Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Indonesia Giữa Khủng Hoảng, Khủng Bố

23/07/200900:00:00(Xem: 5996)

Indonesia Giữa Khủng Hoảng, Khủng Bố

Nguyễn Xuân Nghĩa & Việt Long RFA

...cầm tù những người tranh đấu cho dân chủ là đang gieo mầm loạn...
Mười năm sau vụ khủng hoảng kinh tế Đông Á, Indonesia đã phục hồi về nhiều mặt, nhưng vừa tổ chức thành công các cuộc bầu cử tự do và dân chủ thì xứ này lại bị khủng bố tấn công hôm 17 vừa qua. Qua phần trao đổi cùng nhà tư vấn kinh tế Nguyễn Xuân Nghĩa, Diễn đàn Kinh tế RFA sẽ phân tích kinh nghiệm phục hồi đó ở giữa những thách đố mà xứ này đang gặp. Chương trình chuyên đề kỳ này sẽ do Việt Long thực hiện sau đây hầu quý thính giả.
Việt Long: Xin kính chào ông Nguyễn Xuân Nghĩa. Thưa ông, chương trình chuyên đề tuần này sẽ cùng tìm hiểu về tình hình Indonesia, một quốc gia rất lớn trong khu vực Đông Nam Á.
Khi khủng hoảng tài chính rồi kinh tế lan rộng tại Đông Á hơn 10 năm về trước, thì Indonesia bị chấn động nặng, khiến cho chế độ Suharto sụp đổ sau 32 năm cầm quyền tuyệt đối. Bây giờ, khi tình hình dường như đã khả quan hơn thì xứ này lại bị khủng bố tấn công ngay tại thủ đô. Vì vậy, chúng tôi xin đề nghị là ta hãy phân tích các bài toán của Indonesia để suy ngẫm về trường hợp của Việt Nam. Như thông lệ, xin ông trình bày trước tiên bối cảnh của vấn đề để thính giả theo dõi.
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Đây là một đề tài hứng thú và có ích cho Việt Nam nhưng mà tôi e rằng sẽ hơi dài nên xin cố gắng tập trung vào các vấn đề chính yếu mà Việt Nam nên chú ý.
- Khác với Việt Nam là quốc gia thành hình đã lâu và cho đến gần đây tinh thần dân tộc là một sức mạnh, thì Indonesia - mà ngày xưa ta gọi là Nam Dương - là quốc gia mới thành hình sau khi kết hợp nhiều sắc tộc và vương quốc hay tiểu vương quốc. Chế độ thực dân Bồ Đào Nha rồi Hoà Lan đã thống hợp khu vực này vì mục tiêu kinh tế của họ. Khi Hoà Lan phải ra đi sau Thế chiến II thì Cộng hoà Indonesia mới ra đời. Tinh thần độc lập chống thực dân ngày xưa chuyển hóa dần thành tinh thần quốc gia để xây dựng một xứ sở thống nhất, với rất nhiều dị biệt và khó khăn mà bên ngoài chưa chắc đã hiểu hết được.
Việt Long: Những khó khăn ấy là gì" Xin ông trình bày cho đại lược về các bài toán của họ.
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Khó khăn đầu tiên là về địa dư hình thể, vì quốc gia này là một chuỗi dài của các quần đảo gồm hơn 17 ngàn đảo lớn nhỏ trải ngang năm ngàn cây số. Việc thống nhất để cai trị một xứ quần đảo như vậy thật không dễ. Thứ hai, ngoài dân Java chiếm đa số là 40% thì gần 240 triệu công dân Indonesia lại quy tụ nhiều sắc tộc, nói 300 ngôn ngữ địa phương và theo nhiều tôn giáo khác nhau. Trung Quốc và Việt Nam không gặp loại vấn đề ấy mà còn bị khủng hoảng thì ta càng nên tìm hiểu xem Indonesia giải quyết ra sao bài toán của họ.
