...Obama đến bây giờ, vẫn chủ trương một Nhà Nước bao đồng và bao cấp tối đa...

Như thông lệ, TT Obama tuần qua đã ra trước lưỡng viện và toàn thể nội các đọc bản báo cáo tình trạng liên bang được trực tiếp truyền hình cho cả thế giới. Và cũng như mấy năm trước, kẻ viết này cũng phải có bài bình luận về thông điệp hàng năm này. Điểm tương đồng với mấy năm trước là thông điệp của TT Obama chẳng có gì mới lạ, trong khi điểm khác biệt là kẻ viết này năm nay phải vất vả không biết viết gì vì cái “chẳng có gì mới lạ” đó.

Trong bài diễn văn dài gần một tiếng rưỡi đồng hồ, TT Obama đã đưa ra một danh sách tràng giang đại hải những chuyện mà ông đã làm trong năm qua, và muốn làm trong năm tới. Một danh sách lê thê những thành tựu mà chính quyền Obama vẫn khoe từ trước đến giờ, và một danh sách còn dài hơn nữa về những điều ông sẽ làm trong nhiệm kỳ này, cũngkhông có gì mới lạ, toàn là những chuyện đã hứa bốn năm trước nhưng chưa làm.

Trong vấn đề kinh tế, TT Obama khẳng định kinh tế đang phục hồi mạnh mẽ, thị trường chứng khoán đang leo lên những mức kỷ lục. Ông khẳng định đó là nhờ những biện pháp mà chính quyền Obama đã lấy trong thời gian qua. Ông hứa hẹn chính quyền sẽ tiếp tục chi tiêu, tức là bơm tiền vào kinh tế, để tiếp tục cuộc phục hồi.

TT Obama khẳng định kinh tế đang phục hồi nhờ những biện pháp chi tiêu, kích cầu kinh tế của ông. Thực tế, kinh tế vẫn èo uột với mức tăng trưởng chưa tới 2%, trong khi tỷ lệ thất nghiệp trong tháng qua đã tăng lên lại 7,9%. Dĩ nhiên, TT Obama khoe kinh tế đang phục hồi một cách chung chung, nhưng tuyệt đối không nói gì về những tỷ lệ 2% hay 8% này. Năm 2009, TT Obama hứa sẽ giảm tỷ lệ thất nghiệp xuống mức 4%-5% vào cuối nhiệm kỳ đầu. Bây giờ, thực tế là gần 8%, sao có thể coi đó là thành quả đáng khoe được?

Thị trường chứng khoán đang leo lên mức kỷ lục thật. Nhưng đó là bằng chứng của sự thành công của các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp lớn có ghi danh trong các thị trường Dow Jones và Nasdaq. Họ thành công vì tăng lợi nhuận do cắt giảm chi tiêu, tức là cắt giảm hay không thuê nhân công, và tích lũy tiền mặt, tức là không bỏ tiền đầu tư khuếch trương doanh nghiệp (những đại công ty như Apple và Amazon tích lũy hàng tỷ tiền mặt). Đây chính là hai lý do tại sao tỷ lệ thất nghiệp vẫn cao và tỷ lệ tăng trưởng kinh tế vẫn thấp. Mà họ không thuê thêm nhân viên và không phát triển cơ sở chính vì lo sợ chính sách kinh tế của TT Obama, sợ phí tổn của Obamacare và sợ tăng thuế. Đối với giới doanh gia, TT Obama có lẽ là tổng thống ít thiện cảm với họ nhất trong lịch sử cận đại Mỹ.

Một điều đáng nói nữa là thị trường chứng khoán tăng chỉ làm giàu cho những người có tiền đầu tư mua chứng khoán, chứ chẳng làm giàu cho những anh nhà nghèo như đại đa số chúng ta, hay những anh thất nghiệp, không có tiền mua chứng khoán hay cổ phiếu gì hết. Nói cách khác, mấy anh nghèo vẫn nghèo, mấy anh thất nghiệp vẫn thất nghiệp, mấy anh giàu thì giàu thêm nhờ chứng khoán tăng giá. Phục hồi kinh tế mà TT Obama khoe là loại phục hồi các kinh tế gia gọi là “jobless recovery”, tức là phục hồi trong thất nghiệp, chỉ có lợi cho các đại gia.

Câu hỏi đặt ra là chính sách kinh tế của TT Obama thực sự giúp nhà nghèo hay giúp nhà giàu? Giúp mấy anh thất nghiệp hay giúp mấy nhà đầu tư?

