Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Câu Chuyện Thầy Lang: Để Giảm Thiểu Căng Thẳng Đời Sống

22/08/200800:00:00(Xem: 6168)
Bác sĩ Hans Sylye, người đã nghiên cứu rất nhiều về ảnh hưởng của stress đối với sức khỏe, có một so sánh như sau:

“Khi gặp một gã say rượu hùng hổ nhục mạ ta, nếu ta tỉnh bơ rảo bước bỏ qua thì mọi sự không sao. Nhưng nếu ta bực tức đáp lời, một cuộc đấu khẩu, thượng cẳng chân hạ cẳng tay sẽ xảy ra và ta có thể bị gã đó đả thương, kèm theo một số rối loạn trong cơ thể do phản ứng của ta gây ra. Nhịp tim sẽ nhanh hơn, huyết áp lên cao, hóa chất trong cơ thể mất cân bằng, tất cả có khả năng đưa tới bệnh tật.”
Hành động của gã say rượu là một thứ stress. Stress kích thích/ khiêu khích  khách qua đường. Khách phản ứng lại với một số dấu hiệu.

Trong đời sống hàng ngày, những “tai bay vạ gió” tương tự như chàng say rượu là chuyện thường xảy ra cho mọi người.

Stress đã là đề tài cho nhiều nghiên cứu khoa học từ cả thế kỷ nay.

Năm 1920, nhà sinh học uy tín Hoa Kỳ Walter Cannon đã tả căng thẳng như là một đáp ứng: “chống cự hoặc bỏ chạy”, để bảo toàn sinh mệnh” - tả hay tẩu- (Fight or Flight). Bình thường thì phản ứng này giúp ta vượt qua khó khăn bằng sự gia tăng vài hóa chất trong cơ thể. Nhưng nếu stress xảy ra liên tục, hóa chất cao sẽ đưa tới nhiều tác dụng không tốt.

Rồi phải đợi tới năm 1956, danh từ Stress mới được Y sĩ Gia Nã Đại gốc Áo Hans H. Selye phổ biến trong quần chúng. Theo Selye, “Stress là một phản ứng không đặc biệt của cơ thể trước một đòi hỏi nào đó. Nó là một phần của đời sống con người.”

Nhà tâm lý học Mc Grath lại coi “stress như một sự mất thăng bằng giữa đòi hỏi và khả năng đáp ứng. Khi đáp ứng không thỏa đáng sẽ có hậu quả không tốt.”

Một tác giả khác, Richard Lazarus, cho “stress là một diễn tả chủ quan từ tâm trí, nên nó xuất hiện tùy theo cách nhìn của con người với sự việc.”

Nói một cách giản dị thì stress là đáp ứng của ta trước một khó khăn.

Vì thế, trước cùng một biến cố mà người này cho là căng thẳng thì người khác lại cho là bình thường. Chẳng khác gì miếng bí-tết tốt với người thiếu hồng cầu thì lại không tốt với người dị ứng với thịt bò. Hoặc việc tranh luận với bà vợ về bát canh cua quá mặn không có gì là stress. Nhựng sự tức giận, đập bàn đập ghế mới là stress.

Vào một thời điểm nào đó, chúng ta ai cũng có stress. Chẳng khác chi  việc nào có ai mà thoát được cảm lạnh, nhức đầu. Nhưng cảm lạnh, nhức đầu không ở lại lâu. Còn stress có thể làm phiền ta cả tuần, cả tháng. Có khi lâu hơn và có thể hủy hoại ta.

Thực vậy, đối diện với stress, một số bộ phận của cơ thể sẽ có những phản ứng khác nhau:

1-Phản ứng tức thì

Trước một khiêu khích, một đe dọa khó khăn, cơ thể sẽ động viên nhiều nguồn tài nguyên về sức mạnh cũng như sự lanh lợi để đối phó.

-Tại hệ thần kinh trung ương, sự phán xét suy nghĩ cũng như trí nhớ gia tăng trong khi đó thì cảm giác về đau đớn giảm.

