Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Sinh Hoạt Văn Học Nghệ Thuật: Kim Vân Kiều Phổ Nhạc

18/04/200900:00:00(Xem: 5142)

SINH HOẠT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT: KIM VÂN KIỀU PHỔ NHẠC
Đỗ Bình


Buổi giới thiệu nhạc đã thành công lớn.
Bussy Saint Georges cách Paris 25 Km về hướng đông, cạnh Disney Land. Đây là một thành phố mới kiến trúc tựa kiểu những dãy nhà trên đồi San Francico trông rất sang và đẹp. Thị trưởng thành phố là người rất thiện cảm với người Việt nam,  do sự ưu ái đó nên rất nhiều người Việt về đây cư ngụ. Đa số các sinh hoạt văn hóa, văn nghệ ở Paris đều quy tụ về thành phố này. Ngày chủ nhật 12 04 2009 vừa qua  nhạc viện Jean Sébastien Bach tại Bussy, một nhạc viện, lớn, duy nhất dạy đàn Tì Bà,  đàn Tranh Nhật Bản, Trung Hoa  và Việt Nam ... đã tổ chức chiều  sinh hoạt văn hóa chủ đề: Từ Thi Tập Đoạn Trường Tân Thanh của đại thi hào NGUYỄN DU  Đến Trường Ca của Quách Vĩnh Thiện. 
Hôm nay trời nắng đẹp, tiết trời ấm áp. Mới 14 giờ 30 hội trường đã đầy chật người, khoảng 160 người tham dự gồm đa số là trí thức văn nghệ sĩ và giới hâm mộ âm nhạc, đặc biệt có sự hiện diện của ông Huges Rondeau thị trưởng thành phố và ông Dominique Daucet giám đốc nhạc viện.
Trong bầu không khí trang nghiêm, thân mật, mở  đầu chương trình  MC Nguyễn Trịnh Nghĩa ,(chủ tịch Hội Bussy Sài Gòn), và MC Thanh Vân, (nhà văn, cựu xướng ngôn viên đài Cần Thơ trước năm 1975). Bằng ngôn ngữ Việt Pháp rất duyên dáng: "Kính thưa quí vị quan khách. Hôm nay chúng tôi, thay mặt ban tổ chức, rất hân hạnh và hân hoan đón tiếp quí vị nơi đây, nhân dịp buổi ra mắt toàn bộ 7 CD phổ nhạc từ tác phẩm Đoạn Trường Tân Thanh của đại thi hào Nguyễn Du.
Hai MC đã trân trọng giới thiệu hai vị khách đặc biệt là ông Huges Rondeau thị trưởng thành phố và ông Dominique Daucet giám đốc nhạc viện, hai vị này đã ngỏ lời chào mừng buổi sinh hoạt văn học và những quan khách Việt nam ở khắp nơi đến thành phố.
Nói về Nguyễn Du, tất cả những người VN đều biết đến qua những vần thơ tuyệt tác, không một VN nào không nằm lòng 1 vài câu thơ Kiều của nhà đại thi hào nầy. 3254 câu thơ diển đạt một cách tài tình, tuyệt diệu, đầy xúc cảm cuộc đời của người thiếu nữ, Thúy Kiều có tài sắc vẹn toàn cầm, kỳ, thi, họa, nhưng vì hiếu, nàng đã bán mình cứu cha,trong khi nàng đã yêu và đã thề nguyền với Kim Trọng, một chàng trai phong nhả, con nhà danh giá. Cuộc đời nàng vì vậy đã phải long đong, trôi dạt, 5 chìm 7 nổi trong vòng 15 năm trường.