TT Obama khẳng định sẽ tiếp tục chính sách chi tiêu thả giàn với không biết bao nhiêu chương trình mới, nhưng bảo đảm sẽ không làm gia tăng thâm thủng ngân sách. TT Obama không nói ra, nhưng điều này chỉ có thể xẩy ra nếu TT Obama tăng thuế để tài trợ những chi tiêu đó. Cũng vẫn là quan điểm cấp tiến cổ điển: tăng thuế để Nhà Nước chi tiêu, san sẻ lợi tức.

Ở đây có hai vấn đề quan trọng đã được bàn nhiều.

Trước hết, tăng thuế nhà giàu như TT Obama đề nghị cũng chỉ đủ để trang trải một phần mười chi tiêu của ông, như vậy chín phần mười còn lại lấy ở đâu ra? Đây là bí mật của TT Obama mà chỉ có mình ông có câu trả lời.

Sau đó, khối bảo thủ Cộng Hòa vẫn còn kiểm soát Hạ Viện, là cơ quan nắm chià khoá chi thu của quốc gia. Làm sao TT Obama có thể thuyết phục Hạ Viện tăng thuế mà không có cắt giảm chi tiêu? Đây cũng là một bí mật mà chỉ có TT Obama mới có câu trả lời.

Dĩ nhiên là cũng còn một cách nữa để trang trải chi tiêu mà không cần tăng thuế: đó là đi mượn tiền của thế giới, đặc biệt là Trung Cộng và các nước dầu hỏa Trung Đông. Công nợ đã leo lên đến hơn 16.000 tỷ rồi, nhưng dĩ nhiên không ai nghe TT Obama nhắc đến con số này trong báo cáo của ông. Hạ Viện đã cho phép Nhà Nước tạm thời vượt quá giới hạn trong ba tháng tới, trước khi mổ xẻ vấn đề lại, nhưng cũng đã đưa điều kiện rõ ràng: cho tăng mức nợ với điều kiện Nhà Nước có kế hoạch cắt giảm chi tiêu. Chưa ai biết ba tháng nữa, hai bên sẽ đi đến giải pháp nào. Nhưng thông điệp của TT Obama cho ta có cảm tưởng Hạ Viện sẽ không có cách gì cản được các chương trình, kế hoạch tiêu xài của ông.

Có hai vấn đề thời sự nóng bỏng mà TT Obama đề cập trong báo cáo.

Ông kêu gọi sự hợp tác của quốc hội, tức là của phe đối lập Cộng Hòa để thông qua những biện pháp đối phó với vấn đề kiểm soát súng đạn. Lời kêu gọi rất cảm động của ông được cả hai khối vỗ tay hưởng ứng nhiệt liệt. Ai cũng đồng ý đây là vấn đề cực kỳ quan trọng, cần có giải pháp. Nhưng vấn đề là khi đi vào thực tế để lấy những biện pháp, thì hai bên vẫn như mặt trời mặt trăng, không có được sự thỏa thuận nào hết. Ảnh hưởng của nhóm áp lực National Rifle Association chống mọi kiểm soát vẫn rất mạnh, vì hầu hết các vị dân cử thượng viện cũng như hạ viện, Cộng Hòa cũng như Dân Chủ, đều có nhận được tiền yểm trợ của nhóm này. Đồng thời, đại đa số dân Mỹ vẫn coi quyền sở hữu súng là thiêng liêng nhất. Chưa kể hiện nay đang có gần ba trăm triệu khẩu súng thuộc sở hữu của dân Mỹ, làm gì với số súng này? Làm sao thu hồi hay kiểm soát?

Thực tế mà nói, chưa ai tìm ra được biện pháp nào có thể nói là hữu hiệu thực sự trong vấn đề này. Tất cả chỉ là những tiếng vang có tính mỵ dân từ cả hai phiá để xoa dịu dư luận trước những vụ thảm sát hàng loạt gần đây. Những biện pháp TT Obama vừa đưa ra cách đây ít tuần có lẽ là những biện pháp tối đa người ta có thể thấy được. Ta cũng nên để ý, ngay sau khi TT Obama ban hành một loạt biện pháp kiểm soát này thì Tòa Bạch Ốc đã vội vã cho công bố một tấm hình TT Obama đang bắn súng để trấn an khuynh hướng chống kiểm soát súng.

