Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Cứu Nguy Kinh Tế Trong Nền Dân Chủ

29/01/200900:00:00(Xem: 6382)

Cứu nguy Kinh tế trong nền Dân chủ

Nguyễn Xuân Nghĩa & RFA
...hai năm tới, mỗi năm kinh tế Mỹ sản xuất ít hơn chừng một ngàn tỷ đô la...
Ngay trong mấy ngày đầu năm Kỷ Sửu, giới chức lãnh đạo Hoa Kỳ đã ráo riết vận động việc kích cầu kinh tế giữa cơn suy trầm, và đấy là một ưu tiên của Chính quyền Barack Obama, mới nhậm chức được có một tuần. Diễn đàn Kinh tế tìm hiểu cùng lúc hai vấn đề gắn bó là cứu nguy kinh tế và tranh luận chính trị về chính việc cứu nguy đó. Cuộc trao đổi với nhà tư vấn kinh tế Nguyễn Xuân Nghĩa sẽ do Việt Long thực hiện sau đây hầu quý thính giả.
Hỏi: Xin kính chào ông Nguyễn Xuân Nghĩa. Cách đây đúng hai tuần trên diễn đàn chuyên đề này, chúng ta đã tìm hiểu tiến trình thông tin, tranh luận và quyết định về một kế hoạch cấp cứu kinh tế trong một thể chế dân chủ như tại Hoa Kỳ. Tuần qua, Tổng thống Barack Obama đã tuyên thệ nhậm chức và một trong những việc ưu tiên và đầu tiên của ông là vận động kế hoạch cứu nguy kinh tế. Cho nên chương trình kỳ này sẽ tìm hiểu riêng về việc vận động ấy, và câu hỏi đầu tiên là vì sao khi tình hình kinh tế đang khó khăn như vậy và một tổng thống vừa được một đa số bầu lên cùng một Quốc hội cũng thuộc đảng Dân Chủ mà lại phải ráo riết vận động"
- Thông thường, khi kinh tế gặp khó khăn trong năm bầu cử, và khó khăn ấy có chi phối kết quả tranh cử thì ta cứ tưởng rằng đảng đa số đã được dân bầu lên để khắc phục các khó khăn này. Vì nghĩ vậy, mình có thể ngạc nhiên khi một nhân vật được cử tri bầu lên với nhiều kỳ vọng như Tổng thống Barack Obama lại còn phải vận động cho kế hoạch cứu nguy kinh tế. Sự thật trong một nền dân chủ là phe chiến thắng vẫn không toàn quyền quyết định về mọi việc. Nhờ vậy mà lãnh đạo các quốc gia dân chủ mới tránh được nhiều sai lầm tai hại. Quả là chúng ta nên tìm hiểu hiện tượng này và đối chiếu với những gì mình đã thấy tại Việt Nam từ năm 1975 cho đến nay.
