Hôm nay,  

THẦM LẶNG

03/05/201100:00:00(Xem: 11283)

BÀI VIẾT NHÂN NGÀY MOTHER DAY

Nhiều người trong cộng đồng người Việt hải ngoại biết đến nhà văn Doãn Quốc Sỹ. Một đời dạy học, một đời viết văn, hơn mười một năm tù tội, ông đã trở thành một trong những biểu tượng đối kháng của văn nghệ sĩ miền Nam trước bạo quyền cộng sản. Nhưng ít có người biết rằng đằng sau sự tỏa sáng của một người đàn ông Việt Nam thường là cái bóng thầm lặng của một người phụ nữ. Bà Doãn Quốc Sỹ cũng là một trong những trường hợp như vậy. Có thể nói rằng, sẽ không có một ông Doãn Quốc Sỹ cống hiến cho lý tưởng trọn vẹn nếu ông không có một người vợ hiền thầm lặng hỗ trợ.

Mời quí độc giả nghe con gái của nhà văn Doãn Quốc Sỹ kể lại cuộc đời thầm lặng của mẹ mình nhân ngày Mother’s Day… 

THẦM LẶNG

bo_me_3-large-contentMẹ tôi luôn ở bên cạnh bố tôi,…










me-large-content...thầm lặng theo ông đến những ngày cuối đời

















Một đời thầm lặng mẹ theo bố.

Tháng 9 năm 1954 mẹ theo bố vào Nam. Trước đó bố hoạt động ngang dọc, sáng ngời lý tưởng, rồi ê chề thất vọng. Quyết định vào Nam là của bố, mẹ chỉ bế hai con và dắt cô em chồng 17 tuổi theo. Trong Nam, bố tưng bừng thi thố tài năng, tay phấn tay bút. Mẹ thầm lặng ở nhà nuôi dạy con và chăm chút em. Dân số con từ hai tăng thành tám. Tám con tám tính, có lúc hư lúc ngoan; mẹ theo từng bước, khen chê mắng mỏ. Cô em chồng tốt nghiệp đại học, chuẩn bị lên xe hoa, mẹ lo toan chuyện cưới hỏi. Bố vất vả bên ngoài, về nhà chỉ cần đảo mắt nhìn là thấy mọi sự tươm tất. Ra đường, các con được gọi là “con bố”, em là “em anh”, không ai biết có một nhân vật thầm lặng đã làm nên những con người ấy.

Vào những năm thăng tiến trong cả hai nghề dạy và viết, bố hay mời khách về nhà đãi đằng. Mẹ tiếp khách lịch thiệp, rồi rút về hậu trường trổ tài nấu nướng. Trước khi ra về các bác bao giờ cũng chào “bà chủ” trong tiếng cười hỉ hả “Cám ơn chị cho một bữa ngon quá.” Thỉnh thoảng có những vị khách nữ, khen thức ăn và khen cả ông chủ. Tôi còn nhớ có người còn nói rất chân tình với mẹ: “Chồng em mà được một phần của anh thì em chết cũng hả.” Hình như mẹ đón nhận lời nói ấy như một sự khen tặng cho chính mình.

Rồi chính sự miền Nam nóng bỏng; ngòi bút bố cũng nóng theo. Các bạn bố đến chơi chỉ bàn chuyện cộng sản và quốc gia. Mẹ không mấy quan tâm đến “chuyện các ông”, nhưng khi bố đi Mỹ du học, mẹ ở nhà điều hành việc bán sách thật tháo vát. Khoảng hai tuần một lần, mẹ đi xích lô đến trung tâm Saigon, rảo một vòng các tiệm sách để xem họ cần thêm sách nào. Sau đó mẹ cột sách thành từng chồng và “đáp” một chuyến xích lô khác để giao sách. Tôi hay mân mê những sợi giây được cột chắc nịch, suýt xoa: “Sao mẹ cột chặt hay thế"”