Tác phẩm Đoạn Trường Tân Thanh đã được mọi người VN yêu thích vì phù hợp với bản tính dân tộc , vì nói lên được tâm trạng của chính người đọc nên mới có việc «bói Kiều ». Và hơn nữa, từ 50 năm nay UNESCO cũng giử gìn, công nhận  đó là 1 di sản văn hóa nhân loại. Mở đầu phần văn học là bài phân tích do giáo sư Nguyễn Đăng Trúc, tiến sĩ Triết học và Thần học tại đại học Strasbourg, (tác giả nhiều biên luận, nghiên cứu giá trị, ông cũng là hội trưởng  Hội Văn Hóa Trung Tâm Nguyễn Trường Tộ), Gs Nguyễn  Đăng Trúc trình bày về đề tài:
 Kiều Một  Gia Sản Văn Hóa Nhân Loại
"Vĩ nhân không chỉ là người nắm bắt thời đại bằng tư duy của mình, mà còn giúp con ngời nơi cõi nầy đụng chạm đến vô tận.
Vì thế tự căn nét siêu việt trong tác phẩm và nơi cuộc sống người ấy cống hiến một tấm gương soi dẫn mọi thời đại, mỗi một người trong toàn thể nhân loại.( Karl Jaspers)  . Nhưng đưa tòan bộ thực tại con người, kể cả những nền tảng và định chế xã hội, trực diện với một câu chất vấn duy nhất và căn đế ; chất vấn về ý nghĩa của nhân tính.
Con người là vấn nạn cho chính mình, đó là một câu chất vấn duy nhất gợi hứng cho đạo lý các thánh hiền, cho minh triết của những nhà  tư tưởng đi tiên phong trong các nền văn hoá khác nhau của nhân lọai.
Khi tiếp cận được lời thi ca, cảm hứng được câu chất vấn đến từ bờ bên kia, - lời vượt lên trên những kiến thức giới hạn của con người -, các thánh hiền và các nhà tư tưởng chạm đến con tim con người bất cứ nơi đâu và bất cứ thời đại nào. Sứ điệp của họ được tiếp nhận như là gia sản văn hóa đối với toàn thể nhân loại và đi vào Đại Ký Ức của các dân tộc. Nếu gia sản văn hoá của nhân loại không chuyển đạt điều gì khác hơn là ý nghĩa về nhân tính, thì sứ điệp văn hóa ấy cũng hé lộ cho thấy thân phận con người tự căn vốn kỳ lạ và mâu thuẫn. Nét kỳ lạ ấy là dấu chỉ linh ư vạn vật của nhân tính buộc con người phải dấn thân vào Cuộc Chiến bi thảm, nhưng hào hùng để có thể chu tòan Mệnh làm người của  mình…»
Tiếp theo là phần minh họa Kiều qua bản trường ca của nhạc sĩ Quách  Vĩnh Thiện được sự diễn tả rất tài tình do nữ nhạc sĩ, kiêm ca sĩ Tố Liên  trình bày, người nghệ sĩ đa tài này với ngón đàn huyền ảo và giọng ca vàng đã làm không khí thính phòng say đắm.  
