Hôm nay,  

Y Học: Tập Luyện Não Người Già

22/03/200800:00:00(Xem: 7310)

Trải qua nhiều năm,  khoa học vẫn chưa hiểu rõ óc người già như thế nào. Việc trở ngại đầu tiên là bởi loài người có đời sống tương đối còn ngắn ngủi, nên các chuyên gia chưa đủ thời gian để nghiên cứu óc già biến chuyển ra sao. Chỉ khoảng một thế kỷ trước đây, năm 1900, người Mỹ có tuổi thọ 47. Ngày nay, tuổi thọ người Mỹ đã tăng cao hơn, lên tới 75.

Óc con người chỉ cân nặng 3 pounds, nhưng óc là bộ phận quan trong bậc nhất của cơ thể. Óc điều khiển tim đập đều đặn, giúp hơi thở điều hòa, và bảo tồn trí nhớ cho mỗi người trong chúng ta.

Mỗi khối óc chứa hơn trăm tỉ tế bào não, có nhiệm vụ phát điện từ hệ thần kinh ra ngoài và từ ngoài vào trong não. Tế bào thần kinh đưa tín hiệu tới hàng ngàn tế bào khác, vận tốc lên tới 200 dặm một giờ, liên hệ rất nhiều điện tín qua lại và tùy thuôc nhiều hóa chất trong não.

Gần đây, chúng ta hiểu rõ bệnh lãng quên Alzheimer một phần nào cũng là bởi tế bào thần kinh hết hoạt động khi già nua. Nếu không vì bệnh tật thì tế bào thần kinh vẫn còn khỏe mạnh cho tới lúc chết.

Chúng ta hiểu rõ vài ba điều căn bản khác của não như sau: 1) Ở tuổi từ 20 tới 90, cân lượng não sẽ càng ngày càng giảm, mất đi khoảng 5 tới 10%; 2) Những vết lõm xung quanh não càng ngày càng mở rộng ra; 3) Tích tụ đây đó những tế bào não chết đi, hợp lại thành từng mảng; và 4) Bệnh lãng quên khi về già không phải do tế bào não bị hư hại và bị chết đi như trước đây nhầm tưởng. Khi về già, những phản ứng tương tác hóa học trong não đã thuyên giảm. Thí dụ bệnh Alzheimer liên hệ hiện tượng viêm não khi về già đã sinh ra những tảng amyloid. Amyloid giết chết tế bào não, giảm trí nhớ.

Não già liên hệ hóa chất dopamine cũng thuyên giảm trong não. Khi giảm dopamine, sẽ giảm trí nhớ. Những khám phá quan trọng hơn gần đây cho biết lối sống ảnh hưởng tới não người già, như ăn uống quá kiêng khem có thể giảm tốc độ óc già. Ngược lại, tiểu đường sẽ làm óc bệnh nhân già hơn khi so sánh với người bình thường.

Thêm những yếu tố khác nữa cũng ảnh hưởng t ốt cho óc người già, thí dụ: 1) Vấn đề giáo dục tăng trưởng, sống trong những môi trường có đời sống tâm linh tốt, hoạt động và thể dục sẽ giúp sinh sản thêm tế bào não mới; 2) Tập thể dục ít nhất 45 phút mỗi lần, 3 lần mỗi tuần, sẽ giúp trí nhớ khá hơn khi về già. Tập thể dục giúp trí não sáng suốt hơn, giảm lãng quên hay bệnh Alzheimer. Trong một nghiên cứu khác cho thấy tập thể dục trong mội trường nhiều dưỡng khí còn giúp nẩy nở trọng khối não; 3) Nghỉ ngơi hay ngủ đủ 8 tiếng mỗi ngày sẽ chống được bệnh tật kinh niên, bảo vệ trí nhớ; 4) Bệnh cao huyết áp ảnh hưởng làm óc nhỏ lại và giảm trí nhớ. Dù uống thuốc để giảm cao máu nhưng óc vẫn bị teo và giảm trí nhớ như thường; 5) Cơ thể căng thẳng khiến kích thích tố cortisol ra nhiều, sẽ ảnh hưởng tế bào thần kinh khu hải mã (hippocampus) trong não, và 6) Di truyền ảnh hưởng tới não bộ người già.

Trong một nghiên cứu gần đây cho 3,000 người già tập luyện não bằng cách suy nghĩ khác nhau như tập nhớ, tập nhìn những con số và tập trung nhìn bằng mắt. Kết quả cho thấy sau 5 năm, những người này có thể suy nghĩ nhanh nhẹn hơn. Tập luyện não còn giúp người già mau mắn hơn trong công việc hàng ngày, như hiểu biết cách uống thuốc rõ ràng hơn hay cách tính toán tiền nong ít nhầm lẫn hơn.

Chúng ta hy vọng thêm những khảo cứu tương lai, như phương pháp gen (gene) trị liệu, cấy tế bào não phát sinh chất bạch đản đặc biệt, sẽ giúp tế bào não tăng trưởng. Hãy giữ gìn sức khỏe tốt là điều cần thiết giúp óc hoạt động lâu dài!