Thế rồi chính sự miền Nam đến hồi kết thúc. Con người không chính trị của bố lại một lần nữa ê chề. Ngày công an đến bắt bố đi, mẹ con bàng hoàng nhìn nhau. Các con chưa đứa nào đến tuổi kiếm tiền. Mẹ xưa nay thầm lặng trong vai “nội tướng”, giờ miễn cưỡng ra quân. Tiền dành dụm của gia đình không đáng kể. Có tám miệng để nuôi, có bố nhục nhằn trong lao tù đợi tiếp tế. Mẹ vụng về tìm kế sinh nhai. Thoạt tiên mẹ nấu khoai mì trộn với dừa và vừng, rồi để vào rổ cùng với một ít lá gói. Tôi băn khoăn hỏi:

“ Mẹ nghĩ có bán được không"”

“Mẹ không biết, cứ mang ra chỗ trường học xem sao.”

Nhìn dáng mẹ lom khom ôm rổ, đầu đội xụp cái nón lá, tôi thương mẹ khôn tả. Chỉ nửa tiếng sau tôi đã thấy mẹ trở về. Rổ khoai mì vẫn còn nguyên, mẹ ngượng ngập giải thích:

“Hình như hôm nay lễ gì đó, học trò nghỉ con ạ.”

Rồi mẹ lại xoay sang nghề bán thuốc lá. Mẹ mua lại của ai đó một thùng đựng thuốc lá để bầy bán. Mẹ nghe ai mách bảo, chọn một địa điểm khá xa nhà rồi lụi hụi dọn hàng vô, dọn hàng ra mỗi ngày. Nghề này kéo dài được vài tháng. Mẹ kể cũng có một số khách quen, nhưng toàn mua thuốc lá lẻ. Hôm nào có khách “xộp” mua nguyên bao thì mẹ về khoe ngay. Cũng may thuốc lá không thiu nên khi “giải nghệ” mẹ chỉ lỗ cái thùng bầy hàng.

Mẹ rút về “bản dinh” là căn nhà ở cuối hẻm, tiếp tục nhìn quanh, tìm một lối thoát. Hàng xóm chung quanh phần lớn là những người lao động. Họ như những đàn kiến chăm chỉ cần cù, 4 giờ sáng đã lục đục, người chuẩn bị hàng họ ra chợ, kẻ kéo xe ba bánh hoặc xích lô ra tìm khách. Suốt mười mấy năm qua họ nhìn gia đình chúng tôi, gia đình “ông giáo”, như từ một thế giới khác, kính trọng nhưng xa cách. Nay “ông giáo” đi tù, “bà giáo” hay xuất hiện ngoài ngõ, có lẽ họ cảm thấy gần gủi hơn. Một hôm, chị bán sương xâm ở đối diện nhà qua hỏi thăm “ông giáo”. Thấy cái máy giặt vẫn còn chạy được, chị trầm trồ: “Giặt máy tiện quá bác há!”, rồi nảy ý “Tụi con ngày nào cũng có cả núi quần áo dơ. Bác bỏ máy giặt dùm, tụi con trả tiền. Bác chịu không"” Lời đề nghị thẳng thừng, không rào đón. Mẹ xăng xái nhận lời. Kể từ đó, mổi tuần khoảng hai lần, mẹ nhận một thau quần áo cáu bẩn, bốc đủ loại mùi khai, tanh, nồng. Mẹ đích thân xả qua một nước, rồi múc nước từ hồ chứa vào máy giặt, bỏ xà bông và bắt đầu cho chạy máy. Cái máy cổ lỗ sĩ, chạy ì ạch nhưng nhờ nó mà mẹ kí cóp được chút tiền chợ.

Ít lâu sau, cũng chị hàng xóm đó lại sáng thêm một ý nữa:

“Con bé nhà con nay biết bò rồi, con không dám thả nữa. Bác nhận không, con gửi nó mỗi ngày từ sáng tới chiều. Con trả tiền bác.”