Tiếp theo Phần trình bày của giáo sư Tiến sĩ, Hàn Lâm Lê Mộng Nguyên, ngoài việc giảng dạy đại học, ông còn là một nhà nghiên cứu với nhiều tác phẩm giá trị, ông cũng là một nhà phê bình, ký giả, nhạc sĩ (Trăng Mờ Bên Suối)…Ông phân tích toàn bộ thi tập Kim Vân Kiều  của  Nguyễn Du được phổ thành 77 bài hát do nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện sáng tác : «..chiều hôm nay tại Bussy Saint Georges, trong phòng Hát Lớn của Viện Âm Nhạc Jean-Sébastien BACH, là : Truyện Kiều (3254 câu thơ) của Nguyễn Du do Quách Vĩnh Thiện phổ nhạc toàn bộ : một công trình vĩ đại, một sáng tác chưa từng có (Le poème Kim Văn Kiều - 3254 vers - de Nguyễn Du mis en musique par le compositeur Quách Vĩnh Thiện : un travail grandiose, une œuvre sans précédent)….Việc ấn loát gồm hai giai đo ạn : 1) Từ tháng Giêng - 2007 đến th.07 2008, NS QVT đã cho Ra Mắt 4 CD : KVK 1, 2, 3, và 4, nghĩa là anh đã làm nhạc để phổ thơ Đoạn Trường Tân Thanh từ câu 1 đến câu 1780; 2) Từ tháng 10- 2008 cho đến tháng 02-2009 : CD KVK 5 « Cá Chậu Chim Lồng » (từ câu 1781 đến câu 2264) xuất bản trong tháng 08-2008, KVK 6 « Hại Nhân Nhân Hại » (từ câu 2265 đến câu 2778) làm  xong tháng Giêng-2009 và KVK 7 « Chữ Tài Chữ Mệnh » (từ câu 2779 đến câu 3254) được hoàn tất trong tháng 02-2009. Công trình vĩ đại này - tôi xin nhấn mạnh một lần nữa - sở dĩ được thực hiện, là nhờ can đảm và ý chí không sờn của tác giả Quách Vĩnh Thiện đã muốn lấy hết sức lực và tài năng của mình với mục đích bình dân hóa Truyện Kiều của nhà đại thi hào Nguyễn Du, đặng phụng sự một cách thuần túy văn hóa và đất nước Việt nam…»


 Gs Lê Mộng Nguyên đã mời nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện lên diễn đàn, nhạc sĩ QVT đã ngỏ lời tâm tình và cảm ơn sự hiện diện của quan khách.  
Tiếp theo, ca sĩ Ngọc Châu một khuôn mặt xinh xắn, có chất goọng rất đặc biệt  ngọt ngào, truyền cảm làm thổn thức lòng người:
Tiếp theo văn thi sĩ Đỗ Bình, cũng là một nhà soạn nhạc phân tích về truyện Kiều qua dòng nhạc QVT. » :
 «...Những năm gần đây truyện Kiều đã được giới nhạc sĩ phổ thành nhạc. Thơ và nhạc là hai nghệ thuật riêng biệt nhưng rất khắn khít nhau làm say đắm lòng người». Thơ là nghệ thuật của «lờì», nhạc là nghệ thuật của «âm thanh. . «Thơ phổ nhạc là nghệ thuật đem thêm âm hòa với âm thanh sãn có trong thơ, hoặc thay đổi âm thanh của thơ chuyển thể thành những nốt nhạc để hát.».
 « Trong 3254 câu thơ Kiều, những thanh bằng trắc tạo những nốt trầm bổng cao độ chỉ là "nhạc thơ" có sẵn chứa trong câu thơ. Trong khi "thơ trong nhạc" hay còn gọi là "tính nhạc" gồm những hình tượng, ngôn ngữ được ngắt nhịp theo tiết tấu riêng để diễn tả giai điệu toàn bài chuyên chở tứ thơ. Trong thi tập Đoạn Trường Tân Thanh gồm khá nhiều câu, chữ, chứa sẵn nhạc thơ tạo nên những tiết tấu, ngắt nhịp, xuống câu. ..Phổ thơ .. đây là một việc làm rất khó, cái khó nhất là vì đó là một tác phẩm lớn của dân tộc đòi hỏi nhạc sĩ phải có thực tài, nắm bắt được cái tinh hoa của hồn thơ, tính nhạc toàn thi tập. Nhạc sĩ phải dàn trải giai điệu, nhịp điệu, sắp