Hỏi: Nếu vậy, xin đề nghị ông trình bày trước bối cảnh kinh tế và chính trị tại Hoa Kỳ trong một giai đoạn cực kỳ đặc biệt như ngày nay, là kinh tế bị sa sút nặng trong khi chính trị lại báo hiệu nhiều đổi thay với một chính đảng đang nắm cả Hành pháp lẫn Lập pháp với một đa số khá lớn. Nói vắn tắt, kinh tế hoạn nạn ra sao và chính trị có thể làm được gì để cứu nguy kinh tế"
- Kinh tế Hoa Kỳ vừa qua một trận khủng hoảng tài chính nguy ngập ngay giữa chu kỳ suy trầm khởi sự từ 13 tháng qua. Hậu quả là trong thời gian trước mặt, sản lượng bị suy sụp, mức sản xuất sút giảm gần 7% so với tiềm năng tự tại của nền kinh tế. Một cách cụ thể là hai năm tới, mỗi năm kinh tế Mỹ sản xuất ít hơn chừng một ngàn tỷ đô la so với tổng sản lượng chừng 14 ngàn tỷ. Bài toán cụ thể là làm sao giải quyết cơn dư chấn của khủng hoảng tài chính và kích thích kinh tế hầu phục hồi sản lượng, nôm na là để sản xuất thêm chừng một ngàn tỷ đồng một năm"
Hỏi: Đó là về tình hình kinh tế. Còn về hoàn cảnh chính trị thì sao"
- Về chính trị, cuộc bầu cử năm ngoái đã đưa đảng Dân Chủ lên nắm quyền bên Hành pháp và chiếm một đa số lớn hơn bên Lập pháp trong Quốc hội. Chiến thắng của ông Obama thật ra tùy vào khả năng tranh cử rất cao của ông, hơn là nhờ lực đẩy của các Dân biểu Nghị sĩ Dân Chủ. Vì thế, dù là trong cùng một đảng, ông Obama vẫn có tư thế mạnh trong mối quan hệ với Lập pháp chứ không nhất thiết chấp hành đường lối của các đại biểu bên Quốc hội Dân Chủ.
- Đồng thời, dù đảng Dân Chủ chiếm đa số khá cao - gần 60 trong số 100 Nghị sĩ Thượng viện và 255 Dân biểu trong số 434 Dân biểu Hạ viện - cả Hành pháp lẫn Lập pháp đều không thể đơn giản đề nghị kế hoạch cứu nguy kinh tế rồi bỏ phiếu chấp thuận là xong. Lý do là đảng cầm quyền phải lắng nghe quan điểm của đối lập trước sự thẩm xét của công chúng hầu tránh được sai lầm khiến họ có thể thất cử trong cuộc bầu cử kế tiếp, sẽ lại được tổ chức vào mùng hai tháng 11 năm tới để chọn lại tất cả các Dân biểu Hạ viện và chừng một phần ba Nghị sĩ ở Thượng viện.
- Sau cùng cần nói thêm rằng trong khi ấy, thực tế kinh tế vẫn xoay chuyển hàng ngày với tin tức kinh tế và các lời bình nghị thường xuyên xuất hiện một cách công khai, làm thay đổi cách suy tư của dân chúng hay phản ứng của thị trường. Vì vậy, vấn đề không đơn giản là chỉ biểu quyết một kế hoạch kích cầu kinh tế trên cơ sở kinh tế hay chính trị của tháng 11, mà phải vừa điều chỉnh vừa thuyết phục cả cử tri lẫn thị trường. Đây là một hiện tượng rất lý thú trong nền dân chủ.
Hỏi: Nếu ta cho rằng thực tế kinh tế không mấy khả quan là một cơ sở nhất định, việc cấp cứu tình hình kinh tế ấy là một tiến trình vận động, tranh thủ và thuyết phục, xin ông cho biết một số dữ kiện về kế hoạch cấp cứu do Chính quyền của Tổng thống Obama vừa đề nghị với Quốc hội và qua đó với quốc dân Hoa Kỳ.
- Ngày mùng 10 vừa qua, ban tham mưu kinh tế của ông Obama có nêu ra một số đường hướng cấp cứu, nhưng sau đó, phe Dân Chủ trong Quốc hội đã khai triển và bổ xung nhiều chi tiết làm nền tảng cho việc vận động. Trong khi ấy, Hành pháp trong tay Tổng thống Obama còn chờ Quốc hội phê chuẩn việc bổ nhiệm các viên chức trong nội các và đây cũng là cơ hội tranh luận hay điều chỉnh các biện pháp kinh tế sẽ áp dụng. Trên cơ sở đó, từ Thứ Sáu tuần trước, ông Obama đã trình bày trước quốc dân rồi hội họp với giới lãnh đạo Quốc hội, kể cả các nhân vật bên đảng Cộng Hoà để thuyết phục việc phê chuẩn kế hoạch cứu nguy kinh tế.