- Con ngươi của mắt mở rộng để thu  nhận nhiều ánh sáng, nhìn rõ ràng hơn mọi sự vật xảy ra ở xung quanh.

- Hai lá phổi tăng cường nhịp thở để thu lượm nhiều oxy cho nhu cầu của các cơ quan và cơ bắp.
- Chất glycogen dự trữ ở gan được chuyển thành glucose, chất béo dự trữ được động viên để cung cấp năng lượng cho các đáp ứng của cơ thể.

- Trái tim tăng nhịp đập, bơm ra nhiều máu chứa dưỡng khí và glucose để tiếp sức cho các cơ quan sinh tử. Huyết áp hơi tăng. Máu sẽ được động viên nhiều hơn tới các bộ phận cần chiến đấu như cơ bắp và giảm đi ở các bộ phận không có vai trò chiến đấu, như dạ dày, ruột.

- Nang thượng thận sẽ tiết ra adrenaline để đối phó với phản ứng Đánh-hoặc-Chạy (fight-or-flight). Nếu đù sức thì ta chống cự tới cùng. Nếu cảm thấy chỉ có 2 phần thắng, 8 phần thua thì tốt hơn là “tẩu vi thượng sách”, để bảo toàn sức lực, tái phối trí lực lượng.

- Lò sản xuất hổng huyết cầu là lá lách sẽ tung ra nhiều tế bào máu để chuyên chở dưỡng khí và glucose cho các chiến sĩ đối đầu với stress.

- Bộ phận tiêu hóa như dạ dày, ruột tạm thời ngưng hoạt động để nhường máu với các chất dinh dưỡng cho các bắp thịt.

Ngay cả lông và tóc cũng tham dự cuộc tự vệ, biểu dương lực lượng bằng cách “xù lông, dựng tóc”, khiến cho cơ thể coi bộ như to lớn hơn, để hù đối phương, căng thẳng.

Trên đây là những phản ứng cấp kỳ, rất cần thiết để bảo vệ cơ thể. Chúng chấm dứt trong vòng vài ba phút, sau khi căng thẳng được giải quyết ổn thỏa. Mọi sinh hoạt, tâm trạng của con người trở lại bình thường như không có gì xảy ra. Đây cũng là lúc mà các đơn vị đã đứng ra đối phó với căng thẳng ổn định lại cơ cấu và phục hồi sinh lực.

2- Nếu stress cứ liên tục tái diễn hoặc kéo dài sẽ đưa tới nhiều ảnh hưởng bất lợi cho sức khỏe:

- Trí óc sẽ bị tổn thương vì tác dụng của quá nhiều các loại hormon glucocorticoid sản xuất từ nang thượng thận. Khả năng nhận xét giảm, trí nhớ rối loạn, tính tình cau có, dễ giận dữ, tâm trạng mệt mỏi, cơ thể suy nhược, có thể rơi vào vòng trầm cảm, lo lắng, hay khóc, mất ngủ, giảm khả năng làm việc, lạm dụng rượu, thuốc cấm.

- Huyết áp và nhịp tim thường trực lên cao khiến cho tim mệt mỏi, tính đàn hồi của mạch máu giảm đưa tới bệnh tim mạch.

- Dạ dày không có đủ máu nuôi dưỡng, sự tiêu hóa bị rối loạn, niêm mạc bao tử tổn thương, đưa tới loét bao tử, ăn không tiêu, giảm cân.

- Hệ miễn dịch suy yếu, sức đề kháng với các bệnh nhiễm giảm, dễ  nhiễm trùng, cảm cúm. 

- Stress cũng khiến cơ thể mập hơn vì chất béo được động viên để tăng năng lượng. Chúng sẽ tập trung nhiều ở vùng bụng, vùng mông, mặc dù các vùng khác vẫn mỏng manh.