- Sau khi giành lại độc lập, Chính quyền Indonesia đã muốn tập trung quyền lực để củng cố giềng mối quốc gia mà cuối cùng thì chỉ xây dựng nền độc tài và tham nhũng. Góp phần lập quốc sau Thế chiến, Tổng thống Sukarno dựa vào quân đội và đảng Cộng sản thân Trung Quốc. Dưới sự xúi giục của đảng này, có thể là từ Bắc Kinh ở đằng sau, ông Sukarno muốn triệt hạ một số tướng lãnh thì bị quân đội đảo chính ngược vào tháng Chín năm 1965. Nhân đó dân chúng đã nổi dậy tàn sát nhiều người gốc Hoa vì bàn tay Bắc Kinh trong đảng Cộng sản và vì Hoa kiều chiếm quá nhiều đặc quyền kinh tế. Đó là vụ chính biến Jakarta.
- Sau đấy, lãnh đạo quân đội là Tướng Suharto lên cầm quyền và lại tập trung quyền lực để cai trị suốt 32 năm ông gọi là "ổn định". Vụ khủng hoảng kinh tế Đông Á bùng nổ vào năm 1997 khiến Suharto phải từ chức vào giữa năm 1998. Kể từ đó, Indonesia có 10 năm vượt qua khủng hoảng kinh tế và chính trị để thực sự xây dựng một chế độ dân chủ. Và phải nói là họ đã thành công.
Việt Long: Như ông vừa tóm lược thì có phải là hơn 30 năm độc tài toàn trị của ông Suharto vẫn không ổn định được gì mà 10 năm đầy sóng gió vừa qua lại giúp Indonesia tiến ra dân chủ"
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Thưa vâng, và họ vượt qua sóng gió dù trong nội tình vẫn có nhiều nguy cơ sinh tử vì địa dư hình thể, lịch sử và văn hoá của họ.
- Hơn 10 năm về trước, lãnh đạo Hà Nội lo sợ khi thấy vụ khủng hoảng tại Indonesia. Họ lấy chuyện Indonesia để giải thích là dân chủ sẽ dẫn tới bạo loạn và phân hoá và từ đấy cứ lùi dần. Nhận thức sai lầm ấy dẫn tới việc đảng Cộng sản Việt Nam cứ lùi dần vào quỹ đạo Bắc Kinh.
- Indonesia là một quần thể quy tụ nhiều sắc dân sống tản mác trên các đảo lớn nhỏ, nên khi chế độ Suharto bị đổ, một số khu vực có đòi quyền độc lập hay ít ra là tự trị và xung đột sắc tộc lẫn tôn giáo đã có xảy ra. Trong khi ấy, đảng Golka của ông Suharto và nhiều tướng lãnh thì bị mất uy tín và ảnh hưởng mà xứ sở chưa có giải pháp nào tạm gọi là ổn thỏa để thay thế. Vì vậy, trong năm năm đầu, xứ này đã có ba Tổng thống kế nhiệm nhau với quyền lực rất bấp bênh.
- Nhưng Indonesia đã cải tổ định chế và hai lần tu chỉnh lại Hiến pháp để từ năm 2004 là lần đầu tiên mà người dân trực tiếp bầu lên Tổng thống theo thể thức phổ thông. Tướng Susilo Bambang Yudhoyono đắc cử năm đó và lại vừa tái đắc cử vẻ vang sau cuộc bầu cử hôm mùng tám. Song song, Indonesia cũng cải cách cơ chế kinh tế sau khủng hoảng Đông Á và có nền móng vững hơn, với một dự trữ ngoại tệ nay đã lên đến 40 tỷ đô la. Thật ra, kết quả bầu cử vừa rồi đã có thể được thấy ngay từ tháng Tư.
Việt Long: Tháng Tư vừa qua có biến chuyển gì mà báo trước được việc đó"


Nguyễn Xuân Nghĩa: - Về đại thể thì sau một giai đoạn độc đảng quá lâu với sự thống trị của đảng Golka, Indonesia đã tu chính hiến pháp và cải tổ cơ chế chính trị khiến các đảng phái được xuất hiện, tranh cử và trưởng thành qua đấu tranh chính trị trước sự phê phán của người dân là chuyện chưa thể có tại Việt Nam.
