Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Tìm Về Với Một Cội Nguồn Cách Xa

13/01/200500:00:00(Xem: 4719)
(Phát biểu trong buổi Ra Mắt sách 8/01/05 tại Westminster,CA)
Thưa Quý Vị Quan khách,
Thưa Quý Vị Bô Lão của Cộng đồng Chăm tại Hoa Kỳ,

Tôi không là một nhà nhân chủng học, một nhà sử học, cũng không là một nhà văn. Nói chung, khoa học nhân văn, không là cái nghề của tôi. Nghề của tôi là dạy học, chuyên về Hóa Học. Trong hai thập niên qua tôi làm công việc của một kỷ sư và quản lý. Do nhu cầu nghề nghiệp, và cũng do sở thích, tôi có nhũng nghiên cứu cụ thể chuyên ngành, nói riêng về môi trường, nhất là những đổi thay trong môi trường Việt Nam.
Với cái vốn liếng đó, tôi hi vọng giữ được cái vô tư khoa học, đồng thời giới thiệu cùng quí vị những nét tươi mát, dễ thương của một tính tình, của một cá tính, đồng thời cùng quý vị khởi đầu khám phá một thế giới mới, thế giới của đồng bào của mình gốc Champa. Tôi làm việc này qua quyển sách:
BANGSA CHAMPA
Tìm Về Với Một Cội Nguồn Cách Xa
Của Dohamide và Dorohiêm

Cuốn sách được chia làm hai phần, trong đó nói lên hành trình của một chàng trai tên Dohamide và lịch sử hình thành vương quốc Champa.
Cuốn sách được chia làm hai phần:
Phần I: Câu chuyện chàng trai Dohamide.
Phần II: Cội nguồn văn hóa xã hội, Champa.

Trong hơn 380 trang giấy và nhiều hình ảnh dân tộc, chúng ta có thể hình dung được sự trang trọng của tác giả trong từng nét chữ.
Qua sự thân thiết, chúng tôi được biết tác giả đã thai nghén quyển sách nầy trong một thời gian dài và đã hoàn tất từ năm 2001, nhưng vì hoàn cảnh lịch sử tế nhị lúc đó, mãi đến hôm nay, Bangsa Champa mới được ra mắt Quý Vị.

Thưa Quý Vị,
Dohamide sinh và lớn lên trong một cộng đồng Champa khép kín. Khép kín trong địa dư của một cù lao vùng quê Châu Đốc, miền Tây Nam Phần và khép kín trong những lối suy nghĩ bảo thủ và nghiêm khắc của tập quán Hồi giáo tức Islam cổ xưa. Anh sớm lên Sàigòn, sống trong một xóm nghèo ở vùng chợ Nancy, anh phải chiến đấu trong việc tiếp cận với người thành phố. Chiến đấu giữa cái cũ và cái mới, giữa quá khứ và hiện tại, giữa những giá trị ngàn đời của cha ông và cuộc sống trước mặt (năng động, cuồng loạn, xô bồ). Cái mới không phải lúc nào cũng đúng, cũng hay, cũng tốt. Cái cũ lúc nào cũng ổn định, vững chắc, dễ chịu, nhưng lắm khi là màn chắn che lấp những giá trị khác, là sức ỳ cản trở bước tiến và sự phát triển bản thân. Cho nên, có dằn co, trăn trở nội tâm, có chọn lựa, chiến đấu cho chọn lựa.
Dohamide đã tự soi rọi và ghi lại trung thực hành trình tâm thức của chính mình, hi vọng phản ảnh được phần nào bản chất của những người đồng tộc của mình.

