3- Thuốc hút gây ung thư miệng, cổ họng, thanh quản, thận, tụy tạng, bọng đái.
4- Ung thư phổi: Bác sĩ Alton Oschner là người đầu tiên khám phá ra sự liên hệ giữa thuốc lá và ung thư vào năm 1950. Từ đó nhiều nghiên cứu khác đã xác định thuốc lá là nguyên nhân quan trọng gây ra ung thư phổi.
Từ nhiều năm nay, ung thư này là nguyên nhân tử vong số một trong các loại ung thư ở đàn ông cũng như đàn bà. Người hút thuốc có cơ nguy bị ung thư phổi mười lần nhiều hơn là người không hút.
Khi hút thuốc thì phổi giữ lại tới 90% các chất hít vào. Khói thuốc làm các sợi lông ở cuống phổi không gạt bỏ những vật lạ xâm nhập nên hóa chất của thuốc liên tục tích tụ trong tế bào phổi, gây ra tổn thương, như trưởng hợp ung thư phổi.
Hiện nay chưa có thuốc chữa ung thư phổi và 90% bệnh nhân chết 5 năm sau khi tìm ra bệnh.
5- Thuốc lá còn gây ra viêm cuống phổi kinh niên, tràn khí phổi (emphysema) bằng cách tiêu hao phế nang. Tại Mỹ, mỗi năm có chừng 80.000 người chết vì các bệnh này và hiện nay riêng nước Mỹ có khoảng 13 triệu người đang mang bệnh.
Ngoài ra, thuốc hút còn làm tăng cholesterol trong máu đưa đến nguy cơ tai biến động mạch não; làm tăng nguy cơ cơn suy tim; tăng huyết áp và nhịp tim; gây ra các bệnh mạch máu ngoại vi; làm giảm vị giác và khứu giác khiến ăn mất ngon; làm da nhăn nheo; nữ giới uống thuốc ngừa thai lại hút thuốc lá sẽ tăng nguy cơ bị các bệnh tim mạch; phụ nữ mang thai dễ bị hư thai, con sanh non, thiếu kí, tử vong thai nhi và hài nhi.


Có nghiên cứu cho là thuốc hút cũng làm đời sống tình dục bị xáo trộn, nhất là loạn cương dương ở nam giới vì thuốc lá giảm thiểu máu chạy tới dương cụ khiến không cương cứng được. Thuốc lá cũng có thể gây hiếm muộn ở cả đàn ông lẫn đàn bà.
Còn Cigars thì sao"
Về cigars thì nhiều người hút cho là an toàn. Họ lý luận rằng khi hút cigar thì họ ngậm, nhai nhiều hơn là hít khói vào, do đó ít độc hại.Tuy nhiên kết quả nhiều nghiên cứu cho hay hút cigar cũng rủi ro như hút thuốc lá.
Trong một đại hội của American Cancer Association, Frank Baker tường trình rằng số lượng nicotine trong một điếu cigar nhiều bằng trong một gói thuốc lá. Ngoài ra cigar cũng có nhiều hóa chất độc hơn như nitrogen oxide, ammonia và hợp chất gây ung thư NNN. Khói do hút cigar cũng nhiều hơn thuốc lá và người ở gần chịu ảnh hưởng nặng hơn.
Theo một thống kê, người hút dưới năm điếu cigars một ngày thì nguy cơ ung thư miệng, cuống họng tăng lên tới 34%, nguy cơ ung thư phổi tăng lên 57% so với người không hút. Nếu hút trên năm điếu một ngày thì nguy cơ ung thư phổi, cuống họng, miệng tăng lên gấp bội, nhất là lại uống thêm vài ba ly rượu mạnh một ngày. Nguy cơ gây ra bệnh tim cũng rất cao ở người hút cigars.
Ngoài ra cigars cũng có tác dụng không tốt tới sự sinh đẻ, trẻ sanh thiếu tháng, nhẹ cân.
Do đó các nhà sản xuất cigars đã được chính quyền liên bang Hoa Kỳ yêu cầu đặt nhãn báo động nguy cơ gây bệnh trên mỗi điếu thuốc cigar giống như là trên bao thuốc lá. Và các hãng bảo hiểm sức khỏe cũng có ý định tăng tiền bảo hiểm như ở người hút thuốc lá.
Ích lợi của ngưng hút thuốc
Bây giờ xin cùng duyệt xét các ích lợi của sự ngưng thuốc lá.
Đã có nhiều bằng chứng khoa học cho hay là đang hút thuốc mà ngưng thì có rất nhiều phúc lợi tức thì và ở mọi lứa tuổi.