đặt thể loại soạn thành những cấu trúc đoạn nhạc khác nhau; nhưng vẫn hài hòa, tạo ra từng phân đoạn hợp với tình tiết câu thơ theo nhân vật trong truyện. Cái khó của thơ lục bát là nhịp mạnh thường rơi vào cuối câu vần bằng, do đó nhạc sĩ phải khéo dùng những biến cung để dòng nhạc chuyển tiếp linh động không nhàm chán, lê thê.. Để thực hiện bản trường ca những chuỗi hình nốt, giai điệu, tiếp nối nhau diễn tả dựa trên lời thơ không gián đoạn ý mà soạn cấu trúc nhạc theo lối tây phương. Điểm khó nhất đối với một thi phẩm lớn là không được sửa lời thơ, hay đổi thứ tự chữ để giai điệu, câu nhạc có kết hay…vv. Nhạc sĩ đã dừng nhiều biến cung thăng, giảm để dòng nhạc ít quay về chủ âm (tonique), hoặc khéo léo dùng những thể điệu, tiết tấu, uyển chuyển của dòng nhạc Balade pha lẫn Blue Jazz, Bossanova, Boléro, Valse  Andantino, Rock lente, Mambo…vv…. tạo sự bìến đổi cấu trúc giai điệu thành từng đoạn khác nhau làm phong phú ý nhạc. Mở đầu bằng cung Ré thứ, điệu mambo chậm buồn diễn tả nỗi lòng của thi hào Nguyễn Du : Dòng nhạc chuyển sang Boléro tiết điệu mềm mại gần với dân ca, rất quen thuộc trong làng tân nhạc trước 75 ở miền nam, để diển tả lời thơ. Dòng nhạc biến cung sang  Mi thứ và chuyển điệu Bossa Nova, Tempo chậm nghe có chút gì xa vắng. Ở đoạn thơ này  Quách Vĩnh Thiện đã dùng cấu trúc làm điệu Lambada, lối nhạc rất hiếm trong làng nhạc Việt Nam...Tuy nhiên Tempo hơi chậm, chắc để phát âm rõ ràng.  Dòng nhạc biến cung, nhịp điệu tiết tấu thay đổi, Balade lãng nạn trữ tình chuyển sang Rock Lente  linh động, rộn ràng. Dòng nhạc thay đổi nhịp điệu, tiết tấu. Giai điệu Slow nhẹ nhàng chuyển sang Blue Jazz một chất nhạc phát từ những nỗi buồn than phận. Giai điệu buồn pha chút âm hưởng Á đông. Giai điệu Mambo diễn tả vui buồn lẩn lộn, có chút bùi ngùi, thương tiếc. Dòng nhạc chuyển sang Libre có chút Rock, diển tả sự buồn bã, đau khổ. Dòng nhạc chuyển sang Samba, thể điệu rất hiếm trong làng nhạc Việt Nam, tác giả cố ý dung Tempo chậm lại để phát âm rỏ ràng. Dòng nhạc biến cung đổi nhịp chuyển giai điệu sang Boston mềm mại và  Valse Andantino dìu dặt nhẹ nhàng.  Từ cung Mi thứ giai điệu Valse Andantino khoan thai dịu dàng, dòng nhạc biến cung Si giáng thứ, giai điệu Pop Rock làm thay đổi sắc thái dòng nhạc. Từ điệu Jazz nhẹ nhàng lướt qua Tango, đây là cách soạn nhạc rất mới, và rất hiếm về thể nhạc nầy trong vòm trời âm nhạc. Tiếp theo là Jazz Valse. Nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện đã mang tiếng đàn trải lên khuông nhạc nên đã dùng  điệu Valse hòa với nhạc Jazz. Đây cũng là một lối nhạc độc nhất, chưa có người nhạc sĩ sáng tác nào viết.
Thực hiện bản trường ca Đoạn Trường Tân Thanh, nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện đã gieo  vào vườn hoa nghệ thuật một hạt mầm để ươm thêm sắc màu cho muôn hoa. Và trong cõi bất tận của âm thanh, có những dòng nhạc khai phá sáng tạo của riêng anh. Đây cũng là tấm lòng bày tỏ sự ca ngợi thi phẩm và cảm ơn tác giả thi hào Nguyễn Du đã cho đời một tác phẩm hay, và cho nhạc sĩ một nguồn cảm hứng phổ nhạc.