Vấn đề nóng bỏng thứ hai là di dân bất hợp pháp cũng đã được TT Obama nhắc đến, và cũng được cả hội trường đứng dậy hoan nghênh. Đảng Cộng Hoà sau cuộc bầu cử vừa qua đã nhìn thấy rõ quan điểm cứng rắn của họ đã thất thế đến mức nào, khiến cho TĐ Romney chỉ kiếm được hơn một phần tư phiếu của dân gốc Mễ. TT Bush trước đây đã từng chủ trương ân xá có điều kiện cho di dân bất hợp pháp, đã kiếm được gần 45% phiếu của dân gốc Nam Mỹ, nhưng đề nghị cải tổ của ông chết trong trứng nước vì không kiếm đủ hậu thuẫn trong lưỡng viện quốc hội lúc đó.

Ngôi sao sáng mới nổi của Cộng Hòa, thượng nghị sĩ Marco Rubio của Florida, con của một cặp di dân bất hợp pháp từ Cuba nhưng sau đó được hợp thức hoá, đã đưa ra một đề nghị cụ thể, khá ôn hoà. Các chuyên gia cho rằng khoảng cách giữa giải pháp của ông Rubio và TT Obama không lớn lắm, và hai bên Dân Chủ - Cộng Hòa, vì nhu cầu chính trị thực tiễn, có nhiều hy vọng đạt được thỏa hiệp nào đó trong năm nay.

Vấn đề di dân cực kỳ khó khăn vì là con dao hai lưỡi cho cả hai đảng. Đối với đảng Cộng Hòa, phần lớn dân thiểu số gốc Nam Mỹ sẽ bỏ phiếu cho Dân Chủ, do đó, hợp thức hóa họ là tăng phiếu cho Dân Chủ. Mà không hợp thức hoá thì càng ngày càng mất phiếu của một cộng đồng ngày càng đông đảo và tích cực trong chính trường Mỹ. Đối với đảng Dân Chủ, đa số dân Mỹ chống lại việc ân xá vô điều kiện, nhất là khối dân da trắng, có nghiã là đảng Dân Chủ sẽ càng ngày càng lệ thuộc vào các khối dân thiểu số vì càng ngày càng mất phiếu của dân da trắng. Khối dân da trắng này vẫn còn ảnh hưởng chính trị không nhỏ, điển hình là việc khối bảo thủ Cộng Hòa vẫn chiếm đa số trong Hạ Viện. Hơn nữa, việc ân xá dân gốc Nam Mỹ sẽ không được sự ủng hộ của khối dân da đen, là khối bị nhóm dân gốc Mễ cạnh tranh trực tiếp trong vấn đề việc làm và trợ cấp an sinh.

Trên đây là ba vấn đề quốc nội chính. Ngoài ra TT Obama cũng hứa hẹn rất nhiều chương trình trong vấn đề nội bộ như năng lượng, giáo dục, quyền bình đẳng của phụ nữ, của những người đồng tính, thay đổi khí hậu, cải tổ cách bầu cử để cử tri khỏi xếp hàng quá lâu, và tăng lương tối thiểu lên 9 đô một giờ (một thăm dò của Yahoo News cho thấy 65% dân Mỹ cho rằng tăng lương như vậy sẽ khiến các doanh nghiệp vừa và nhỏ tìm cách giảm nhân viên, gia tăng vấn nạn thất nghiệp).

Đối ngoại, ông nói lướt qua về vấn đề vũ khí hạt nhân của Iran và Bắc Hàn, và đe dọa sẽ có biện pháp mạnh đối với hai nước đó nếu họ trở thành một đe dọa nghiêm trọng. Cũng vẫn chỉ là những lời hăm dọa mà Mỹ đã đưa ra từ mấy đời tổng thống rồi, chẳng có gì mới lạ, mà cũng chẳng làm mấy ông lãnh đạo hai xứ đó mất ăn mất ngủ gì.

TT Obama cho biết trong năm tới sẽ rút thêm 34.000 quân Mỹ ra khỏi Afghanistan, và trong năm sau đó, sẽ chấm dứt hoàn toàn sự can thiệp quân sự của Mỹ tại đây.

Trong vấn đề đối ngoại, điều nổi bật không phải là những điều TT Obama nói ra, mà là những chuyện ông không đề cập đến, như biến cố Benghazi vẫn còn gây nhiều thắc mắc, hay tình trạng Syria với trên dưới bẩy chục ngàn thường dân đã bị chết mà Mỹ vẫn bình chân như vại trong khi nhẩy vào can thiệp tại Libya khi chỉ có vài trăm thường dân bị đe dọa mất mạng. Cũng không một lời nói nào về đe dọa của lưỡi bò Trung Cộng, hay những củng cố quyền hành của Putin, hay các rối loạn tại Trung Đông, nhất là việc đồng minh Ai Cập đang bắt tay với Iran, đe dọc hoà bình trong vùng này.

