Trần Khải
Ai là người nói thay cho dân tộc Cuba? Đối với nhiều người Cuba lưu vong, người đang nói thay cho những người dân thấp cổ bé miệng ở Cuba là cô Yoani Sanchez.
Cô là người viết blog có tên là Generation Y, được dịch ra 17 ngôn ngữ. Tuy mới 37 tuổi, cô đã được nhiều giải thưởng quốc tế vinh danh.
Tổng Thống Obama đã ca ngợi cô Yoani hồi năm 2009:
“Chúng tôi chúc mừng cô đã được Giải Maria Moore Cabot Prize từ Đạị Học Báo Chí Columbia (Columbia University Graduate School of Journalism) vì những bài cô viết về Châu Mỹ Latin đã giúp tạo sự cảm thông thêm cho liên Mỹ. Cô rất xứng đáng với giaỉ thưởng này. Tôi thất vọng vì cô bị cấm rời Cuba để tới đây trực tiếp nhận giải. Trang blog của cô đã cho thế giới một cửa sổ độc đáo nhìn vào hiện thực đời sống hàng ngày ở Cuba. Điều đó nói lên rằng Internet đã cung cấp cho cô và những người Cuba viết blog can đảm khác một lối tự phát biểu xuyên qua việc sử dụng kỹ thuật viễn thông. Chính phủ và nhân dân Hoa Kỳ cùng với tất cả những quý vị nơi đây nhìn về ngày mà tất cả mọi người Cuba có thể tự phát biểu công khai mà không sợ hãi và không bị trấn áp.”
Và bây giờ, cô Yoani được chính phủ Cuba cho phép du lịch, sau một chuyến tới Brazil là tới Cộng Hòa Czech. Cô cảm ơn chính phủ Czech đã hỗ trợ nhân quyền tại Cuba. Cô cũng sẽ tới thăm Hoa Kỳ trong chuyến đi này.
Cô Yoani Sanchez sẽ tới thăm Quốc Hội Mỹ vào tuần sau, theo lịch trình là vào Thứ Ba 19-3-2013. Trong chuyến đi du lịch này, cô sẽ ghé thăm Miami, nơi còn được gọi là thủ đô của người tỵ nạn Cuba.
Tới Quốc Hội Mỹ, cô sẽ nói những điều bất đồng với những người chống cộng cực đoan và sẽ bày tỏ thẳng thắn chống chủ trương cô lập Cuba.
Cũng như nhiều nhà bất đồng chính kiến khác, cô chỉ trích việc Mỹ cấm vận Cuba, một chủ trương gây khó khăn cho kinh tế Cuba và làm đời sống dân thường Cuba gian nan hơn.
Được thư mời từ Thượng Nghị Sĩ Bill Nelson, Dân Chủ-Fla., và Dân Biểu Joe Garcia, Dân Chủ-Miami, cô Yoani Sanchez đã yêu cầu gặp các dân cử ở cả 2 đảng Dân Chủ và Cộng Hòa. Cô yêu cầu những cuộc gặp gỡ này  phảỉ mở ngõ cho cả báo chí.
Cô trong vai trò nhà hoạt động vì quyền tự do báo chí ở Cuba sẽ trình bày với Quốc Hội và dư luận Mỹ về thực tại Cuba, nơi vừa đổi chính sách để cho dân chúng được ra thăm hải ngoại sau 5 thập niên khép cửa. Chuyến đi này cô thăm nhiều nơi: Brazil, một số nước Mỹ Latin, Cộng Hòa Czech, Đức, Italy, Hòa Lan, Peru, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ... và Mỹ nữa.
Cô sẽ tới Miami, thành trì của người Cuba chống Cộng, vaò ngày 1-4-2013, nơi cô sẽ nói chuyện ở nhiều nơi và sẽ gặp những người Cuba chống cộng.
Cần ghi chú ở đây: nếu một nhà bất đồng chính kiến Việt Nam nào được CSVN cho ra hải ngoaị, tới thăm Little Saigon để nói chuyện, diễn thuyết, và gặp các hội đồng người Việt chống cộng... hẳn là nhà bất đồng chính  kiến đó chắc chắn sẽ bị chụp mũ là “nghị quyết 36”...
Không rõ chính phủ Cuba có âm mưu nào để cô Yoani Sanchez bị ngư7òi Cuba lưu vong chụp mũ như thế không.
Cô nói hôm chủ nhật ở bên lề hội nghị của Hội Baó Chí Liên Mỹ (Inter American Press Association) rằng khi cô về lại Cuba, cô sẽ làm một tờ báo độc lập, bất kể luật pháp Cuba cấm ngặt. Cô nió, cô biết làm báo độc lập như  thế là vi phạm pháp luật của cái chế độ độc đảng bàn tay máu nhưng cô và nhiều nhà hoạt động dân chủ sẽ chấp nhận đi tới cùng để làm một tờ báo độc lập.  Vì nếu không, ai sẽ nói lên sự thật về đất nước cho người dân Cuba hiểu.
Cô Yoani Sanchez được tạp chí Time đưa vào danh sách 100 người ảnh hưởng nhất thế giới trong năm 2008, nhưng tại Cuba hầu hết không ai biết tới cô tuy rằng blog cô viết được nhiều người trong giới trí thức toàn cầu  theo dõi và dịch ra 17 ngôn ngữ.
Cô nói bên lề hội nghị ở Mexico rằng các bài viết và tạp chí bất hợp pháp chuyền cho nhau xem qua thẻ nhớ (memory sticks), còn gọi là thẻ USB, hay là thumb drives. Người ta chuyền nhau các thẻ này khi gặp nhau ở xe buýt, hay ở góc phố, phát tán thông tin rộng hơn.
Cô nói, chuyền cho nhau thông tin qua các thẻ USB sẽ khó cho công an theo dõi để bắt: “Thông tin chuyền từ tay người này qua tay người khác  xuyên qua thẻ nhớ này, và rất khó cho chính quyền ngăn chận. Tôi không thể hình dung họ có thể đưa một công an ở tất cả các góc phố để xem ai có giữ một thẻ nhớ và ai không có.”
Trang blog của cô tên là Generation Y, dịch ra nhiều ngôn ngữ và có gần 440,000 theo cô trên  trương mục ở mạng Twitter.
Dù vậy, cuộc chiến vì dân chủ tự do của cô và các nhà bất đồng chính kiến Cuba vẫn còn rất mực gian nan.