Trần Mạnh Ngô, M.D.; Ph.D.; e-mail: nmtran@hotmail.com; Xin mời ghé thăm Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com, một Trang Web Y Khoa của người Việt viết cho người Việt.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Có lẽ không có giai đoạn nào trong cuộc đời trưởng thành của phụ nữ mang lại nhiều thay đổi đáng kể về sức khỏe như ở độ tuổi 50. Ở Hoa Kỳ, độ tuổi mãn kinh trung bình là 51 tuổi. Cả giai đoạn mãn kinh lẫn những năm tiền mãn kinh đều gây ra nững thay đổi ảnh hưởng đến nhiều hệ thống khác nhau trong cơ thể. Tuy nhiên, nhiều phụ nữ không chuẩn bị sẵn tâm lý cũng như cách đối phó với những thay đổi này.
Nhiều phụ nữ không nhận ra rằng những ly rượu, ly bia mà họ thường uống cùng bạn bè, hoặc để thư giãn trong “giờ nhậu của mẹ” (wine mom moment, một số bà mẹ thích nhâm nhi vài ly rượu hoặc lon bia để thư giãn sau khi bận rộn chăm sóc con cái và gia đình) có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư vú. Tuy điều này có vẻ không vui, nhưng lại là sự thật: Rượu, bia thực sự có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư vú.
Một hệ thống miễn dịch khỏe mạnh sẽ giúp bảo vệ cơ thể, chống lại bệnh tật và các tác nhân gây bệnh. Tuy nhiên, đối với 1/10 người và đa số là phụ nữ, hệ thống miễn dịch gặp trục trặc và tấn công các tế bào của cơ thể, gây ra hơn 80 loại bệnh tự miễn dịch, chẳng hạn như lupus, đa xơ cứng (multiple sclerosis) và bệnh phong thấp (rheumatoid arthritis). Một số nghiên cứu gần đây cho thấy phụ nữ thường mắc các bệnh tự miễn dịch nhiều hơn nam giới; nguyên nhân có thể là do có một cơ chế bị lỗi, khiến quá trình tắt nhiễm sắc thể (NST) X trong tế bào diễn ra không đúng cách. Trong các tế bào của phụ nữ, một trong hai NST X được tắt bớt hoạt động. Nếu quá trình này không diễn ra đúng cách, có thể dẫn đến các vấn đề liên quan đến hệ thống miễn dịch và góp phần vào sự phát triển của các bệnh tự miễn dịch.
Cảm giác từ việc bẻ các khớp ngón tay cho kêu rôm rốp có thể rất khác nhau tùy theo từng người. Có người thấy rất ‘đã,’ thậm chí là bị ghiền, cũng có người thấy khó chịu hoặc sợ hãi. Dù việc bẻ khớp thường được nhiều người coi là một thói quen không tốt, nhưng nếu có thể hiểu được cơ chế hoạt động đằng sau việc bẻ khớp, ta sẽ hiểu tại sao lại có nhiều người ‘ghiền’ đến vậy.
Cael là một thiếu niên 15 tuổi bình thường – cho đến khi cậu được phát hiện có cột sống bị cong vẹo bất thường. “Em cảm thấy mình giống như Thằng Gù ở Nhà thờ Đức Bà vậy đó,” Cael nói với CBC News, nhớ lại quãng thời gian hai năm chờ đợi để được phẫu thuật cột sống, đầy cảm xúc và khốc liệt, và trong thời gian đó, đường cong cột sống của cậu đã phát triển lên tới 108 độ.
Dave Lovos là một nhạc sĩ và nghệ nhân làm đàn guitar, và đã quá quen với những âm thanh ồn ào. Trong năm nay, có một đêm Lovos bất ngờ nghe thấy tiếng nổ mạnh trong đầu khi đang lơ mơ chìm vào giấc ngủ. Tiếng nổ bất ngờ khiến ông tỉnh ngủ hẳn. Lovos kể lại: “Tôi nghe thấy một âm thanh rất lớn trong đầu, gần vùng đỉnh hộp sọ,” và cùng với tiếng nổ chói tai, hình ảnh một vụ tông xe vụt qua trong não. “Cả hai thứ xảy ra gần như là đồng thời.”
Mổ cườm mắt (Cataract, bệnh đục thủy tinh thể, hay còn gọi là Đục nhãn mắt, Cườm mắt) là một trong những loại phẫu thuật phổ biến và được thực hiện nhiều nhất trên thế giới. Đa số bệnh nhân sau khi mổ đều có kết quả tích cực và ít bị biến chứng. Ở Hoa Kỳ, hơn một nửa số người cao niên dưới 80 tuổi bị cườm mắt, và có gần 4 triệu ca phẫu thuật được thực hiện mỗi năm.
Vào những năm 1990, sau khi tốt nghiệp trung học ở Bồ Đào Nha, công việc đầu tiên của Ricardo Da Costa là vận động viên ba môn phối hợp (triathlete) chuyên nghiệp – bao gồm bơi lội, đạp xe, và điền kinh. Trong quá trình tham gia các cuộc thi, một trong những vấn đề lớn nhất mà anh và các vận động viên khác phải đối mặt là các vấn đề về tiêu hóa, nhưng không có ai để tâm hoặc tìm cách giải quyết vấn đề này.
Aspirin nổi tiếng với khả năng giảm đau từ các cơn đau cơ và đau đầu; giúp giảm sốt; và liều lượng thấp có thể làm loãng máu, giảm nguy cơ đông máu gây đột quỵ và đau tim. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới phát hiện ra rằng Aspirin cũng có thể giúp ngăn chặn sự phát triển của ung thư ruột kết
Tháng 4 năm 2024, một phụ nữ ở Sacramento, California, Mỹ bị ngộ độc chì nghiêm trọng và tử vong sau khi sử dụng thuốc mỡ trị trĩ của Việt Nam có tên “Cao Bôi Trĩ Cây Thầu Dầu”. Thử nghiệm thuốc mỡ bôi trĩ này cho thấy nó chứa 4% chì (cứ 100 gram thuốc thì có 4 gram chì), đây là lượng rất nguy hiểm. Chì là một chất kim loại nặng độc hại cho cơ thể. Tiếp xúc với bất kỳ lượng chì nào cũng có thể gây hại cho sức khỏe.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.