- Giữa cả trăm chi tiết mỗi ngày được trình bày rõ hơn, ta có thể biết rằng ngoài việc sử dụng ngân khoản 350 tỷ là phân nửa còn lại của kế hoạch cứu nguy tài chính đã được phê chuẩn từ đầu tháng 10, đảng Dân Chủ đề nghị kế hoạch kích thích kinh tế trị giá 825 tỷ đô la áp dụng càng sớm càng hay trong thời hạn hai năm sắp tới. Kế hoạch đang gây tranh luận khiến ông Obama phải vận động quần chúng và Quốc hội, kể cả trong đảng Cộng Hoà đối lập, để được thông qua trong thời gian sớm nhất.


Hỏi: Thưa ông, kinh tế đang suy trầm, thậm chí có thể bị suy thoái như người ta đự đoán và hôm Thứ Hai, mùng một Tết của mình, nhiều doanh nghiệp lớn đã thông báo sẽ sa thải nhân viên. Trong hoàn cảnh đó, vì sao mà còn có tranh luận và vì sao Tổng thống Obama còn phải kêu gọi mọi người, kể cả bên phía đối lập, là nên thông qua kế hoạch này"
- Câu hỏi của ông đụng vào xương tủy của hệ thống kinh tế chính trị Hoa Kỳ. Thuần về kinh tế, có hai vấn đề song hành, liên hệ với nhau và cấp bách như nhau. Thứ nhất là cứu nguy hệ thống tài chính ngân hàng để thoát khỏi nạn ách tắc tín dụng vì các cơ sở tài chính hết dám cho vay, dù tiền đã được ồ ạt bơm vào từ bốn tháng nay. Thứ hai là kích thích sinh hoạt kinh tế vì nạn ách tắc tín dụng ấy và vì niềm tin cực kỳ sa sút của thị trường, là của giới tiêu thụ và sản xuất.
- Khi trù tính kế hoạch kích thích, người ta cần quan tâm đến ba yếu tố lợi hại. Thứ nhất là phải "cập thời", tức là phải áp dụng đúng thời điểm thay vì quá chậm vì thể thức chinh trị hay thủ tục hành chính. Thứ hai, phải có "hiệu năng", tức là đạt tối đa kết quả với cùng một lượng tiền sẽ bơm vào kinh tế, mà kết quả ấy không thể là đồng bộ cho mọi thành phần kinh tế vì mỗi thành phần sẽ phản ứng một khác. Thứ ba, phải nhớ rằng đồng tiền không là từ trên trời rơi xuống, cụ thể là tiền ấy sẽ ảnh hưởng đến chi thu ngân sách sau này. Nếu không khéo thì kích thích kinh tế sẽ gây thêm bội chi ngân sách mà kết quả kích cầu lại giới hạn hay quá trễ. Từ thực tế kinh tế ấy, giá trị của kế hoạch mới gây tranh luận trong lãnh vực chính trị là điều ông hỏi.
Hỏi: Kế hoạch ấy gây tranh luận thế nào mà Tổng thống Obama phải mất công vận động"
- Trong một kỳ trước, ta có nói đến một cơ quan của Quốc hội là Congressional Budget Office CBO, cơ quan khách quan nghiên cứu về kinh tế và ảnh hưởng tới ngân sách. Tuần qua, CBO công bố dự báo rằng hiệu lực của kế hoạch kích cầu kinh tế chỉ thấy vào năm 2011 và đến quý ba hay chậm lắm là đầu quý bốn năm nay thì kinh tế Mỹ đã có thể đụng đáy và bắt đầu hồi phục. Tuần qua, người cầm đầu cơ quan CBO cũng được Quốc hội mời ra điều trần để xác nhận dự báo kinh tế và so sánh với nhiều nguồn dự báo khác nhau. Dự báo ấy tất nhiên đã gây tranh luận.