Trong trường hợp trầm trọng, nạn nhân của stress có thể rơi vào một tâm bệnh gọi là Hội chứng Hậu Chấn Thương (Post Traumatic Stress Syndrome). Bệnh nhân sẽ sống trong tâm trạng bất ổn, có những ác mộng, những hồi tưởng lại kinh nghiệm đau thương trong quá khứ, sức khỏe tổng quát suy giảm.

Theo bác sĩ Pamela Peeke, Đại học Maryland, cơ thể con người không phải sinh ra để chịu đựng những căng thẳng mãn tính, đầy đọa trong những kỷ niệm xấu, những lo sợ và bực bội.

Mới đây, bác sĩ Yinong Young-Xu và các cộng sự viên tại Đại học Massachusett đã công bố kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của căng thẳng, lo âu đối với trái tim. Họ đã quan sát 516 bệnh nhân với động mạch vành bị thu hẹp vì cholesterol bám vào thành mạch máu, khiến sự nuôi dưỡng tim suy giảm, có nhiều nguy cơ bị cơn-đau-tim heart attack và tử vong.

Bệnh nhân được yêu cầu trả lời các câu hỏi liên quan tới tâm trạng như là có khó khăn về giấc ngủ, có cảm thấy lo sợ về bệnh tim, về đại tiện, tiêu hóa thực phẩm… Sau hơn ba năm theo dõi, các tác giả nhận thấy nhóm bệnh nhân ít lo âu hoặc giữ tâm trạng thư giãn thì cơn-đau-tim hoặc tử vong giảm tới 65%, ít hơn là những bệnh nhân luôn luôn lo âu, sợ hãi về căn bệnh của mình.

Từ kết quả đó, bác sĩ Young-Xu khuyên là nên giới hạn stress và nếu có lo âu, căng thẳng, nên đi điều trị để được sống trong khỏe mạnh. Theo ông, nếu chúng ta giảm thiểu được những căng thẳng này thì bệnh tật cũng bớt xảy ra mà bệnh cũ cũng bớt trầm trọng.

Kết quả nghiên cứu đã được bác sĩ Young-Xu trình bày tại đại hội lần thứ 57 của Hội Tim Mạch Hoa Kỳ, họp tại Chicago ngày 29 tháng 4 năm 2008.

Cùng với ý nghĩ này mà cụ Nguyễn Gia Thiều của chúng ta đã viết:

“Giết nhau chẳng cái lưu cầu
Giết nhau bằng cái u sầu, độc chưa”.

Để biết xem mức độ stress của mình, xin làm trắc nghiệm sau đây:

1- Chúng ta có thường bực mình vì một chuyện nào đó bất chợt xảy ra"

0=không bao giờ; 1= hầu như không bao giờ; 2= đôi khi; 3= khá thông thường; 4= rất thông thường. (     )

2- Chúng ta có thường càm thấy là không kiểm soát được những sự việc quan trọng trong đời sống của mình"

 0= không bao giờ; 1= hầu như không bao giờ; 2= đôi khi; 3= khá thông thường; 4= rất thông thường. (      )

3- Chúng ta có hay cảm thấy nóng nảy, căng thẳng"

0= không bao giờ; 1= hầu như không bao giờ; 2= đôi khi; 3= khá thông thường; 4= rất thông thường. (       ).

4- Chúng ta có thường cảm thấy tự tin là có thể giải quyết khó khăn xảy ra cho mình"  (   )

4= không bao giờ; 3=hầu như không bao giờ; 2=đôi khi; 1=khá thông thường; 0= rất thông thường. (     )
5- Chúng ta có thường thấy là mọi việc đều xuôi sẻ với chúng ta"

4= Không bao giờ; 3= hầu như không bao giờ; 2= đôi khi; 1= khá thông thường; 0=rất thông thường. (     )

6- Chúng ta có thường kiểm soát được những khiêu khích trong cuộc sống"

4=không bao giờ; 3= hầu như không bao giờ; 2= đôi khi; khá thường; 0=rất thường. (     ).