1-Ngưng thuốc tuổi thọ sẽ tăng hơn là người tiếp tục hút. Lý do là khi ngưng, số người chết vì các bệnh gây ra do thuốc lá sẽ giảm.
Trong trường hợp ung thư phổi, sau khi ngưng hút khoảng mười năm thì số tử vong giảm đi gần một nửa so với người tiếp tục hút; sau 15 năm ngưng hút nguy cơ chết về bệnh tim mạch giảm xuống như ở người chưa từng hút bao giờ.
2- Đàn bà ngưng hút thuốc trước khi có thai, con yêu sinh ra sẽ rất bình thường.
3- Sau khi ngưng thuốc, ta thấy trong người khoan khoái, hô hấp nhẹ nhàng, ăn thấy ngon miệng trở lại, không còn ho đến rát cả cổ, tế bào phổi sẽ được hồi sinh, dưỡng khí có đầy đủ để nuôi cơ thể, da hồng hào tươi mát.
4- Các bệnh ung thư miệng, cuống họng, bọng đái cũng giảm trông thấy sau mấy năm ngưng hút thuốc.
5- Quan trọng hơn hết là khi ngưng thuốc lá, ta đã lấy lại quyền kiểm soát các hành động của ta chứ không bị chất nicotine chi phối; gia đình không bị lây những bệnh mà đáng lẽ ra họ không mắc phải; mỗi ngày ta không phí phạm đốt đi hơn ba đồng mỹ kim cho một bao thuốc lá. Để dành tiền này, mỗi tuần ta có một số tiền lớn, đưa người phối ngẫu cùng con cái đi cine, đi ăn kem chẳng khoái hơn không. Gia đình cùng vui vẻ, không canh cánh lo âu phải vĩnh biệt chia ly người ghiền thuốc lá sớm mấy năm.
Vậy thì tìm hiểu cách ngưng.
Có người bỏ cái rụp vì hút thuốc vào là thấy đau bệnh ngay như thở không được, tim đập loạn xạ, huyết áp lên cao làm nhức đầu như búa bổ. Họ ý thức được là nếu tiếp tục hút thì chủ nhân hãng Hòm Tô Bia tới thăm sớm hơn.
Người muốn giã từ khói thuốc cần có động lực chính đáng là tại sao phải ngưng: vì bệnh của mình, bệnh của thân nhân, bạn bè tiếp cận với khói thuốc do mình thở ra.
Xin đề nghị một phương thức ngưng thuốc lá:
1- Cho mọi người biết là "tôi ngưng hút thuốc đây" để họ hỗ trợ mình. Điểm này rất quan trọng vì đôi khi mình yếu lòng thì có người nhắc nhở, nâng đỡ tinh thần.
2- Viết những lý do khiến mình cần phải ngưng hút thuốc và để nơi cất giữ thuốc lá. Lâu lâu mang ra ôn đọc lại để coi có cần thêm bớt điểm nào.
3- Chọn một ngày để bắt đầu ngưng. Tới ngày đó sẽ ném bỏ tất cả thuốc lá, dù là còn nguyên cây, bỏ hết gạt tàn thuốc lá.
4- Làm vài việc tích cực như quét dọn phòng ngủ, hút bụi xe hơi đầy mùi thuốc lá như là để bắt đầu một nếp sống mới.
5- Rồi gắn bó với quyết tâm của mình.
Có thể xin bác sĩ gia đình cho mua thuốc viên nhai như kẹo cao su hoặc thuốc dán, thuốc hít có chất nicotine để tạm thời hỗ trợ cho quyết tâm cai thuốc lá.
Xin nêu vài điểm căn bản về thuốc này.
Ngưng hút thuốc lá hoàn toàn trước khi nhai nicotine gum. Nhai chậm chạp trong nửa giờ để lấy hết hóa chất. Số lượng tùy mỗi người nhưng đừng quá 30 viên một ngày.
Kinh nghiệm bản thân người viết là cắt viên thuốc làm bốn, nhai từng miếng nhỏ khi thấy cơn ghiền.
Dưới 18 tuổi, có thai, cho con bú sữa mẹ không nên dùng. Có bệnh kinh niên cần hỏi ý kiến bác sĩ.
Mới ngậm có thể thấy đau rát miệng, cuống họng, nhiều nước miếng, khó tiêu, nhức đầu. Nhai nhanh quá có thể bị chóng mặt, nấc cục, nôn mửa, mất ngủ. Khi tim đập liên hồi, sỉu, mất định hướng, đổ mồ hôi thì ngưng và cho bác sĩ hay.