Đó là tâm trạng của một người thiểu số sống ở một xã hội không cùng văn hóa, tập tục và tôn giáo, khiến cho họ luôn sống trong mặc cảm sợ sệt, an phận thủ thường. Tôn giáo, kinh kệ (scriptures), lễ nghi (liturgy), phong tục tập quán, là những bức tường thành kiên cố, giúp họ tự vệ, tự phòng: phòng chống những cơn lốc của cái mới, cái khác lạ có khả năng đem lại cho họ sự bất ổn, sự mất mát, nhất là mất mát cái di sản văn hóa của họ. Cho nên, họ không chú ý đến việc hội nhập vào một xã hội mở chung quanh. Dohamide đã nhận thức được điều này và những vấn đề rộng lớn hơn. Do đó Anh từ bỏ thái độ khép kín, anh mở tất cả cửa của pháo đài phòng ngự, để đón gió bốn phương. Cuộc sống vốn vô thường. Văn hóa phải biến đổi, vì tính thấm thấu tự nhiên của sự tiếp cận văn hóa. Trăm hoa đua nở, mỗi người một khác, mỗi nền văn hóa mỗi khác, mỗi thời mỗi khác. Giao lưu là thường tình, giao lưu Đông và Tây, giao lưu Chăm và Việt. Giao lưu là liều thuốc cho các bệnh sơ cứng văn hóa, là thần dược cho phát triển văn hóa. Hình như, anh nhìn văn hóa và dân tộc Anh như vậy và Anh xử sự như vậy. Lấy nguồn dân tộc, di sản cha ông để đối thoại cái mới, đó là thái dộ của Anh, trong suốt cuộc hành trình 70 năm tròn dấn thân vào cộng đồng Việt và cộng đồng Hoa Kỳ. Giờ đây, Dohamide ghi lại cuộc hành trình đó, những chứng nghiệm, những cố gắng, kiên nhẫn, trì chí vượt các bức tường cổ tục, để có một cái nhìn thoáng hơn với thế giới bên ngoài, để sống thực hơn và mạnh hơn.

Vừa hơn 10 tuổi, Dohamide đã sớm rời, cái tịch mịch và an bình của đồng nội, cái ổn định và dễ chịu của xã hội Champa, cái thơ ngây của tuổi thơ vô tích sự, để lên Sàigòn. Anh không rành tiếng Việt, và phải ở giữa cái ồn ào, hỗn độn, người đi kẻ lại, tiếng rao hàng, tiếng cải vả, tiếng kèn, tiếng động của xe cộ đủ loại..., anh không chỉ là người nhà quê lần đầu lên Sài gòn, anh là một người lạc vào thủ đô của một nước khác. Cho nên, nhiều mâu thuẫn, nhiều va chạm, anh có nhu cầu cấp bách trở về cội nguồn, tìm lại sự an ổn, trong trắng năm xưa, với những ước mong và hi vọng.
Nhưng cội nguồn thì chẳng thấy đâu....mà chỉ thấy thêm những khó khăn và trăn trở Trăn trở ngày càng thấm sâu hơn để rồi, vào chiều tà của cuộc sống, cuối đời nhìn lại, Dohamide vẽ lại con đường từ cội nguồn tuổi thơ, lớn lên, thành nhân, rồi giờ đây, trở về nguồn cội của dân tộc Champa.

Điều nầy làm chúng tôi liên tưởng đến Nguyễn Vỹ với quyển "Tuấn Chàng Trai Nước Việt". Tuấn đi cùng khắp giang sơn trong một giai đoạn chuyển mình của lịch sử Việt Nam, một giao mùa từ thời phong kiến và những ngày đầu, người Pháp bắt đầu thay da đổi thịt Việt Nam. Đây là một bức tranh khó quên của một giai đoạn đen tối của Đất Nước. Chàng trai Tuấn đã chứng thực cho cuộc đổi dạng trên, một giai đoạn của đổi thay từ những tập tục quen thuộc của xã hội cũ đến những lối sống Tây phương mới mẻ. Tuấn vừa ngạc nhiên, vừa quy phục hoàn cảnh mà không cho người đọc biết được những trăn trở đích thực của mình.