Trong lúc nghỉ giải lao khách hâm mộ đã đến bàn trưng bày CD Kim Vân Kiều để ủng hộ nhạc sĩ.
Chương trình Văn học nghệ thuật được tiếp nối. Gs Qùynh Hạnh đã lảy Kiều, ngâm sa mạc và biểu diễn đàn tranh : Lưu Thủy Hành Vân. Kế đến Gs Trần Quang Hải lên diễn đàn trình bày thêm về sự phong phú của dòng thơ Kiều, không những ở những làn điệu valse, Jazz, Bossanova…mà có thể phổ ở thể điệu Rap, và ông lấy một đọan thơ Kiều hát minh họa.
Tiếp theo nữ nghệ sĩ Vương Quân Lệ, một khuôn mặt khả ái trong trang phục lộng lẫy tuồn cổ, đã diễn tả chất bi trong vai Kiều qua màn Hồ Quảng. Giọng ca đã làm mủi lòng khán giả.
Không khí cải lương được tiếp nối qua làn điệu vọng cổ Kim Vân Kiều ngọt ngào của nữ nghệ sĩ tài danh Ngọc Xuân. Kết thúc dòng nhạc phổ thơ Kiều là giọng ca điêu luyện cao vút, truyền cảm của Kim Thu. Đây là một đoạn khó nhất trong dòng nhạc của của Quách Vĩnh Thiện. Kim Thu đã trình bày thành công.
Đúng 18 giờ MC Thanh Vân và Trịnh Nghĩa tuyên bố bế mạc trong lúc khán gỉa còn say mê những vần thơ tiếng nhạc. Ra về chắc hẳn trong long người nghe vẫn còn âm hưởng những lời thơ mang giai điệu quê hương.
Paris, Tin văn nghệ 
Đỗ Bình

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Diệt chủng người Duy Ngô Nhĩ là hàng loạt các vi phạm nhân quyền đang diễn ra đã được thực hiện bởi chính quyền TQ chống lại người Duy Ngô Nhĩ và các nhóm dân tộc và tôn giáo thiểu số trong và chunh quanh Vùng Tự Trị Duy Ngô Nhĩ ở tỉnh Tân Cương (XUAR) của nước Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa, theo bản tin “Uighurs: 'Credible Case' China Carrying Out Genocide” được đăng trên BBC News tiếng Anh vào ngày 8 tháng 2 năm 2021. Kể từ năm 2014, chính quyền TQ, dưới sự chỉ đạo của Đảng Cộng Sản Trung Quốc (CCP) trong chính phủ của tổng bí thư Đảng Cộng Sản TQ Tập Cận Bình, đã theo đuổi nhiều chính sách đưa tới việc hơn một triệu người Hồi Giáo (đa phần là người Duy Ngô Nhĩ) bị giam giữ trong các trại giam bí mật không có bất kỳ tiến trình pháp lý nào trong điều mà đã trở thành sự giam cầm quy mô lớn nhất của các nhóm thiểu số chủng tộc và tôn giáo kể từ vụ Holocaust [cuộc diệt chủng người Do Thái của Đức Quốc Xã vào Thế Chiến Thứ II], theo tài liệu của Liên Hiệp Quốc
Nhiều năm sau, mỗi năm đến ngày 30 tháng 4, nhớ lại những ngày chinh chiến trên quê hương, những trang chiến sử Bảo Quốc An Dân oai hùng của người lính quốc gia được lần lượt lật qua cùng với những đoạn đường khổ nạn của dân tộc mà đoàn quân Mũ Đỏ đã kinh qua, câu nói của vị cựu Tư lệnh "Nhảy Dù là phải như vậy" cũng là câu nói của các thế hệ người lính Nhảy Dù Việt Nam Cộng Hòa, một đời tận trung báo quốc
Các cuộc khảo sát và nghiên cứu từ chính phủ, các tổ chức dân sự cho đến đại học đều cho thấy, dù có những bước tiến bộ to lớn cũng như được luật pháp bảo vệ, trên thực tế thì các phân biệt đối xử dựa trên sắc tộc, giới tính, tuổi tác... vẫn còn hiện hữu trong xã hội Mỹ. Riêng trong vấn đề bạo lực cảnh sát thì rủi ro một người da đen hay da màu bị cảnh sát bắn chết hay đối xử bất công đều cao hơn người da trắng.
