Một Lá Phiếu, Biết Bầu Cho Ai"

Sinh hoạt dân chủ ở Mỹ là trong tinh thần mỗi cử tri một lá phiếu. Bầu chọn cho ai là quyền công dân và mỗi lá phiếu đều quan trọng. Không tin bạn cứ hỏi ông dân biểu liên bang của Quận Cam là Bob Dornan hay ông dân biểu tiểu bang Texas Talmadge Heflin thì sẽ rõ.

 Mười năm trước đây dân biểu Bob Dornan bị đối thủ đánh bại với kết quả chỉ hơn ông chưa đến một nghìn phiếu bầu. Dù đã là dân biểu của đảng Cộng Hoà 18 năm, chống cộng triệt để, được đại đa số cử tri gốc Việt ở Quận Cam ủng hộ, nhưng ông xa rời quyền lợi của những nhóm cử tri khác. Kết quả ông thua một đối thủ không tiếng tăm, Loretta Sanchez, một phụ nữ gốc Mỹ La-tinh của đảng Dân Chủ. Ông Dornan không công nhận kết quả và khiếu kiện với cáo buộc có gian lận bằng số phiếu bất hợp pháp của những di dân gốc Mỹ La-tinh. Nhưng sau cùng ủy ban bầu cử vẫn giữ kết quả.

Trước kỳ bầu cử năm 1996, nhiều người Việt ủng hộ ông Dornan thường đưa ra lập luận rằng chỉ có đảng Cộng Hoà mới chống cộng. Đó là một nhận định sai lầm. Từ khi nữ dân biểu Sanchez thay thế ông Dornan, mười năm qua tiếng nói của bà nơi diễn đàn quốc hội đã làm cho nhà nước Việt Nam rất khó chịu. Những lời tố cáo vi phạm nhân quyền tại Việt Nam đã khiến Hà Nội không cho bà vi-sa nhập cảnh trong những tháng qua. Với thành tích làm phiền lòng Hà Nội, bà đã được sự ủng hộ của nhiều cử tri gốc Việt quan tâm đến nhân quyền Việt Nam.

Bà Loretta Sanchez kỳ này gặp một đối thủ, cũng giống như bà mười năm trước đây, không tiếng tăm trong sinh hoạt cộng đồng hay chính trường nhưng là một thách thức lớn cho bà. Ứng cử viên Tân Nguyễn trong cuộc bầu cử sơ bộ vào tháng Sáu được 55% số phiếu cử tri Cộng Hòa. Là một người gốc Việt, ông không chỉ lắng nghe những đòi hỏi về nhân quyền cho Việt Nam mà còn quan tâm đến những quyền lợi kinh tế, giáo dục, xã hội trong đời sống hằng ngày của cư dân.

Cử tri gốc Việt đang phân vân không biết nên chọn ai, người bạn nhân quyền lâu năm hay một đồng hương chưa có thành tích" Nhưng bất thình lình ứng viên Tân Nguyễn bị cáo buộc can dự vào một trò bẩn chính trị khi 14 nghìn lá thư tiếng Mễ gửi đi từ văn phòng tranh cử của ông có nội dung nói đến khả năng nhà chức trách sẽ phạt tù những người chưa phải là công dân và di dân bất hợp pháp nếu họ tham gia bầu cử. Ông Tân Nguyễn đã thừa nhận lá thư được gửi ra từ văn phòng, nhưng không có sự chấp thuận của ông và nhân viên can dự vào vụ việc đã bị cho thôi việc. Cuộc điều tra đang được tiến hành.

Hôm 20.10 giới chức luật pháp tiểu bang đã khám xét văn phòng cũng như tư gia của ông Tân. Trong khi lãnh đạo đảng Cộng Hoà Quận Cam đưa ra lời kêu gọi ứng viên Tân Nguyễn rút lui, tuy chỉ còn hơn hai tuần nữa cử tri sẽ bầu chọn. Khi vấn đề di dân bất hợp pháp là một đề tài đang gây tranh cãi trong dư luận, tin này như một địa chấn động mạnh và lan nhanh trong sinh hoạt chính trị Quận Cam và trong cộng đồng người Việt vì nó sẽ ảnh hưởng đến cuộc tranh cử của nhiều ứng viên gốc Việt.

Nhưng dù chọn ai thì cũng nên nhớ lá phiếu của cử tri rất quan trọng.

Hai năm trước dân biểu tiểu bang Texas là Talmadge Heflin còn thua cuộc cay đắng hơn. Là một dân biểu Texas 22 năm, đang nắm chức chủ tịch một ủy ban có nhiều quyền lực trong quốc hội tiểu bang, nhưng ông đã thua một đối thủ người Mỹ gốc Việt chỉ có 33 phiếu trong số 42 nghìn phiếu bầu. Nhà đầu tư địa ốc gốc Việt, ông Hubert Võ, thuộc đảng Dân Chủ, dù thiếu kinh nghiệm chính trường nhưng đã cho ông dân biểu khinh thường cử tri này một bài học để đời. Ông Heflin tìm cách khiếu kiện đòi hủy bỏ kết quả, nhưng cuối cùng cũng đành chấp nhận kết quả của ủy ban tổ chức bầu cử.