Đối lại, trong "Tìm Về Với Một Cội Nguồn Cách Xa", Đỗ Hải Minh đã cho chàng trai Dohamide làm một cuộc hành trình đúng nghĩa tiến vào một quá khứ mật thiết gắn liền với nguồn gốc xa xưa Champa. Thêm nữa, chàng trai Dohamide không những đã "chứng" mà còn "nghiệm" rằng lịch sử là một chứng tích của một gia đoạn cũ, khơi lại cội nguồn dân tộc với mục đích duy nhất là tìm lại trong khoảnh khắc bản lai diện mục của chính mình.

Để rồi từ đó, với thời gian đủ dài, Dohamide đã khám phá thêm, cố gắng vươn lên và hoàn toàn hội nhập vào một xã hội mới: một xã hội trong đó con người được cư xử bình đẳng và sống hài hòa cùng nhau, một xã hội không còn lằn ranh địa dư, nguyên nhân đã tạo ra những mâu thuẫn và nghịch cảnh không cần thiết. Có thể nói ở điểm nầy, đây là những ngắn gữi rốt ráo và đắc ý nhất của tác giả qua chàng trai Dohamide.

Qua đến phần hai, trong bổi cảnh hết sức khó khăn tìm và sắp loại các tài liệu về văn hóa, văn học và văn minh Chăm, thiết nghĩ tác giả đã cống hiến cho chúng ta một công trình nghiên cứu nghiêm chỉnh qua việc chứng minh các tên "Lâm Ấp", "Hoàn Vương", "Chiêm Thành"... do, hoặc người Trung Hoa hay người Việt Nam đặt ra trong các giai đoạn lịch sử để chỉ một vương quốc Champa, một cơ cấu quốc gia thống nhất chạy dài từ Quảng Bình đến tận Phan Thiết ở phía Đông và vùng Cao nguyên Trung phần Việt Nam ở phía Tây mà thôi. Tính dung hợp và phân liệt của những sắc tộc vùng cao nguyên và duyên hải Việt Nam được tác giả nhắc đến và phân tích tường tận căn nguyên của vấn đề.

Từ đó, tác giả có gợi ý về những phân chia do nhiều yếu tố khách quan và chủ quan nhập lại: - khách quan là do lịch sử chưa được soi rọi rõ ràng; - còn chủ quan là do "cái ngã" của từng bộ tộc. Nhưng điều quan trọng hơn hết là do một số "chính sách ẩn tàng" của các nước từ bên ngoài, có ý định muốn mang ảnh hưởng của một loại đế quốc mới xen vào nội tình dân tộc Champa để tạo áp lực và có thể khuynh đảo trong tương lai. Đây chính là điểm tác giả lưu ý nhiều và bàng bạc trong nhiều chương của quyển sách.

Tác giả để lại nơi đây một bài học và một lời nhắn gữi. Bài học là:" con người dù ở bất cứ nơi đâu, cuối cùng rồi cũng sẽ tìm về nguồn cội của chính mình" . Tuy đơn sơ, giản dị và mọi người đều ro,õ nhưng có mấy ai còn giữ được khái niệm nầy trước cuộc sống dẫy đầy bất trắc ở các xã hội mới. Về một lời nhắn gữi, thiết nghĩ cộng đồng Chăm, dù sống ở địa phương nào trước kia, nên suy nghĩ về trường hợp Việt Nam. Người Việt dù ở xa quê hay còn sống trong nội địa cũng đều có ít nhiều mầm móng chia rẽ, kỳ thị Bắc Trung Nam. Và đây là kết quả của một thời kỳ đen tối của dân tộc do thực dân và đế quốc áp đặt chính sách chia để trị.

Đây cũng là dấu ấn sâu đậm và đau đớn nhất của dân tộc, đã làm chậm bước phát triển của Việt Nam cho đến bây giờ. Do đó, lời nhắn gữi sau cùng của tác giả hướng về các cộng đồng Chăm là đừng để bị chia rẽ vì những âm mưu chính trị của ngoại bang như người Việt đã từng hứng chịu cho đến ngày nay.