- Lý do là mùng chín Tháng Tư vừa qua, Indonesia tổ chức tổng tuyển cử để 170 triệu cử tri đi bầu hai viện Quốc hội và các chức vụ dân cử cấp tỉnh và thành. Hôm đó, họ bầu lên 560 dân biểu của Hạ viện, là Hội đồng Đại biểu Nhân dân, và 128 đại diện tại Thượng viện, là Hội đồng Đại biểu Địa phương, cùng 2.000 chức vụ cấp tỉnh và gần 16 ngàn đại diện cấp thành phố. Cuộc bầu cử lớn lao này tiến hành trong ổn định đến nỗi không ai nói tới. Nhưng giới kinh tế lẫn đầu tư quốc tế đều chú ý đến sự kiện đó nếu so với hoàn cảnh độc tài hay hỗn loạn của nhiều xứ khác.
- Trong số gần 40 đảng lớn nhỏ ra tranh cử hồi Tháng Tư, có bảy đảng là đủ túc số đưa người vào Quốc hội. Kết quả cho thấy đảng Dân chủ rất non trẻ của Tổng thống Yudhoyono đã chiếm tỷ lệ khả quan là cỡ 20% số ghế, khả dĩ liên minh cùng các đảng khác đi vận động cho ông Yudhoyono. Ngoài ra, kinh tế cũng là yếu tố giúp chính quyền đương nhiệm thắng cử.
Việt Long: Từ Tháng Tư cho đến Tháng Bảy, kinh tế thế giới vẫn còn khốn đốn vì khủng hoảng, nếu vậy thì tại sao kinh tế lại là một yếu tố thành công cho chính quyền đương nhiệm"
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Kinh tế toàn cầu bị khủng hoảng thì ai cũng rõ. Vậy mà ông Yudhoyono lại ra tái tranh cử với khẩu hiệu là "Tiếp tục đi tới" vì những gì đã thi hành trước đó, đây cũng là một bài học đáng chú ý cho Việt Nam.
- Ta biết là suy thoái toàn cầu đánh sụt xuất khẩu của nhiều xứ, vì vậy xuất khẩu của Indonesia quy ra toàn năm bị giảm hơn 36% và đồng bạc mất giá hơn 21%. Đà tăng trưởng sản xuất cũng thế, đã sụt từ 6,5% vào năm ngoái xuống 4,5% cho năm nay. Nhưng, trong bối cảnh chung như vậy, kinh tế Indonesia vẫn không bị hiệu ứng nặng vì số cầu rất lớn của thị trường nội địa vẫn là sức kéo đáng kể. Nôm na là ít bị lệ thuộc vào xuất nhập cảng như đa số các nước khác.
- Sau cùng, y như Việt Nam, năm ngoái Indonesia cũng bị lạm phát mạnh vì thương phẩm tăng giá toàn cầu. Bây giờ áp lực vật giá ấy giảm vì suy thoái nên dân chúng thấy bớt khổ hơn trước và có thể tín nhiệm Chính quyền. Nhờ đó là Tổng thống đương nhiệm đã có thể đạt hơn 62% số phiếu, tức là có đa số quá bán để khỏi phải bầu lại vào vòng hai. Kết luận ở đây là thành quả cải cách vĩ mô khiến kinh tế ít lệ thuộc vào thị trường quốc tế nên bị hiệu ứng nhẹ hơn và quyết tâm giải trừ lạm phát cũng giúp cho dân nghèo bớt khổ và lãnh đạo lại được dân tín nhiệm.