Năm nay tại Quận Cam còn có một ứng cử viên người Mỹ gốc Việt thuộc loại “châu chấu đá xe” trong cuộc tranh cử chức vụ thị trưởng thành phố Irvine. Ông John Quốc Dương tuy chưa có kinh nghiệm dầy dặn tranh cử nhưng đang tạo ra những choáng váng cho đối thủ là đương kim thị trưởng Beth Krom. Đây là ứng viên người Việt duy nhất tranh cử chức vụ thuộc hành pháp địa phương. Các ứng viên gốc Việt khác đều tranh cử vào những cơ quan lập pháp như quốc hội và hội đồng thành phố.

Vùng San Jose kém sôi động hơn. Trong khi Quận Cam có gần 20 ứng cử viên gốc Việt tranh cử vào nhiều chức vụ, từ hội đồng giáo dục, hội đồng thành phố, những ủy ban tiện ích, đến dân biểu tiểu bang, liên bang thì Thung Lũng Điện Tử chỉ có vài ứng viên. Sáng giá nhất là đương kim nghị viên hội đồng thành phố San Jose, cô Madison Nguyễn, coi như cầm chắc chiến thắng để phục vụ cư dân bốn năm nữa vì không có đối thủ.

Đáng chú ý nhất là chức vụ thị trưởng San Jose giữa hai ứng cử viên Cindy Chavez và Chuck Reed. Trong kỳ bầu cử vòng loại vào tháng 6 vừa qua, số cử tri gốc Việt đi bầu khá đông, khoảng 14 nghìn, so với 17 nghìn cử tri gốc Mỹ La-tinh trong khi dân số người Việt chỉ khoảng 9% so với dân số Mỹ La-tinh là một phần ba cư dân thành phố. Như thế tinh thần công dân tham gia bầu cử của người Việt rất cao. Đó là điều khiến cả hai ứng cử viên thị trưởng, và nhiều ứng viên khác tại địa phương, đang vận động ráo riết để dành số phiếu của người Việt.

Với số đông người Việt rủ nhau đi bầu nên quyền lợi, cả về tinh thần lẫn vật chất, đã được các giới chức chính quyền đáp ứng, từ Nghị Quyết Cờ Vàng, xây dựng công viên văn hoá, trung tâm sinh hoạt cộng đồng, đến đấu thầu xử lý rác.

Riêng trong một cuộc bầu cử cấp nhỏ hơn, tuy không có ứng viên gốc Việt ra tranh, nhưng cử tri Việt cần chú ý đến ứng viên Patricia Martinez-Roach, tái tranh cử vào Hội Đồng Giáo Dục Học Khu East Side Union High School. Bà là người đã có những hành động và cử chỉ miệt thị, khinh thường một đồng nghiệp gốc Việt là ủy viên Lân Nguyễn trong những buổi họp hội đồng giáo dục. Vì bất đồng ý kiến với ủy viên Lân Nguyễn về quyết định không cho học sinh lãnh bằng tốt nghiệp nếu không đậu kỳ thi tốt nghiệp trung học, bà đã thọc ngón tay sau lưng ông và khi ông quay lại bà còn ngoắc ngón tay chọc tức. Hành động của bà Martinez-Roach, vừa là một giáo viên và một vị dân cử, đối với ủy viên Lân Nguyễn là những hành động không thể chấp nhận được.

Nhìn rộng hơn, ngày thứ Ba 7 tháng 11 tới đây nước Mỹ có thể thay đổi trên bình diện sinh hoạt chính trị quốc gia. Với sa lầy ở Iraq, xì-căng-đan về đạo đức, liêm chính của một số dân biểu, Đảng Cộng Hoà có thể mất vai trò đa số tại hai viện quốc hội vì tất cả 435 dân biểu và một phần ba, 33 trong tổng số 100 nghị sĩ liên bang, sẽ được bầu lại trong kỳ bầu cử này. Đảng Cộng Hòa hiện có đa số mong manh, chỉ hơn đảng Dân Chủ 30 ghế tại hạ viện, còn ở thượng viện tỉ số là 55-45.

Những ông bà đại diện dân mà không giữ lời hứa, nhất là những dân biểu, thì cử tri chịu đựng chẳng lâu rồi sẽ cho họ về nghỉ hưu sớm. Vì cứ mỗi hai năm người dân được quyền bầu chọn lại tất cả 435 đại diện trên toàn nước Mỹ. Nếu đảng Dân Chủ lên nắm đa số ở quốc hội, Tổng thống George W. Bush có thể sẽ bị đem ra hài tội nói dối để phát động chiến tranh ở Iraq.

Đó thật là điều sôi nổi của cuộc bầu cử năm nay. Phải vậy không quý vị cử tri"