Thế là sự nghiệp nhà trẻ của mẹ bắt đầu. Mẹ dọn căn gác gỗ cho quang, có chỗ treo võng, có cửa ngăn ở đầu cầu thang. Cả ngày mẹ loay hoay bận bịu pha sữa, đút ăn, lau chùi những bãi nước đái. Được ít lâu, chị bán trái cây ở cuối hẻm chạy qua nhà tôi, nói:

“Bác coi thêm con Đào nhà con nha. Con mang cái võng qua mắc cạnh cái võng của của con Thủy.”

Hai võng đong đưa một lúc, cháo sữa đút liền tay hơn, căn gác bừa bộn hơn. Sau đó lại thêm một thằng cu nữa. Mẹ tay năm tay mười, làm việc thoăn thoắt. Cũng công việc quen thuộc ấy, ngày xưa làm cho con, nay làm kế sinh nhai, nuôi đủ tám con với một chồng. Mẹ không còn thầm lặng nữa. Mẹ lớn tiếng điều khiển tám quân sĩ, cần roi có roi, cần lời ngọt có lời ngọt. Riêng chúng tôi vẫn nhớ ơn những người lao động đã giúp chúng tôi sinh sống những ngày khốn khó đó.

Nhưng sau những giờ ban ngày ồn ào náo động là những đêm tối trầm ngâm lo lắng. Nỗi bận tâm không rời của mẹ là chuyện thăm nuôi bố. Mỗi ngày mẹ nghĩ ra một món, làm dần vào buổi tối, nay muối vừng, mai mắm ruốc, mốt bánh mì khô. Mẹ để sẵn một giỏ lớn trong góc bếp và chất dần đồ thăm nuôi trong đó. Khi giỏ đầy là ngày thăm nuôi sắp tới. Thuở ấy bố bị giam ở núi đồi Pleiku, muốn lên đến đó phải mất hai ngày đường và nhiều giờ chầu chực xe đò. Mỗi lần thăm nuôi, hoặc mẹ, hoặc một đứa con được chỉ định đi. Con trưởng nữ hay được đi nhất vì nó tháo vát và nhanh trí, thằng thứ nam cũng đươc nhiều lần “tín nhiệm”; mẹ nói nó nhỏ tuổi nhưng đạo mạo, đỡ đần mẹ được. Con thằng trưởng nam đúng tuổi đi “bộ đội”, mẹ ra lệnh ở nhà. Có lần mẹ đi về, mặt thất thần. Các con hỏi chuyện thì mẹ chỉ buông hai chữ “biệt giam”. Biệt giam thì bị trừng phạt không được thăm nuôi. Tôi thảng thốt hỏi:

“Đồ thăm nuôi đâu hết rồi mẹ"”

“Mẹ phải năn nỉ. Cuối cùng họ hứa chuyển đồ ăn cho bố.”

“Mẹ nghĩ họ sẽ chuyển không"

“Họ hẳn sẽ ăn bớt, nhưng nếu mẹ mang về thì phần bố đói còn chắc chắn hơn nữa.”

Mẹ ngày nào thầm lặng, nay thực tế và quyết đoán như thế.

Ngày bố được thả đợt 1, nhà trẻ của “bà giáo” vẫn còn hoạt động. Mẹ hướng dẫn bố đu võng khi các bé ngủ. Mẹ cũng dặn bố thường xuyên lau chùi gác và bỏ giặt tã dơ. Bố một mực nghe lời. Tưởng như cờ đã chuyền sang mẹ một cách êm thắm…

Tuy nhiên, mẹ không thể ngăn được bố lân la cầm lại cây bút. Thời gian này là lúc họ hàng ngoài Bắc vào chơi nhiều. Bên ngoại có cậu tôi làm đến chức thứ trưởng; cậu kể rằng lúc còn sống, ông ngoại (một nhà thơ cách mạng) phiền lòng vì sự nghiệp văn chương của thằng con rể. Bên nội có chú tôi - một nhạc sĩ cách mạng- chú biết ngòi bút đang thôi thúc bố và đã từng rít lên giữa hai hàm răng:

“Trời ạ! Đã chửi vào mặt người ta, không xin lỗi thì chớ lại cón nhổ thêm một bãi nước bọt! Lần này mà vào tù nữa thì mọt gông.” .