´´´Bài diễn văn báo cáo tình trạng liên bang năm nay có thể nói đã là một tuyên ngôn cấp tiến rõ ràng nhất, đưa ra những chi tiết thực hành đường hướng cấp tiến nêu ra trong bài diễn văn nhậm chức kỳ hai TT Obama đã đọc tháng trước.

Nói chung, đối với tất cả các kế hoạch và chương trình TT Obama đề nghị cho tương lai, mẫu số chung là vai trò quyết định của Nhà Nước. Cựu Chủ Tịch Hạ Viện, ông Newt Gingrich, đã cho rằng đây là quan điểm một Nhà Nước bao đồng lớn nhất từ thời TT Johnson đến giờ. Các báo cấp tiến như New York Times và Washington Post đã nức nở ca tụng quyết tâm của TT Obama áp đặt những tư tưởng cấp tiến nhất, bành trướng vai trò của Nhà Nước mạnh mẽ nhất. Nhà Nước dưới con mắt của TT Obama, sẽ đóng vai trò cứu nhân độ thế, cứu giúp người nghèo, nâng đỡ dân trung lưu, phát triển kinh tế, mở mang giáo dục, san bằng bất công xã hội. Một cách không thể nào rõ ràng hơn, TT Obama đã phủ nhận vai trò của sáng kiến và công khó cá nhân, là nền tảng của chế độ kinh tế thị trường tự do của nước Mỹ này.

Đây là quan niệm trái ngược lại với quan điểm bảo thủ, được coi như tiêu biểu bởi câu nói của TT Reagan: “Nhà Nước không phải là giải pháp, mà Nhà Nước chính là vấn đề”.

Vai trò cực đoan của Nhà Nước được thực hành tại các nước theo chế độ cộng sản đã bị phá sản, xập tiệm từ mấy chục năm rồi. Quan niệm tương đối ôn hoà hơn mà các nước Âu Châu áp dụng từ sau Thế Chiến Thứ Hai cũng đang chứng tỏ sự thất bại trầm trọng qua các khủng hoảng của cả Tây Âu trong những năm tháng gần đây. Dù vậy, TT Obama đến bây giờ, vẫn chủ trương một Nhà Nước bao đồng và bao cấp tối đa. Dĩ nhiên là TT Obama đã nhìn thấy rất rõ cái gương của Tây Âu, nhưng ông cũng là một người có sự tự tin vô bờ bến, tự cho rằng mình có dư thừa khả năng để tránh được vết xe đổ Tây Âu để vẫn thành công.

Cái lý luận “Nhà Nước có giải pháp cho tất cả mọi vấn đề” tự nó là một mâu thuẫn khó hiểu. Làm sao mấy ông bà công chức lại có thể có nhiều sáng kiến và tinh thần trách nhiệm hơn hàng triệu doanh nhân, chủ doanh nghiệp của mình, xây dựng bằng mồ hôi nước mắt của chính mình?

Thông thường, trong nhiệm kỳ hai, các tổng thống chỉ quan tâm đến gia tài các ông để lại, vì không còn phải tranh cử nữa. Trong hai bài diễn văn sau khi tái đắc cử, TT Obama đã gửi thông điệp thật rõ ràng cho mọi người: ông muốn làm tất cả những gì có thể được để để lại một gia tài cấp tiến nhất trong các tổng thống từ nửa thế kỷ qua, hoàn toàn ngược lại hình ảnh một chính khách ôn hoà nhất, chủ trương không có một nước Mỹ cấp tiến hay một nước Mỹ bảo thủ, mà ông đã trình làng khi mới xuất hiện trước công chúng cách đây chưa đầy một chục năm. Việc khối đối lập bảo thủ vẫn giữ đa số tại Hạ Viện không khiến ông chậm chân lại hay thắc mắc gì.

Báo Washington Post viết: “TT Obama dẫn dắt phiá Dân Chủ đứng lên hoan nghênh một loạt những đề nghị mà ai cũng biết sẽ không bao giờ thành luật”. Ông thành công đến mức nào, lịch sử sẽ cho biết. (17-2-13)

Vũ Linh

Quý độc giả có thể liên lạc với tác giả để góp ý qua email: Vulinh11@gmail.com. Bài của tác giả được đăng trên Việt Báo mỗi thứ Ba.