Cẩn thận khi đang dùng các dược phẩm như Insulin, propanolol, darvon, theophyllyn. Và đừng để trẻ em lấy được, chúng sẽ nhai như kẹo sinh gôm thì nguy hiểm lắm.
Ngoài ra, các viện bào chế hiện nay đang nghiên cứu, xản xuất dược phẩm trị ghiền " khói vàng thuốc điếu". Thuốc Zyban đang được dùng và khá công hiệu. Các thuốc viên Varenicline, Rimonabant đang được thử nghiệm và có triển vọng khả quan. Bên Anh, bên Mỹ người ta còn nghiên cứu thuốc chích ngừa ghiền nicotine với Nicvax, Ta-Nic. Như ngừa lao phổi, viêm gan.
Kết luận
Trong cai bỏ thuốc, khó khăn nhất là mươi ngày đầu. Nếu vượt qua được thì ta sẽ thành công. Vạn sự bao giờ chẳng khởi đầu nan.
Đồng thời cần có một chương trình tập luyện cơ thể, giải trí lành mạnh để tránh ngã lòng, khỏi bị lôi cuốn trở lại với khói thuốc. Khi thấy thèm thấy nhớ Ni Cô Tin thì lảng tránh bằng cách ngậm cục kẹo, uống ly nước lạnh, ra ngoài trời hít không khí trong lành.
Nói thì dễ, làm có vẻ khó, nhưng quyết tâm chắc là được.
Xin chúc người ghiền muốn bỏ thuốc có nhiều may mắn. Và được sự hỗ trợ của người bạn đường lâu năm, bầy con khỏe mạnh, bạn bè thân quen.
Bác sĩ Nguyễn Ý-ĐỨC
Texas-USA

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Cơ Quan Kiểm Soát Thực Dược Phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã chuẩn thuận loại thuốc điều trị đầu tiên có khả năng trì hoãn – có thể trong nhiều năm – sự khởi phát của bệnh tiểu đường Loại 1, một căn bệnh thường xuất hiện ở thanh thiếu niên.
Nước Mỹ có vấn đề về uống rượu. Theo nghiên cứu mới của Trung tâm Kiểm soát và Phòng Ngừa Dịch Bệnh (CDC), việc tiêu thụ rượu quá mức đã góp phần gây ra ước tính một phần tám số ca tử vong, hay12.9 phần trăm trên tổng số người Mỹ từ 20 đến 64 tuổi. Uống quá nhiều rượu cũng là nguyên nhân gây ra 1/5 số ca tử vong - 20,3% - ở người Mỹ từ 20 đến 49 tuổi, theo nghiên cứu được công bố vào tuần trước trên tạp chí JAMA Network Open.
Vắn tắt, người càng lớn tuổi, số lượng tế bào thần kinh giảm và khả năng về tâm trí sẽ giảm đi. Một số triệu chứng nhẹ như hay quên, hay lẫn lộn có thể chấp nhận như là sự lão hoá bình thường. Khi các triệu chứng này gia tăng, tiến triển đến mức ảnh hưởng đến cuộc sống thường nhật, lúc đó người ta dùng từ "dementia" hay "mất trí" theo nghĩa đen, hay bịnh lẫn. Có nhiều nguyên nhân cho dementia. Bịnh Alzheimer là nguyên nhân của phần lớn người mắc dementia. Một số nguyên nhân dementia chữa được, chưa có thuốc thay đổi được bịnh Alzheimer (disease-modifying drugs), chỉ có những thuốc giúp giảm triệu chứng thôi (symptomatic treatment).
Các Telomere* đóng một vai trò thiết yếu trong việc xác định số lần một tế bào có thể phân chia. Telomere là 1 đoạn DNA có trình tự (TTAGGG) lặp lại nhiều lần ở đầu mỗi nhiễm sắc thể, có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ phân tử DNA khỏi các tác động gây hại và sự mất ổn định của hệ genome. Trong chu trình của một tế bào bình thường, quá trình phân bào sẽ khiến cho một phần của telomere bị mất đi. Khi độ dài của telomere đạt tới mức giới hạn thì tế bào sẽ tự chết theo chương trình (apotosis**). Do vậy, độ dài của telomere có thể coi như chiếc đồng hồ sinh học để xác định “tuổi thọ” của tế bào và các cơ quan.
Mùa đông đang đến rất nhanh và thời tiết lạnh hơn, điều quan trọng hơn bao giờ hết là quý vị phải tiêm vắc-xin và liều tăng cường chống lại COVID-19 cho bản thân và gia đình. Đối với những người từ 65 tuổi trở lên, việc tiêm liều tăng cường COVID-19 loại cập nhật là cực kỳ quan trọng vì nguy cơ mắc bệnh nặng do COVID-19 tăng lên theo tuổi tác.