Mấy mẹ con chết lặng trước viễn tượng “mọt gông”. Bố không màng đến điều này, vẫn miệt mài gõ máy đánh chữ. Đêm khuya thanh vắng tiếng gõ càng vang mồn một. Vài lần mẹ can ngăn, có lần mẹ giận dữ buộc tội:

“Ông chỉ biết lý tưởng của mình, không biết thương vợ con.”

Vài tuần sau, chị hàng xóm đối diện nhà chạy sang xì xào với mẹ:

“Công an đặt người ở bên nhà con đó bác, họ theo dõi bác trai.”

Mẹ lại thử can thiệp, nhưng đã quá trễ. Bố bị bắt lần thứ hai năm 1984. Lần thứ hai bị bắt, bố bình tĩnh đợi công an lục lọi tung nhà. Trước khi bắt đi, họ chụp hình bố với nhiều tang chứng chung quanh. Trong hình bố ngẩng cao đầu trông rất ngạo nghễ. Nhiều năm sau, bố vẫn còn được nhắc tới với hình ảnh này. Không ai biết đến người đàn bà thầm lặng bị bỏ lại đằng sau. Sau biến cố thứ hai này, mẹ phải đối phó thêm với nhiều khó khăn loại khác, điển hình là những giấy gọi gia đình ra dự phiền tòa xử bố. Gọi rồi hoãn, rồi lại gọi lại hoãn. Mỗi lần như vậy cả nhà lại bấn loại tâm trí, lo cho mạng sống của bố. Riêng mẹ thì vừa lo vừa soạn thêm một số thức ăn thăm nuôi. Mẹ thực tế là thế đó.

Sau khi bố bị gọi án 10 năm tù, cuộc sống của mẹ không còn những bất ngờ khủng khiếp, chỉ còn những đen tối và tù túng đều đặn. Tưởng là dễ chịu hơn, nhưng thực ra nó gậm nhấm tâm thức, tích lũy buồn bực chỉ đợi cơ hội bùng nổ. Hết ngày này qua tháng nọ mẹ lầm lũi chuẩn bị đồ thăm nuôi, từng món ăn thức uống, từng vật dụng hằng ngày. Các con lần lượt trưởng thành, đứa nào cũng có bạn bè và những sinh hoạt riêng. Chuyện thăm nuôi bố và lòng thương bố quan trọng lắm, những cũng chỉ là một phần trong những cái quan trọng khác trong đời. Chỉ đối với mẹ, những thứ ấy mới là tất cả, độc tôn choán ngập tâm hồn mẹ. Mẹ hẳn có những lúc thấy tức tưởi và cô đơn mà các con nào hay biết. Có vài lần chúng tôi lỡ một lời nói hoặc cử chỉ không vừa ý mẹ, me òa khóc tu tu, lớn tiếng kể lể, tuôn trào như một giòng lũ không ngăn được. Lúc ấy chúng tôi mới choàng tỉnh.

Ngày mãn hạn tù về, bố bình an như một thiền sư, để lại sau lưng hết cả những thăng trầm của quá khứ. Rồi bố mẹ sang Mỹ ở Houston sống cùng cậu trưởng nam. Mẹ bận bịu với cháu nội, nhưng không quên nhắc ông nội đi tắm và bao giờ cũng nặn kem đánh răng vào bàn chải cho ông mỗi tối. Thỉnh thoảng giao tiếp với họ hàng và bạn bè, mẹ lại phải đỡ lời cho bố, khi bố cứ mỉm cười mà không nói năng chi. Thư viết về cho con cháu ở VIệt Nam, ai cũng nói mẹ viết hay hơn ông nhà văn Doãn Quốc Sỹ. Lúc đó chắc mẹ tự nhủ thầm rằng: “bởi vì mẹ là con của ông Tú Mỡ mà!”

