Ngày xửa ngày xưa, vào giữa thế kỷ thứ hai mươi, khoảng năm một ngàn chín trăm năm mươi mấy, thời gian tiểu học và trung học, cái nón đi liền với cái cặp.

Thời tiểu học, mới vô năm lớp năm, ba mua cho cái cặp táp bằng da thiệt đàng hoàng. Cái cặp nặng, màu nâu đậm, có hai ba ngăn gì đó, vậy mà xài từ lớp năm cho tới lớp nhứt, tổng cộng mưa nắng hai mùa ròng rã năm năm trời dài đăng đẵng. Xài từ lúc lớp da phẳng phiu như làn da con gái cho tới khi nó nhăn nheo như da bà già, mới được thay cho cái cặp kiểu mới dẹp lép ôm trước ngực khi lên lớp Đệ thất.

Cái cặp da hồi mới mua còn mùi da thuộc thơm, hăng hăng nồng nồng, hít thấy mê! thấy tôi sáng rở cặp mắt, đưa hai tay ôm lấy cái cặp, Ba cười cười, nói “con xài kỹ kỹ nghe con, ráng đừng có cho ướt, mà lỡ bữa nào trúng mưa về nhà thì con phải nhớ lau liền cho khô nghe con ...., lâu lâu phải lấy nùi giẻ thấm chút mỡ chùi cho da nó mềm nghe con... ráng xài kỹ kỹ cho bền chớ hổng phải mỗi năm mỗi mua nghe con...”

Ôi những lời ba dặn còn nhớ tới bây giờ, xài đồ da phải cho kỹ, nhứt là tránh đừng cho ướt.

Cái cặp xách trong tay tới mòn luôn. Lớp da bên ngoài trầy trụa sần sùi, mấy cái góc cong quắn lên, mấy đường chỉ may xừi ra, có chỗ đứt luôn, mấy cái lổ gài thì rộng huỵch ra, mấy cái ngăn, cái nào cũng mòn láng còn cái quai thì chỗ sờn chỗ trơn trùi. Có nhiều chỗ bên ngoài cái cặp làm như bị cái gì nhọn nhọn như ngòi viết lá tre mà xủi xủi mà đâm đâm... chơi ai vậy cà!!!

Cái cặp tang thương thế đó mà tui qúi lắm, lúc đã cũ quá rồi thì đâu dám xách khơi khơi nữa, khư khư ôm trước ngực, sợ cái quai cầm sút bất tử.
Lên trung học, trai gái học chung trong trường, bắt đầu biết mắc cỡ, xí xọn theo thời trang, mua cái cặp màu đen dẹp lép ôm trước ngực, chê cái cặp da con nít, thẩy qua một bên.

Cái cặp da đó, khi mình chê thì nó đã mềm èo. Tuy hổng xách theo lên trung học chớ đâu có bỏ luôn, tui giữ để chứa đồ riêng tư muốn dấu ba má với mấy đứa em, như ba cái nhựt ký, cuốn tập thơ, mấy tấm card postal của bạn bè gởi chúc Giáng sinh chúc Tết nầy nọ có hình đẹp đẹp, và quan trọng nhứt là xấp thơ tình. Ở nhà đông chị em, đâu có phòng riêng gì đâu, dấu mấy món nầy như bảo vật thiêng liêng, ngày nào cũng thăm chừng sợ mấy nhỏ em quỉ quái tò mò lục ra coi thì quê chết! Hoặc bữa nào lỡ ký đầu đứa nào thì sợ tụi nó trả thù, moi mấy lá thơ tình ra mét với Ba Má thì tiêu!

Sao hồi đó, vụ ba lá thơ tình cứ làm mình sợ muốn chết vậy "Giữ lá thơ tình trong mình như ôm trái bom nổ chậm”. Lúc nào Ba Má ngó mình hơi lâu là tim đập thùng thùng, gan ruột phèo phổi như lộn ra ngoài! tưởng như Ba Má dòm thấu thấy lá thơ “thuộc lòng” của mình đang dấu vậy đó.

Sao hồi đó trí nhớ của mình làm việc cứng đầu và ngược ngạo quá hén?, những bài vở cần phải thuộc thì khó vô đầu, nhồi nhét cách gì cũng thiệt là khó vô đầu, còn thơ tình thì thôi! thuộc vanh vách! Chẳng những thuộc lúc đó mà có nhiều đoạn còn thuộc tới bây giờ.

Cái cặp da cũ chứa đựng những điều mình tưởng là bí mật giữ gìn suốt đời, có được đâu! Khi có chồng, gởi lại nhà, khi đi Mỹ có đem theo đâu.  Rồi sau 75, cái cặp cùng với xấp thơ tình màu hồng màu xanh lạc đâu mất.

Thời đám con đi học, vác nặng nề cái ba lô sau lưng gọi là backpack, bây giờ, các cháu đi học không thèm xài sách vở cặp cọ gì nữa mà là xách cái laptop khoẻ re. Có cháu lại còn xài luôn cái hiện đại nhứt là cái Ipad gì đó, xử dụng được mọi điều, thấy nó quẹt quẹt banh banh mấy ngón tay, tôi có đụng vô cũng chẳng biết đường nào mà mò.

Khoa học tiến triển tới mức độ, tuổi già theo không kịp nữa rồi./.

Trương Ngọc Bảo Xuân