7- Chúng ta có thường thấy không giải quyết được tất cả mọi việc mà ta phải làm"

0= không bao giờ; 1= hầu như không bao giờ; 2= đôi khi; 3= khá thường; 4= khá thường. (     )

8- Chúng ta có thường thấy luôn luôn có ưu thế trong mọi sự việc"

4= Không bao giờ; 3= hầu như không bao giờ; 2= đôi khi; 1= khá thông thường; 0=rất thông thường. (     )

9- Chúng ta có thường giận dữ vì sự việc ngoài tầm kiểm soát của mình"

0= không bao giờ; 1= hầu như không bao giờ; 2= đôi khi; 3= khá thường; 4= khá thường. (     )

10- Chúng ta có thường cảm thấy có những khó khăn chồng chất mà ta không kiểm soát nổi"

0= không bao giờ; 1= hầu như không bao giờ; 2= đôi khi; 3= khá thường; 4= khá thường. (     )

Cộng lại số điểm. So sánh với tiêu chuẩn thông thường dưới đây. Nhớ là mức độ stress thay đổi tùy theo tuổi tác, giới tính, hoàn cảnh.

Tuổi từ 18- 29:               14.2

Tuồi 45-54:                    12.6

Tuổi từ 65 trở lên:          12.

Nam giới:                       12.1

Nữ giới:                          13.7

Đơn góa:                         12.6

Có gia đình hoặc sống chung: 12.4

Độc thân hoặc chưa bao giờ lập gia đình: 14,1

Ly dị:                              14.7

Ly thân:                          16.6.

Để giảm thiểu stress

Sống không có stress là điều khó có thể thực hiện được. Làm sao để đối phó với stress mới là điều cần thiết. Mỗi người có những phương cách riêng để giải quyết khó khăn của mình.

Sau đây là một vài gợi ý:

1- Sắp đặt lại công việc hàng ngày, theo thứ tự ưu tiên, quan trọng.

2- Cân bằng đời sống, chia thì giờ cho ăn uống, ngủ nghỉ, vận động cơ  thể, giải trí với gia đình bạn bè.

3- Áp dụng các phương pháp đối phó với stress như thư giãn thiền định, hít thở sâu, thoa bóp; tạm rời công việc để “xả xú báp” và “tái nạp bình điện”; tâm sự khó khăn của mình với người đáng tin cậy để nhờ góp ý.

4- Duy trì một tâm trạng hài hước.

5- Đề cao cảnh giác, nhận diện và chú ý tới các dấu hiệu báo động sự xuất hiện của stress và sẵn sàng giải quyết..

6- Giải quyết stress với các khả năng hiện có. Với những stress bướng bỉnh, không giải quyết được thì để một bên, giải quyết sau.