- Người ta tranh luận về phản ứng của từng thành phần trong thị trường. Bên đảng Dân Chủ thì đồng ý với đề nghị giảm thuế cho dân nghèo của Tổng thống Obama như ông hứa khi tranh cử. Khoảng một phần ba trị giá kế hoạch là nhắm vào việc đó. Bên đảng Cộng Hoà thì lập luận rằng, người nghèo vốn dĩ không trả thuế lợi tức nên giảm thuế cho họ chỉ là là lấy tiền thuế của người khác trả lại cho họ và cách tái phân lợi tức ấy không kích thích tiêu thụ hay sản xuất. Ngược lại, nên giảm thuế cho thành phần có tiền đầu tư vì họ mới tạo ra việc làm và đề nghị hạ thuế suất các loại cho thành phần này để kích thích kinh tế, với lý luận là 5% dân chúng khá giả nhất đã đóng góp tới 60% cho nguồn thu ngân sách liên bang. Tăng thuế của họ là gây bất lợi kinh tế.
- Thứ ba, đảng Cộng Hoà đả kích kế hoạch là phe Dân Chủ trong Quốc hội lấy chuyện kích thích kinh tế làm lý cớ tăng chi cho cả chục khoản dự chi có mục tiêu chính trị hay cải tạo xã hội, nôm na là mua phiếu, hơn là thuần túy kinh tế. Và việc tăng chi ấy chỉ gây bội chi ngân sách sau này chứ không giúp ích gì cho sinh hoạt kinh tế. Một lãnh tụ Cộng Hoà nổi tiếng độc lập và thường cộng tác với đối lập Dân Chủ là Nghị sĩ John McCain, ứng cử viên mới thất cử trong cuộc bầu cử Tổng thống, đã tuyên bố rằng trong hiện trạng, ông ta sẽ bỏ phiếu chống lại kế hoạch. Sự kiện này rất đáng chú ý vì sau khi thất cử, chính ông McCain đã bày tỏ thiện chí hợp tác với Chính quyền Obama. Vì vậy, ông Obama mới phải mở cuộc vận động với phe đối lập như ông đã hứa khi chấp chính. Có khi ông sẽ thuyết phục ngược phe Dân Chủ đa số là phải nhượng bộ để thông qua kế hoạch này.                                                                                                                                          
Hỏi: Câu hỏi cuối, thưa ông, trong hoàn cảnh kinh tế ngặt nghèo này mà giới lãnh đạo chính trị lại còn tranh luận với nhau thì đến bao giờ kinh tế mới được kích ra khỏi chu kỳ suy trầm"
- Thực tế thì thị trường hay đời sống kinh tế vẫn đang vận hành và từng người đang tìm cách thoát khỏi hoàn cảnh ngặt nghèo hiện tại nên ta cũng sẽ thấy kết quả khả quan hơn, dù là kinh tế Mỹ có thể bị suy trầm tới 18-19 tháng, là một trận suy trầm lâu nhất từ sau Thế chiến II. Trong khi ấy, các cuộc tranh luận trong chính trường và cả những quyết định sẽ ban hành vẫn là điều cần thiết vì vừa giải trừ được nhiều nguyên nhân đã gây ra khủng hoảng tài chính vừa dựng lại một nền móng lành mạnh và quân bình hơn cho lâu dài. Đấy là một ưu thế của nền dân chủ mà mình không nên coi thường trong cơn hốt hoảng của một vụ khủng hoảng.
Xin cám ơn ông Nguyễn Xuân Nghĩa.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Với bối cảnh này, Tổng thống Biden thừa nhận ông sẽ phải đối phó với một nước Mỹ phân hóa trầm trọng hơn bao giờ hết, cộng thêm với nạn dịch Thế kỷ và một nền Kinh tế suy thoái với 6.7% người Mỹ thất nghiệp. Con số này tương đương với khoảng 40 triệu người cần được trợ giúp khẩn cấp. Tổng thống Biden nói với nhân dân Mỹ rằng ông biết rất rõ phải làm gì trong cương vị Tổng thống để hàn gắn vết thương chia rẽ do các khuynh hướng bạo lực và cường quyền gây ra, nhanh chóng ngăn chặn dịch Covid 19 và phục hồi kinh tế.