Việt Long: Bây giờ, ta bước qua chuyện khủng bố khi thủ đô Jakarta bị đánh bom hôm Thứ Sáu vừa qua. Liệu nạn khủng bố có gây ảnh hưởng bất lợi cho sự ổn định và phát triển của xứ này không"
Nguyễn Xuân Nghĩa: - Vì mình không có thời giờ phân tích hết nên tôi xin được tóm lược:
- Indonesia là quốc gia có đông dân Hồi giáo nhất thế giới vì gần 90% dân số theo đạo Hồi. Nhưng Hồi giáo xứ này ôn hoà và chấp nhận sống chung với các tôn giáo khác như Tin Lành, Công giáo, Ấn giáo hay Phật giáo. Chỉ có một thành phần nhỏ là cực đoan quá khích, trong đó có lực lượng Jemaah Islamiyah là cuồng tín hơn cả, đã hợp tác với tổ chức Al-Qaeda để tiến hành khủng bố từ một chục năm trở lại đây. Điển hình là các vụ đánh bom tại trung tâm du lịch Bali và thủ đô Jakarta vào các năm 2002, 2003 và 2005. Nhóm Jemaah Islamiyah cũng muốn bành trướng hoạt động qua các lân bang như Philippines, Malaysia hay Thái Lan. Vì vậy, đây là một vấn đề quốc tế mà các lân bang, kể cả Úc Đại Lợi, đều quan tâm và hợp tác để gỉải trừ như chúng ta sẽ thấy trong hội nghị mở rộng của khối ASEAN tại Phuket tuần này.
- Thật ra, lực lượng khủng bố Jemaah Islamiya đang phân hoá bên trong và cũng bị cô lập dần ngay trong cộng đồng Hồi giáo và chỉ có thể tấn công lẻ tẻ. Ổn định chính trị và sự sa sút của các đảng phái Hồi giáo cực đoan có thể giải thích được hiện tượng ấy. Việc hai khách sạn năm sao của Mỹ tại thủ đô Jakarta bị bom cho thấy là một tổ đặc công vẫn còn hoạt động và nhắm vào các mục tiêu dân sự và quốc tế - tức là dễ tấn công và khó bảo vệ - để làm nản lòng giới đầu tư. Dù sao, vụ đó cũng không làm giới đầu tư hốt hoảng mà rút khỏi thị trường Indonesia như quân khủng bố trông đợi, nếu không có hàng loạt những đợt tấn công khác, là điều không dễ thi hành sau những cải cách vừa qua.
Việt Long: Cuối cùng, đề nghị ông đưa ra một tổng kết về kinh nghiệm của Indonesia.
- Nếu có kết luận cho gọn thì khủng hoảng kinh tế có thể được khắc phục sau năm năm và khủng hoảng chính trị dễ kéo dài hơn nếu không có cơ chế thay thế. Nhưng dài lắm thì 10 năm là có kết quả như ta đã thấy tại Đông Âu hay Indonesia, với điều kiện là phải cho người dân được tự do góp ý và tham gia việc cải tổ định chế và luật pháp.
- Nhờ kết quả cải tổ ấy, chứ không chỉ vì tài năng của Tổng thống Yudhoyono, mà Indonesia đã vượt qua khủng hoảng kinh tế rồi chính trị. Nỗ lực đó cũng cải thiện mức sống cho đa số nên giải pháp bạo động hay khủng bố mất dần sức cám dỗ. Nếu có so sánh bài toán và giải đáp của Indonesia với những gì Trung Quốc hay Việt Nam đang áp dụng thì ta có kết luận tích cực hơn về sức mạnh của dân chủ. Khi đàn áp dân thiểu số hoặc cầm tù những người tranh đấu cho dân chủ thì các chế độ này đang gieo mầm loạn dưới vẻ ổn định giả tạo. Và họ sẽ lãnh họa bất ngờ.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Hôm nay tôi và quý vị là người được đón nhận ngày lễ quốc gia đầu tiên để ghi nhớ ngày Juneteenth. Chúng ta hãy cùng nhau đi vào lịch sử để ôn và tìm hiểu thêm về ngày này và hi vọng từ đó chúng ta sẽ có những bài học sẽ làm cho cuộc sống ta thêm phần ý nghĩa về tình người cũng như đạo đức.
Cuộc họp thượng đỉnh giữa hai tổng thống Biden và Putin được báo chí quốc tế quan tâm và tin tức về cuộc họp này được loan tải rộng rãi. Phần tóm lược sau dựa vào các bản tin và bình luận của các cơ quan truyên thông Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc về cuộc họp này.