Tỉnh thức thân phận là vấn đề kiến thức; xác định ý muốn để thay đổi là vấn đề quyết tâm. Nếu còn sống trong vô cảm, mang tâm trạng nô lệ tự nguyện hay còn Đảng còn mình và chờ đợi hạnh phúc giả tạo do Đảng, Trung Quốc, Hoa Kỳ và cộng đồng quốc tế ban phát, thì người dân sẽ còn tiếp tục thua trong đau khổ. Không ai có phép lạ để chuyển hoá đất nước thay cho chúng ta. Vấn đề là sự chọn lựa.
Người già nghĩ về quá khứ, còn người trẻ nghĩ đến tương lai. Người trẻ Việt Nam đã có mặt trong chính quyền, làm việc ở phủ Tổng Thống, ở Quốc Hội, là Dân Biểu, Thượng Nghị Sĩ, Chánh Án của liên bang, của tiểu bang, làm Tướng và giữ những chức vụ quan trọng ở Bộ Quốc Phòng. Tuổi trẻ Việt Nam là khoa học gia, là thương gia, là giáo sư đại học. Người trẻ có mặt khắp nơi, ở Mỹ, Úc, Á, Âu Châu. Người trẻ Việt Nam tiến rất nhanh.
Ở Việt Nam, người dân không hiểu tại sao công tác phòng, chống Quốc nạn tham nhũng cứ “vẫn còn nghiêm trọng và tinh vi” mãi sau 16 năm có Luật phòng, chống tham nhũng đầu tiên (2005), 3 năm sau có Luật thứ nhì (2018) và sau 9 năm (2012) Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng được chuyển từ Chính phủ sang Bộ Chính trị do Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng làm Trưởng Ban.
Trong chiến tranh 1954-1975 vừa qua trên đất nước chúng ta, cả Bắc Việt Nam (BVN) và Nam Việt Nam (NVN) đều không sản xuất được võ khí và đều nhờ nước ngoài viện trợ. Nước viện trợ chính cho NVN là Hoa Kỳ; và một trong hai nước viện trợ chính cho BVN là Liên Xô. Những biến chuyển từ hai nước nầy ảnh hưởng rất lớn đến tình hình chiến tranh Việt Nam.
Nói một cách tóm tắt, hiểm hoạ lớn nhất của Việt Nam không phải là chế độ độc tài trong nước hay âm mưu xâm lấn biển đảo của Trung Quốc mà là sự dửng dưng của mọi người. Chính sự dửng dưng đến vô cảm của phần lớn dân chúng là điều đáng lo nhất hiện nay.
Bà Vivien Tsou, giám đốc Diễn đàn Phụ nữ Mỹ gốc Á Thái Bình Dương, cho biết: “Mặc dù trọng tâm là sự thù ghét người gốc Á, nhưng tất cả đều bắt nguồn từ quan điểm da trắng thượng đẳng, và bất cứ ai cũng có thể trở thành “Con dê tế thần bất cứ lúc nào”.
Tổ chức Người Bảo Vệ Nhân Quyền cho biết hiện có 276 tù nhân lương tâm đang bị giam giữ tại Việt Nam. Nhà đương cuộc Hà Nội đối xử với họ ra sao? Tồ Chức Ân Xá Quốc Tế nhận định: “Các nhà tù ở Việt Nam có tiếng là quá đông và không đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế tối thiểu. Vietnamese jails are notoriously overcrowded and fail to meet minimum international standards.”
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.