Thưa Quý Vị,

Tác giả Đỗ Hải minh đã khơi mào và mở hướng cho tiến trình hội nhập vào xã hội Việt Nam của một công đồng Chăm, nhỏ bé ở dân số, nhưng có một chiều sâu văn minh phong phú.. Hội nhập vào dòng chính lưu để nâng cao đời sống kinh tế, văn hóa, và tinh thần nhưng không vì thế mà mất đi nền tảng văn hóa đặc thù của dân tộc Chăm. Điều nầy đòi hỏi những bậc thức giả tiên phong trong cộng đồng Chăm ở trong nước cũng như ở hải ngoại luôn luôn nhìn lại và giúp đỡ khuyến khích người dân Chăm chơn chất bước vào dòng chính lưu. Và đã đến lúc phải từ bỏ nếp sống "mép lề" cũng như mặc cảm của một loại công dân hạng hai trong một xã hội đa văn hóa. Cộng đồng Chăm không còn có một lằn ranh địa dư ở Việt Nam nữa, và lằn ranh văn hóa cũng mờ dần trong cộng đồng chung của dân tộc. Quốc gia là một địa dư ranh giới, trên đó nhiều cộng đồng chũng tộc sống tiếp cận nhau. Quốc gia Mỹ gồm có người Indian, người gốc Anh, gốc Pháp, gốc Đức, gốc Ấn, Trung Hoa,..., gồm nhiều chũng tộc đen, trắng, vàng, Âu, Á, Phi,... Quốc gia Việt Nam, không chỉ là người Việt, mà còn là người Chàm, Radé, Mường, Tày, Thái trắng, Lô Lô,.... Hội nhập vào giòng chính lưu là làm giàu cho nền văn hóa Việt, cũng là cho sắc thái dân tộc Chăm, Mường, Việt v.v... thêm tươi, thêm phong phú. Vì thế, quyển "Tìm Về Với Một Cội Nguồn Cách Xa" là một trợ duyên cho việc hội nhập nhuần nhuyễn giữa hai cộng đồng dân tộc trong quốc gia Việt Nam.

Thêm nữa, tác giả đã nêu ra những đường nét thật tích cực cho một dân tộc cố gắng vượt thoát khỏi tình trạng tự cô lập để sinh tồn trong một thời gian dài: thời của những cơn mê cổ tục hoặc thời của lòng tin mù quán (bigotry) ở truyền thống dân tộc. Ngày nay, các thôn ấp người Chăm ở Phan Rang, Phan Rí, Châu Đốc, Tây Ninh đã mở cánh cửa hội nhập vào xã hội có người Việt bao quanh. Đây là một hướng duy nhất và cũng là tối ưu cho dân tộc dân tộc Chăm ở Việt Nam do những điều kiện địa lý và lịch sử đặc thù. Đây là một hình thức hội nhập hổ tương trước tiến trình toàn cầu hóa trên mọi lãnh vực. Hiện tượng đa văn hóa trong một quốc gia không còn là hình ảnh đối kháng mà là một sự hòa đồng nhuần nhuyễn trong cuộc sống chung với tinh thần bình đẳng ở thế kỷ 21 nầy. Hội nhập mà không bị triệt tiêu, không mất đi bản sắc dân tộc Chăm, và hai văn hóa Chăm - Việt là thành phần căn bản cho nền văn hóa Việt Nam và là một điểm đặc thù cho vùng Đông Nam Á châu vậy.

Tóm lại, qua cuộc hành trình dài của tác giả, từ những ngày thơ ấu ở vùng cù lao Koh Taboong nghèo vùng Châu Đốc, cho đến tuổi thanh niên trong xóm nghèo Nancy Sàigòn. Tác giả đã trãi qua bao thăng trầm của cuộc sống, ngay cả đến những lúc lên tột đỉnh vinh hoa thời Đệ nhị Cộng hòa, hay những giây phút hội ngộ cùng Tổng thống Truman. Và sau cùng, cuộc hành trình vẫn tiếp tục trên mãnh đất tạm dung Hoa Kỳ nầy. Với tuổi thất thập cổ lai hi, tác giả đã VỀ NGUỒN, đã tìm lại nguồn cội của một dân tộc đã bị quên lãng trong một số người.

