TT Obama đã đọc bài diễn văn về tình trạng liên bang năm 2013, trước lưỡng viện Quốc Hội vào lúc 9 giờ đêm thứ Ba 12 tháng Hai năm 2013. Ông chú trọng nhiều đến nội vụ như phục hồi kinh, nhập cư, kiểm soát súng ống và biến đổi khí hậu - nhiều hơn ngoại giao.

Diễn văn về tình trạng liên bang là một nhiệm vụ hiến định của Tổng thống Hoa kỳ, người có trách nhiệm trình bày cho Quốc Hội những thông tin về tình trạng liên bang, và đề nghị Quốc hội xem xét những biện pháp mà Tổng Thống thấy cần làm và có lợi cho đất nước và nhân dân Mỹ.

Trong lịch sử chánh quyền dân chủ, vì dân, do dân, của dân Mỹ, việc làm này có chút ít biến đổi về hình thức nhưng tinh lý không hề thay đổi vì đó là nhiệm vụ của người dân cử  thụ ủy cao nhứt đối với nhân dân ủy nhiệm. Thí dụ như TT George Washington đọc bài diễn văn đầu tiên loại này ngày 8/1/1790, chớ không phải trong tháng Hai như bây giờ. TT Thomas Jefferson quyết định phát biểu bằng bản văn viết thay vì bằng diễn văn đọc. Kiểu này tiếp tục cho đến TT Woodrow Wilson mới thay đổi vào năm 1913. Bắt đầu truyền thanh với bài diễn văn của TT Calvin Coolidge năm 1923. TT Franklin D. Roosevelt là người đầu tiên đặt tên cho bài diễn văn này là "State of the Union," Diễn Văn Về Tình Trạng Liên Bang. Bài diễn văn loại này được truyền hình đầu tiên là của TT Harry S. Truman, vào năm 1947.

Ngoài quí vị dân biểu nghị sĩ đại diện cho nhân dân Mỹ, còn có nội các, thân hào nhân sĩ Mỹ và ngoại giao đoàn. TT cũng thường mời một số công dân Mỹ tiêu biểu, anh hùng, liệt nữ, chiến sĩ quân sự và bán quân sự như  năm nay TT Obama có mời 23 công dân đã  liều mình giúp cho đồng bào, đồng đội cùng sống chung;  số khách đặc biệt quan trọng này do TT mời đặc biệt và dành cho chỗ ngồi danh dự, là bên cạnh vị Đệ Nhứt Phu Nhân.

Bài diễn văn về tình trạng liên bang 2013 năm nay về nội dung không có gì mới vì ít hay nhiều, trong thời gian tranh cử, trong bài diễn văn nhậm chức hồi tháng 1, TT Obama đã nói ra.

Đối nội, Ông đưa ra bốn vấn đề chánh, phục hồi kinh tế, nhập cư, kiểm soát súng ống và biến đổi khí hậu. Ông  kêu gọi Quốc Hội thông qua  một số đề nghị cải tổ cần được thực hiện.  Kinh tế là công tác hàng đầu trong năm nay. TT nói “Mục tiêu hàng đầu của ông cũng như trách nhiệm của những người của thế hệ này là phải xây dựng một nền kinh tế vững mạnh, để nước Mỹ có một tầng lớp trung lưu ngày một đông hơn và quốc gia luôn luôn phát triển thịnh vượng.”

Ông kêu gọi Quốc Hội  ủng hộ các đề nghị của ông để giúp cho giới trung lưu, tạo công ăn việc làm và giảm mức thâm hụt ngân sách, yêu cầu các nhà lập pháp đẩy mạnh việc thông qua luật lệ.

Ông hứa “Không có điều gì tôi đề nghị đêm nay sẽ tăng mức thâm hụt thêm một xu nào. Điều chúng ta cần không phải là một chính phủ lớn hơn, mà là một chính phủ khôn ngoan hơn biết đề ra các ưu tiên và đầu tư vào tăng trưởng có căn bản rộng lớn.” Về nhập cư, Tổng thống Mỹ kêu gọi hai đảng thể hiện một sự đoàn kết thiêng liêng trong Quốc hội để cải tổ hệ thống nhập cư ở Mỹ, ra luật giải quyết tình trạng cư trú cho hơn 10 triệu người đang sinh sống bất hợp pháp trên đất Mỹ. Ông nói «Hãy chuyển đến cho tôi một đạo luật cải tổ toàn diện, tôi sẽ ký (ban hành) ngay lập tức».

Về việc kiểm soát súng đạn, TT Obama kêu gọi tăng nỗ lực kiểm soát bạo lực do súng đạn gây ra. Ông đề nghi Quốc Hội thảo luận, biểu quyết ra luật nhằm kiểm soát súng đạn để bảo vệ an toàn cho người dân. Ông trưng ra những tai hoạ cho người Mỹ, Ông nói có  hơn 1.000 người đã thiệt mạng vì súng ống ở nước Mỹ kể từ khi xảy ra vụ sát hại 20 trẻ em và 6 người lớn tại một trường học ở Connecticut hồi tháng 12.

Đối ngoại, Ông nói sẽ rút 34.000 quân Mỹ đang ở Afghanistan về nước vào ngày này năm sau, đúng lịch trình rút quân toàn bộ vào cuối năm 2004 – là thời điểm chiến tranh Afghanistan kết thúc.

Về CS Bắc Hàn, Hoa kỳ “cùng các đồng minh, tăng cường hệ thống phòng thủ phi đạn của chính chúng ta, và dẫn đầu thế giới trong việc tiến hành biện pháp nghiêm khắc để đáp lại những mối đe dọa này.” Về Iran, Hoa Kỳ và các đồng minh sẽ làm những gì cần thiết để ngăn chặn Iran thủ đắc một vũ khí hạt nhân. Về Syria, sẽ tiếp tục tăng áp lực với chính phủ ở đó, nhưng ông không hứa dùng sức mạnh quân sự. Ông sẽ đi thăm Trung Đông vào tháng 3, và hứa tiếp tục hỗ trợ cho an ninh và hòa bình của Israel trong khu vực.

Trên đây là tuyên bố chủ trương, đường lối của chánh quyền của TT Obama và Đảng Dân Chủ đang cầm quyền. Các nhà lập pháp đối lập của Đảng Cộng Hoà cũng có lời tuyên bố phản hồi về bài diễn văn của TT Obama. Thượng Nghị Sĩ Marco Rubio của đảng Cộng Hòa, nhân vật được dự đoán sẽ ra tranh cử tổng thống Mỹ vào năm 2016, cho rằng những gì Tổng Thống Obama trình bày chỉ tập trung vào một tiêu điểm. Đó là chính quyền của TT Obama sẽ tăng thuế, tăng tiền nợ và tăng chi tiêu, tức sẽ gây trở ngại cho phát triển đất nước. Và vị TNS này nhận định, tăng thuế và thâm thủng ngân sách sẽ gây thiệt hại cho giới trung lưu, thay vì tạo dựng một tầng lớp trung lưu ngày một đông hơn mà Tổng Thống Obama hứa hẹn.

Phát biểu của người đại diện Đảng Cộng Hoà cho thấy những mong muốn của TT Obama không suông sẻ như lời nói của Ông trong bài diễn văn. TT Obama là một vị tổng thống sẽ gặp nhiều khó khăn với Quốc Hội. Cộng Hoà đối lập chiếm đa số lớn ở Hạ Viện, là cơ quan có nhiều sáng quyền lập pháp. Dân Chủ đa số ở Thượng Viện, nhung đa số khít khao thôi./.( Vi Anh)