Một tiểu tiết khá thú vị được ghi nhận trong cuộc gặp gỡ này là TT Biden đã đến biệt thự Villa La Grande, nơi tổ chức cuộc họp sau Putin. Theo bản tin của VOA Anh ngữ, dù Putin đã đến khá đúng giờ, nhưng đây là sắp xếp chu đáo của các nhân viên Bạch Ốc nhằm ngừa sự tái diễn như TT Donald Trump đã bị Putin cho đợi đến 30 phút trong cuộc họp thượng đỉnh tại Helsinki vào năm 2018, dù trước đó Trump đã đến muộn khi đến họp với NATO hay yết kiến Nữ Hoàng Anh.
Nền âm nhạc Việt Nam đã mất đi những khuôn mặt tài hoa, nhân cách… nhưng, rất may đã gởi lại những ca khúc bất tử. Nhạc sĩ tài hoa của nhân loại Johann Sebastian Bach (1865-1750) cho rằng “Âm nhạc có thể giúp tinh thần rũ sạch mọi bụi trần của cuộc sống thường ngày” nên khi “đầu óc vẩn đục” hãy lắng nghe ca khúc của tác giả đã quý mến để rũ sạch bụi trần.
Tôi đã được đọc rất nhiều bài trong “Hoa Cỏ Bên Đường” trước khi chúng được chọn cho vào tuyển tập này. Mấy năm nay, cô Kiều Mỹ Duyên luôn dành cho Bút Tre hân hạnh đăng những bài viết ngắn của cô. Bài nào cũng được độc giả khen tặng, đặc biệt bài “Cho Nhau Thì Giờ” gây tác động sâu sắc đến người đọc.
Dưới thời Việt Nam Cộng hòa ở trong Nam, chuyện tranh luận giữa Chính quyền và người dân về những ưu, khuyết điểm của chế độ chính trị là việc bình thường. Các Dân biểu và Nghị sỹ tại lưỡng viện Quốc hội có quyền chất vấn Thủ tướng và các Bộ trưởng Chính phủ bất kỳ lúc nào thấy cần. Nhưng ở Việt Nam Dân chủ Công hòa miền Bắc trước năm 1975 thì khác. Phê bình đảng cầm quyền là tự mở cửa vào tù. Đại biểu Quốc hội và các Hội đồng Nhân dân các cấp chỉ biết làm việc theo lệnh của Bộ Chính trị và cấp trên.
Nước Úc đã bước vào tiết Thu, khí trời lạnh, những chiếc lá đang đổi sang màu, cơn mưa đầu mùa làm lòng người se lại. Nhận tin báo từ quê nhà Thầy đã viên tịch, lòng con đau nhói vì không về được để đảnh lễ Kim Quan nhục thân Thầy, thọ tang Ân Sư Giáo Dưỡng. Nơi phương trời viễn xứ, con hướng về ngôi Chùa Bình An, Giác Linh Đài tâm tang thọ phục.
Tôi tin vào những điều không thể. Tưởng tượng bạn đang rất căm ghét một con người hay một con vật nào đó. Rồi bỗng dưng một ngày bạn thấy họ là chính mình. Bạn có cảm giác mình biết về họ rõ như biết về những đường chỉ trên bàn tay của mình. Thậm chí, bạn cảm được cái khát khao và thương nó như thương nỗi khát khao của mình ngày nào - đó là cái tình cảm lạ lùng mà tôi dành cho con chuột của con trai tôi.
Nước tìm chỗ trũng thì tiền cũng biết chạy vòng quanh thế giới kiếm lời. Thị trường nhà đất ở Nhật bị sụp vào đầu thập niên 1990 nên tiền chạy sang Đông Nam Á và Đông Âu tìm các con rồng sắp cất cánh. Khi Đông Á và Đông Âu bị khủng hoảng vào cuối thập niên 1990 tiền lại đổ vào Mỹ và Nam Âu bơm thành hai bong bóng địa ốc rồi vỡ tung năm 2007 (Mỹ) và 2010 (Nam Âu).
Tôi tình cờ tìm được ấn bản Lá Thư Về Làng của nhạc sỹ Thanh Bình, do nxb Lúa Mới phát hành, năm 1956. Vào thời điểm đó, tuy chưa đủ tuổi để cắp sách đến trường nhưng tôi cũng đã thuộc lời của nhạc phẩm này rồi vì nghe mấy bà chị và radio hay hát
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.