Một nền dân chủ lâu đời, bén rễ hơn ba trăm năm qua của một cường quốc hàng đầu thế giới bỗng dưng trở thành nền “cộng hòa chuối” (banana republic)[1] qua cuộc bầu cử tổng thống 2020, với tố cáo gian lận, kiện tụng rồi trở thành bạo loạn sau đó, tưởng như chỉ có thể xảy ra ở một nước độc tài kém phát triển nào đó ở Nam Mỹ hay mãi tận châu Phi xa xôi. Tại sao lại có thể xảy ra những chuyện kỳ lạ như thế với một nền dân chủ được xem như mẫu mực để thế giới noi theo?
Khi Facebook và Twitter quyết định đóng cửa vĩnh viễn tài khoản của Tổng thống Trump, sau nhiều lần cảnh cáo, dư luận bùng lên tranh luận về quyền tự do phát biểu và Tu chính án Số 1 trong Hiến pháp Hoa Kỳ. Từ ngày lên làm lãnh đạo, ông Trump đã dùng tài khoản twitter để nói chuyện thẳng với những ai có kết nối với tài khoản của ông. Twitter của tổng thống có 80 triệu người theo dõi và ông đã dùng nó như là phương tiện phát ngôn chính, vào bất cứ khi nào ông thấy cần, kể cả lúc đêm khuya hay khi trời còn tờ mờ sáng.
Chiến tranh ở Việt Nam sôi động nhất là vào thập niên 70. Nam ký giả nhà binh thì nhiều, nhưng nữ ký giả chỉ có Phan Trần Mai, thuộc binh chủng Nhảy Dù, sau khi giải ngũ về làm cho nhật báo Trắng Đen. Chúng tôi gặp nhau vào mùa hè đỏ lửa, lúc ở địa đầu giới tuyến, tỉnh Quảng Trị.
Hôm nay công sở và trường học cùng một số hãng xưởng đã được nghỉ lễ ngày Martin Luther King Jr. Day để đón mừng sinh nhật và tưởng niệm ông. MLK sinh ngày 15 tháng Một năm 1929 nhưng ngày MLK Day được chọn là ngày thứ Hai thứ ba trong tháng Một hàng năm, tức hôm nay. Ngoại trừ sinh nhật tổng thống George Washington và Abraham Lincoln được kết hợp và đón chào như một ngày lễ liên bang qua Ngày Tổng Thống - President Day, ông là công dân Hoa Kỳ duy nhất có ngày sinh đã được Quốc Hội chuẩn thuận và tổng thống Ronald Reagan thông qua vào năm 1983, trở thành ngày lễ liên bang chính thức, nhằm tưởng niệm và vinh danh một nhân vật lịch sử vĩ đại của nước Mỹ. Người mà cái tên hầu như hiện diện khắp nước Mỹ qua những bảng tên đường, các trung tâm, tổ chức, phong trào xã hội dân sự.
Bạn tôi, tất cả, phần lớn đều là lính ráo. Chúng tôi không chỉ có chung những năm cầm súng, và một quãng đời tù, mà còn chia chung rất nhiều … cố tật! Hễ gặp nhau là uống, và câu chuyện trên bàn rượu trước sau gì rồi cũng xoay quanh kỷ niệm về đám chiến hữu hồi còn chinh chiến: những thằng đã chết, những đứa đang vất vưởng ở quê nhà, hay lưu lạc (đâu đó) nơi đất lạ xứ người.