Đi tìm cội nguồn cũ, vạch lại đường nét xưa của một quốc gia Champa, tác giả hy vọng trình bày một giai đoạn của lịch sử, sự hình thành của một quốc gia Champa, sự thăng trầm của một nền văn minh, của một dân tộc, nhưng không vì đó mà phân liệt ra những cách ngăn của những cộng dồng dân tộc trong quốc gia Việt Nam.
Tính an bình trong chuổi tư tưởng của tác giả từ trang đầu cho đến trang cuối cùng cho chúng ta chiêm nghiệm được cái tâm bình đẳng trong tâm hồn tác giả. Nơi đây thể hiện sâu đậm nhất sự hòa hợp hài hòa giữa những ảnh hưởng của Phật giáo, Ấn giáo, và Hồi giáo của một dân tộc hiền hòa ở miền đất Champa.

Nói về Đỗ Hải Minh, thì cái nguồn từ trong tôi hình như vô tận, tôi biết Anh từ lúc còn ở ViệtNam, qua một người học trò cũ của tôi, mà là cháu của Anh. Biết nhau nhưng chưa hề gặp mặt. Qua đến Hoa Kỳ, trong một hoàn cảnh đặc biệt, chúng tôi đã gặp nhau, và trở thành thân thiết. Cho phép tôi, mượn diễn đàn nầy để mừng Anh, mừng sự can đảm, sự kiên nhẫn, quyết tâm đầu tư công sức của Anh đã được tưởng thưởng. Mừng Anh thêm được một đứa con tinh thần và cũng là một quý tử. Xin Anh nhận nơi đây lời khích lệ, tán thưởng và thương mến của một số anh em chúng tôi.
Xin cám ơn anh.

Xin cám ơn Quý Vị.

Mai Thanh Truyết
Nguyễn Văn Trường hiệu đính
Orange, Mùa Đông 2004

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trong mọi hoàn cảnh Anh vẫn không ngừng hoạt động, Anh vẫn cứ đứng ở ngoài nắng - chữ của Mai Thảo. Với tôi, Nhật Tiến - Én Nhanh Nhẹn RS, vẫn cứ mãi là một Tráng Sinh Lên Đường
Lời dịch giả: Đây là bức tâm thư của cựu tổng thống George W. Bush gởi người dân Mỹ trong lúc cả nước đang sôi sục sau cái chết của George Floyd.
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
Bốn người được báo cáo đã bị giết chết hôm Thứ Năm sau một vụ cảnh sát rượt đuổi qua nhiều quận đã kết thúc trong trận đấu súng trên đường Miramar Parkway theo sau một tên cướp có vũ khí tại Coral Gables, tiểu bang Florida.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Loạt sắc lệnh được ký nhanh chóng ngay trong ngày làm việc đầu tiên của tân Tổng thống Mỹ Joe Biden tại Nhà Trắng nhằm thực hiện những lời hứa tranh cử của ông.
Ông Joe Biden chính thức trở thành tổng thống thứ 46 của Hoa Kỳ và cũng là tổng thống lớn tuổi nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.
Giá dầu thế giới tăng cùng với thị trường chứng khoán Mỹ trong phiên giao dịch hôm thứ Ba (19/01/2021), một ngày trước lễ nhậm chức của Tổng thống đắc cử Joe Biden,
Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi người dân "vượt lên trên thù hận đảng phái", ca ngợi thành tựu dưới thời ông, chúc chính quyền mới may mắn trong thông điệp tạm biệt
Hôm thứ Hai (18/01/2021), một ủy ban độc lập về chuẩn bị và ứng phó đại dịch, do cựu thủ tướng New Zealand Helen Clark và cựu tổng thống Liberia Ellen Johnson Sirleaf dẫn đầu, đã công bố đánh giá về sự khởi đầu khủng hoảng ở Trung Quốc