Việc các bác sĩ có thể nhìn xuyên thấu bên trong cơ thể bệnh nhân mà không cần phải rạch một đường nào từng là một khái niệm thần kỳ. Cho đến nay, hình ảnh y tế (medical imaging) trong khoa quang tuyến đã trải qua một chặng đường dài, và các kỹ thuật mới nhất dựa vào trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ còn tiến xa hơn nữa: chúng khai thác khả năng tính toán khổng lồ của AI và khả năng học hỏi vô giới hạn để tận dụng triệt để các phương pháp dò chụp trên cơ thể, tìm ra những điều khác thường mà mắt người có thể bỏ sót.
Hội đồng Nobel tại Viện Karolinska ngày 3/10/22 đã quyết định trao Giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học năm 2022 cho Svante Pääbo vì những khám phá của ông liên quan đến bộ gen của những hominin (cũng thuộc giống người, tương tự như “người khôn” [homo sapiens] chúng ta hiện nay) đã tuyệt chủng và sự tiến hóa của loài người. Svante Pääbo sinh ngày 20 tháng 4 năm 1955 tại Stockholm, Thụy Điển. Mẹ của ông là nhà hóa học người Estonia Karin Pääbo (1925–2013), từng trốn thoát khỏi Estonia bị Liên Xô xâm lược vào năm 1944 và đến Thụy Điển tị nạn trong Thế chiến thứ hai. Ông là con ngoại hôn của nhà hóa sinh người Thụy Điển Sune Bergström (1916-2004), và cha ông cũng từng được giải Nobel về Sinh lý học hoặc Y học (năm 1982).
Tại văn phòng VM Clinic tọa lạc số 8251 Westminster Blvd, Westminster CA 92683 (phòng mạch BS. Chính mai và BS. Thảo Võ.), vào lúc 8 giờ sáng Chủ Nhật ngày 30 tháng 10 năm 2022, VM CLINIC COMMUNITY WALK 2022 đã tổ chức chương trình đi bộ “Sức Khỏe Cho Cả Nhà.” Chương trình đi bộ còn có sự hợp tác của một số các đơn vị y tế như Hội Ung Thư Việt Mỹ, OC Autism Foundation, Lavina Pharmacy, Excel Rehab and Wellness, SJVRC (San Jose Vietnamese Running Club), Regal Medical Group, ADOC, Lakeside, Physical Therapy, Hội Bảo Vệ Sức Khỏe Tâm Thần, v.v…
Phát hiện ung thư từ sớm, trước khi nó di căn, có thể là vấn đề sống còn. Đây là lý do tại sao các bác sĩ khuyên chúng ta nên thường xuyên truy tầm một số loại ung thư phổ biến bằng nhiều phương pháp khác nhau. Ví dụ: nội soi đại tràng để tầm soát ung thư ruột kết, hay chụp nhũ ảnh để truy tầm ung thư vú. Dù quan trọng, nhưng cũng khó để có thể làm tất cả các xét nghiệm, bởi vì chúng tốn kém và đôi khi còn khiến bệnh nhân khó chịu. Nhưng mọi chuyện sẽ khác nếu có một xét nghiệm máu duy nhất có thể truy tầm được hầu hết các loại ung thư phổ biến cùng lúc. Đây là tương lai đầy hứa hẹn của các xét nghiệm phát hiện sớm đa ung thư (multicancer early detection tests – MCED). Năm nay, Tổng thống Joe Biden đã xác định việc phát triển các xét nghiệm MCED là một ưu tiên của Cancer Moonshot, nỗ lực liên bang trị giá 1.8 tỷ đô la nhằm giảm tỷ lệ tử vong do ung thư và cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân sau ung thư cũng như đang sống chung với b
Ngày 14 tháng 9, 2022, Tổng Giám đốc WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus tuyên bố thế giới chưa bao giờ ở trong tình trạng tốt hơn để chấm dứt đại dịch COVID-19 và kêu gọi các quốc gia tiếp tục nỗ lực chống lại loại virus đã giết chết hơn sáu triệu người. Tuy nhiên, ông nói: “Chúng ta vẫn chưa đến đó”. Đây được xem là nhận xét lạc quan nhất từ cơ quan Liên Hiệp Quốc kể từ khi WHO tuyên bố COVID-19 là tình trạng khẩn cấp quốc tế và gọi virus này là đại dịch vào tháng 3 năm 2020 (VOA).
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.