Đọc các bản tin về ngày lễ nhậm chức của Tổng Thống tân cử Joe Biden cùng Phó TT Kamala Harris với chủ đề Nước Mỹ Đoàn Kết (America United), bên cạnh những thông tin áp đảo về vấn đề an ninh, có thể nhiều người còn thấy con số 191,500 lá cờ đủ kích cỡ tượng trưng cho người dân không thể đến tham dự cùng 56 bệ đèn được cắm và dựng quanh khu vực tổ chức.
Kết quả bầu cử tại Georgia cho thấy quyền lực chính trị ở Mỹ thay đổi chỉ vỏn vẹn 10 ngàn lá phiếu nhất là đến từ dân thiểu số. Cho nên đảng Dân Chủ dưới thời Biden sẽ gấp rút đẩy mạnh các chính sách nhập cư và an sinh xã hội nhằm biến đỏ thành xanh ở các tiểu bang như Arizona, Georgia hay ngay cả Florida và Texas vốn là những thành trì của đảng Cộng Hòa cho đến nay.
Bao lâu nữa thì hệ thống môi sinh nơi quê hương tôi sẽ bị hủy hoại, đến độ không sinh vật nào có thể sống được ở nơi này? Khi cái vòng sống liên tục vô thủy vô chung đó có một mắt xích bị hỏng, khi môi trường sinh thái ở một nơi nào đó bị mất quân bằng, có bao nhiêu sinh vật sẽ bị ảnh hưởng – và bị ảnh hưởng tận cùng rốt ráo ra sao?
Tôi đã phỏng vấn các nhà tư tưởng hàng đầu về 101 đề tài riêng biệt – từ tiền bạc tới nợ nần, các hệ thống cung cấp tới mậu dịch, việc làm tới máy robots, báo chí tới chính trị, nước tới thực phẩm, biến đổi khí hậu tới nhân quyền, thương mại điện tử tới an ninh mạng, tuyệt vọng tới tinh thần lành mạnh, giới tính tới kỳ thị chủng tộc, nghệ thuật tới văn học, và ngay cả hy vọng và hạnh phúc.Những người tôi phỏng vấn gồm chủ tịch của Viện Khoa Học Quốc Gia Hoa Kỳ, cựu giám đốc CIA, cựu tư lệnh đồng minh tối cao NATO, cựu thủ tướng Ý và nhà thiên văn học hoàng gia Anh. Tôi đã “Zoom” – chữ này đã trở nên một động từ chỉ sau một đêm – với Kishore Mahbubani tại Singapore, Yolanda Kakabadse tại Quito, Judith Butler tại Berkeley, California, Alice Ruhweza tại Nairobi và Jeremy Corbyn tại London. Đối với tập mới nhất của chúng tôi, cựu Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon từ Hán Thành. Đối với tôi, đó thật sự là lý do của điều tôi học được. Trong số những thứ khác, nó giúp tôi hiểu tại sao
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Loạt sắc lệnh được ký nhanh chóng ngay trong ngày làm việc đầu tiên của tân Tổng thống Mỹ Joe Biden tại Nhà Trắng nhằm thực hiện những lời hứa tranh cử của ông.
Ông Joe Biden chính thức trở thành tổng thống thứ 46 của Hoa Kỳ và cũng là tổng thống lớn tuổi nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.
Giá dầu thế giới tăng cùng với thị trường chứng khoán Mỹ trong phiên giao dịch hôm thứ Ba (19/01/2021), một ngày trước lễ nhậm chức của Tổng thống đắc cử Joe Biden,
Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi người dân "vượt lên trên thù hận đảng phái", ca ngợi thành tựu dưới thời ông, chúc chính quyền mới may mắn trong thông điệp tạm biệt
Hôm thứ Hai (18/01/2021), một ủy ban độc lập về chuẩn bị và ứng phó đại dịch, do cựu thủ tướng New Zealand Helen Clark và cựu tổng thống Liberia Ellen Johnson Sirleaf dẫn đầu, đã công bố đánh giá về sự khởi đầu khủng hoảng ở Trung Quốc