Như thế được mười năm thì mẹ ngã bệnh. Hôm nay, ở giai đoạn cuối của căn bệnh Alzheimer, mẹ nằm bất động một chỗ và không nói được nữa. Nhưng mẹ vẫn đưa mắt nhìn bố mỗi lần bố ra vào trong phòng. Hôm nào bố vắng nhà vài ngày thì mẹ nhìn con trai, mắt dò hỏi lo lắng. Khi bố về thì mẹ vẫn nhìn bố, ánh mắt yên tâm hơn. Mẹ thầm lặng hơn bao giờ hết. Dưới mắt bố con chúng tôi, sự thầm lặng ấy càng ngày càng tỏa sáng.

Kim Khánh

Ý kiến bạn đọc
19/02/201303:09:25
Nguyễn Văn Việt Nam
Khách
Kính phục ý chí,nhân cách của nhà văn Doãn quốc Sỹ bao nhiêu,càng quý mến ,kính phục người bạn đời của nhà văn bấy nhiêu-Cuộc đời của cụ bà Doãn Quốc sỹ là cuộc đời của một nhà văn còn hơn cả nhà văn-Một người đọc văn của nhà văn Doãn Quốc sỹ và cũng đã gặp người Mẹ của tác giả Kim khánh-
27/06/201206:39:31
Đồng Hương Balan
Khách
Tôi là một người đàn ông nhưng cũng không cầm được nước mắt khi đọc bài viết này. Câu chuyện làm tôi nhớ hai bà mẹ đã khuất của tôi và thương vợ tôi quá.
Bài viết thật là súc tích, sâu sắc.
18/05/201100:26:25
Học trò cũ
Khách
Cô Kim Khánh ơi, bài cô viết thật cảm động làm em không ngăn được nước mắt. Cuộc sống của gia đình cô trong những ngày dưới chế độ CS với những lo âu vất vả triền miên đã cho những người ở hải ngoại hiểu rõ thêm về cuộc sống của người dân trong ngục tù CS ra sao. Bác gái thật là người phụ nữ tiêu biểu cho phụ nữ VN cao quí, cả cuộc đời chỉ biết hy sinh vì chồng vì con. Xin ơn trên ban phước lành đến gia đình cô thật nhiều!
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Chương trình sẽ tự động xóa không hiển thị ý kiến tiếng Việt không dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> http://youtu.be/J5Gebk-OVBI
Tên của bạn
Email của bạn
Tạo bài viết
26/12/2012(Xem: 5876)
Thành phố Đà Lạt đang phổ biến một quy hoạch phát triển Đà Lạt để biến nơi này trở thành đủ thứ trung tâm... cụ thể là, theo nhà nước, Đà Lạt sẽ có 5 đô thị vệ tinh, và sẽ thành trung tâm du lịch, trung tâm khoa học, trung tâm nghiên cứu...
16/08/2011(Xem: 11122)
hoi_kich_quynh_tram-large-content
Vào ngày Chủ Nhật 21 Tháng 8-2011, lúc 1:30 chiều tại Thư Viện Quốc Gia (10872 Westminster Ave. Suite 214 Westminster, trong khu chợ Người Việt), Tiến Sĩ Dự Bị Nguyễn Hữu Quỳnh Trâm
09/08/2011(Xem: 10305)
NGUOI_VIET_DAT_MY_paul-thai-large-content
Vào ngày Thứ Bảy 20/08/2011 sắp tới, tại Coastline Community College (12901 Euclid St. Garden Grove 92840), Viet Care và Hội Yểm Trợ Sức Khỏe Tinh Thần Tại Quận Cam (OCAVMHAS) phối hợp tổ chức Ngày Tinh Thần Khỏe Mạnh lần thứ ba.
02/08/2011(Xem: 12177)
Bui_Tami_sce-large-content
Sau 36 năm lịch sử tị nạn của Người Việt Đất Mỹ, thế hệ trẻ sinh ra và lớn lên ở Mỹ đã tham gia làm việc và hoạt động trong dòng chính ngày một đông đảo và thành công hơn.
26/07/2011(Xem: 13774)
THANG_DAO__khanh_ly__photo_thang_le_-large-content