Nên nhớ là những cảm giác không vui như sợ hãi, lo âu, giận dữ tức bực là từ phản ứng của ta mà ra chứ không phải từ stress. Nếu ta kiểm soát được các phản ứng này là ta đã tạo được một tâm trạng bình an, thoải mái trong đời sống.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Không có cách nào để bọc đường tin này: Một nửa người Mỹ lớn tuổi sẽ béo phì rất nghiêm trọng trong vòng hơn 12 năm nữa, theo một phúc trình mới tiên đoán.
Thường thường phải có thời gian trung bình là từ ba tới sáu tháng để một móng mọc ra từ gốc tới đầu của móng.Hướng mọc của móng được một lớp da mỏng mọc theo chiều cong ở đáy của móng. Miễn là nơi này của móng không bị tiêu hủy, các thương tích của móng có khuynh hướng kích thích sự tăng trưởng cho tới khi nó lành trở lại.
Theo Thiền sư Munindra (1915- 2003), tỉnh thức không phải là điều huyền bí nhưng đó là một một trạng thái bình thường mà chúng ta ai cững có thể thực hiện được bất cứ lúc nào hết. Nên hành thiền trong mọi hoàn cảnh và cho mọi sự việc: lúc ăn, lúc uống, lúc thay quần áo, lúc thấy, lúc nghe, lúc ngửi, lúc nếm, lúc sờ mó, lúc suy nghĩ…
Vị bác sĩ có ảnh hưởng y học trong suốt thế kỷ thứ 15 được sinh ra tại một thị trấn trước đây thuộc Hy Lạp Pergamum (ngày nay là Bergama, Thổ Nhĩ Kỳ) vào khoảng 129 AD. Claudius Galenus hoặc Galen là một thần đồng, viết ba cuốn sách lúc mới 13 tuổi. Sau khi đã hoàn tất toán học, canh nông, thiên văn học, và triết học, anh ta trở lại học y khoa và, trong 12 năm (thời đó học quá lâu) tại thành phố của mình và tại Smyrna, Corinth và quan trọng hơn, tại Alexandria.
“Năm 2008, thế giới có 115 nước trồng lúa và sản xuất khoảng gần 700 triệu tấn thóc mỗi năm…Lúa gạo là thức ăn căn bản của 36 quốc gia và cung cấp từ 20 đến 70% nguồn năng lượng quan trọng cho hơn phân nửa dân thế giới, đặc biệt tại nhiều nước Á Châu…“…Hiện nay lúa gạo ngày càng trở nên phổ biến sâu rộng ở các lục địa khác, như châu Mỹ, Trung Đông và nhất là châu Phi, vì loại thực phẩm này được xem như thức ăn bổ dưỡng lành mạnh cho sức khỏe và thích hợp cho đa dạng hóa thức ăn hàng ngày…” (Trần V. Đạt Ph.D)
Mỗi ngày ta hít thở khoảng 18,925 lít không khí. Thở có hai nhiệm vụ: Thứ nhất là nó cung cấp cho cơ thể dưỡng khí cần để đốt thực phẩm và cho dưỡng khí. Thứ hai là nó thải ra thán khí là chất không cần của đời sống. Dưỡng khí là chất hơi chiếm khoảng 20 phần trăm không khí mà ta hít vào phổi. Không khí thở ra chứa nhiều thán khí. Mặc dù thở là không tự chủ, tuy nhiên ta có thể du di nó một phần nào. Thí dụ ta có thể lấy hơi thật lớn trước khi lặn ở dưới nước.Ta cũng có thể ngưng thở nhưng đừng ngưng lâu quá; phản ứng không tự chủ bắt con người thở quá mạnh khiến ta không thể tự tử bằng cách ngưng thở.
Trong đời sống hằng ngày, cho để nhận là một chuyện rất bình thường trong mọi sự trao đổi lẫn nhau. Tôi trả tiền, tôi nhận món hàng. Vậy, cho để nhận là một quy luật tự nhiên hay còn là một nguyên tắc đạo đức? Đó là một hành động tự nguyện, bất vụ lợi, xuất phát từ lòng thương người?
Hoa Kỳ mất đi một cây cổ thụ quý giá có một trăm năm với hai ngày lẻ tuổi thọ.Trước sự ra đi này, đích thân vị nguyên thủ quốc gia cũng phải lên tiếng tỏ ý nuối tiếc là người Mỹ mới mất một bảo vật hiếm có. Đó là tài tử Bob Hope mà nhân dân Hoa Kỳ coi như một nhà ái quốc, một diễn viên hài tuyệt hảo, một người mang niềm vui tới cho mọi người.
Cách nay 100 năm, Émile Coué (1857-1926) một nhà tâm lý học và đồng thời cũng là một dược sĩ Pháp đã đề xướng ra phương pháp tư tưởng tích cực (pensée positive) để cải thiện sức khỏe. Đây là một phương pháp đơn giản và rất dễ thực hiện. Theo nhiều người cho biết nó tỏ ra rất hiệu nghiệm.
Theo truyền thông Hoa kỳ, ông Trump đang được chữa trị với nhiều thứ thuốc cho bệnh COVID-19. Ba thuốc trong danh sách hôm nay 2 tháng 10, 2020 là Regeneron, famotidine, và aspirin. Chúng tôi xin lược sơ một cách tổng quát lý do mà ba thứ thuốc này được bác sĩ dùng cho ông Trump.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.