Vào cuối tháng 10 tới, giới yêu nghệ thuật Quận Cam sẽ được thưởng thức chương trình Ballet mang tên Vết Lăn Trầm (Quiet Imprint).
19/07/2011(Xem: 17758)
HUONG_LY__and_team-large-content
Vào cuối tháng 6 vừa qua, cộng đồng người Việt Quận Cam đón mừng chiến công của một cô bé gốc Việt lớp Bảy ở thành phố Huntington Beach.
12/07/2011(Xem: 8384)
Brochure_p_1-large-content
Vào Tháng Tám tới đây, Tiến Sĩ Dự Bị Nguyễn Hữu Quỳnh Trâm (Tilburg University, Washington) sẽ thực hiện một workshop có tên là “Tâm Tình và Hồi Tưởng Qua Chuyện Kể, Âm Nhạc Và Nghệ Thuật” tại văn phòng Cộng Đồng Người Việt Quận Cam (VNCOC)
05/07/2011(Xem: 10403)
alfred_my_ngoc-large
Văn phòng của chị Mỹ Ngọc nằm ở thành phố Brea , cách trung tâm Little Saigon khoảng nửa tiếng lái xe. Chức vụ hiện nay của chị là District Manager, quản lý 11 văn phòng giao dịch của Wells Fargo nằm rải rác ở các thành phố Brea, Placentia, Anaheim Hills, Yorba Linda.
28/06/2011(Xem: 9095)
danny_tran-large-content
Anh Danny Trần hiện nay là Store Manager (Giám Đốc Chi Nhánh) của Wells Fargo chi nhánh Little Sai Gon
14/06/2011(Xem: 9065)
jack_toan_wellsfargo-large-content
Sau 36 năm lịch sử tị nạn của Người Việt Đất Mỹ, thế hệ trẻ sinh ra và lớn lên ở Mỹ đã tham gia làm việc và hoạt động trong các công ty
15
...bị khui là đạo văn, chuyên môn trích dẫn diễn văn của các chính khách khác...
14
Đối với người đời, không có phước đức nào lớn cho bằng vợ đẹp, con khôn, của cải đầy kho, quyền thế, danh vọng, ăn ngon mặc đẹp…
13
Bài viết này không có ý đả kích hay giảm thiểu ảnh hưởng đức tin về bà chúa Liễu Hạnh trong tín ngưỡng bổn địa của dân gian.
Tin công nghệ
one-plus-one-nhan-dat-hang-truoc-trong-ngay-27-thang-10-nam-2014-1
Vào lúc 11:00 am EST ngày 27 tháng 10 năm 2014, OnePlus sẽ mở nhận đặt hàng trước cho chiếc smartphone One của mình chỉ trong vòng 1 giờ.
microsoft-cap-nhat-office-mix-voi-hang-loat-tinh-nang-moi
Microsoft vừa cho ra mắt bản cập nhật cho các công cụ thuyết trình và giảng dạy Office Mix với nhiều tính năng mới.
microsoft-ra-mat-may-ao-g-family-va-tinh-nang-luu-tru-cao-cap-1
Tại sự kiện đám mây của Microsoft, Scott Guthrie, Phó chủ tịch của Cloud and Enterprise, đã giới thiệu hai dịch vụ mới cho Azure.
google-tai-thiet-ke-lai-gmail-ho-tro-cho-cac-tai-khoan-yahoo-va-outlook
Google đã cập nhật một số ứng dụng trên Android, Gmail là một trong số các ứng dụng được ‘đại tu’.
pandora-mang-den-cho-nguoi-dung-60-phut-nghe-nhac-khong-quang-cao
Pandora đã công bố một chương trình Sponsored Listening mới, cho phép các thương hiệu mang đến cho người dùng một giờ nghe nhạc mà không có quảng cáo.
ra-mat-goi-spotify-family-giam-50-phi-thue-bao-cho-moi-thanh-vien-trong-gia-dinh
Nhà cung cấp dịch vụ âm nhạc trực tuyến Spotify vừa công bố kế hoạch cho ra mắt gói thuê bao dành cho gia đình lên đến 5 thành viên