Mức nợ trần ở đây không phải là mức nợ đời trần ai khổ lụy mà con người vay trả trong kiếp nhân sinh. Mức nợ trần ở đây là định mức cao như trần nhà mà Quốc Hội cho phép TT Obama vay nợ cho hành pháp xài trước, thâu thuế  trả sau. Nếu không gia hạn hay nâng định mức nợ trần lên kịp trước này 31-12-2012 thì vào ngày 1-1-2013 tài chánh công, ngân sách liên bang sẽ rơi xuống “vực thẳm tài chánh” nói theo danh từ chánh trị Mỹ và “chân tường tài chánh” theo Pháp.

Dù không phải là nợ đời của TT Obama, mức nợ trần của của chánh quyền Mỹ cũng làm cho TT Obama lo đổ mồ hôi lạnh vì tổng thống là người đứng đầu Hành Pháp. Và Quốc Hội cũng đứng ngồi không yên vì gia hạn hay nâng mức trần của nợ như tổng thống yêu cầu thì phải đánh thuế đối với người dân, cắt giảm phúc lợi của người nghèo và bịnh. Tuy thế nếu không làm thì tài chánh công sẽ đổ vỡ, ngân sách liên bang sẽ khủng hoảng, chánh quyền mất khả năng vay mượn và chi phó, trang trải công chi. Một chuyện quốc gia đại sự như vậy, rắc rối, tế nhị như vậy mà chỉ còn có 20 ngày phù du nữa để giải quyết!

Chỉ còn có 20 ngày nữa, nếu hành pháp và lập pháp, tổng thống và quốc hội không thoả hiệp được một vấn đề lớn lao liên quan đến tính đảng phái và quốc gia đại sự như vậy, thì Mỹ sẽ rơi xuống vực thẫm tài chánh.

Mùa Giáng Sinh và Tết Dương Lịch này, Hành Pháp trong Toà Bạch Ốc và Lập Pháp trên đồi Capitol chắc đứng ngồi không yên. Không khéo Lập Pháp phải đóng cửa cấm trại, giải quyết vấn đề, không được về quê ăn Giáng Sinh và ăn Tết lắm.

Vào thời điểm còn 20 ngày phù du của quốc gia đại sự này, mà ánh sáng cuối đường hầm thoả hiệp khi tắt khi cháy, lời qua tiếng lại thì nhiều, hai bên đại diện họp hành, bắt tay, vổ vai nhưng bằng mặt mà chưa bằng lòng.

Cuộc thoả hiệp giữa Phủ Tổng Thống và Hạ Viện do Cộng Hoà nắm quyền đa số có vẻ như không thể đạt được. Chủ Tịch Hạ Viện John Boehner, không phải là một người dễ tánh, mềm lòng trong thương thảo chánh trị. 63 tuổi mà đắc cử sáu nhiệm kỳ, Ông rất già dặn kinh nghiệm nghị trường và thương nghị, mới vươn lên làm Chủ Tịch Hạ Viện là con tim, khối óc của nhân dân Mỹ.

Ông cùng những dân biểu Cộng Hoà đến giờ phút này không đồng ý đề nghị của TT Obama tăng thuế những người mà TT Obama gọi là giàu và nằng nằng đòi phải tăng thuế họ để giảm khiếm hụt ngân sách và nợ nần của đất nước.

Ông Chủ Tịch Hạ Viện thì muốn chứng minh và ngăn chận TT Obama xài phí quá nhiều tiền thuế của dân, cứ làm cho chánh quyền phình lên như bong bóng, trái với triết lý của Cộng Hoà càng ít chánh quyền càng tốt.

Còn Phủ Tổng Thống dùng công luận phân chứng với dân chúng, lấy dân bao vây lãnh tụ Cộng Hoà, cáo buộc Khối Dân biểu Cộng Hoà ở  Hạ Viên và Ô. Chủ Tịch John Boehner bắt người dân Mỹ làm con tin hành động chống đề nghị ngân sách của tổng thống.

Khó khăn chánh trị đảng phái, bất đồng quan điểm còn nhiều, nợ của nước Mỹ quá lớn, hiện tình kinh tế chưa phục hồi, thêm vào đó nội các của TT Obama đang thời kỳ phải thay đổi ít nhiều. Chính nội bộ nội các của TT Obama cũng là một trở ngại trong cuộc thương thảo. Theo truyền thống mã thượng của chánh trị Mỹ, đa số bộ trưởng trong nội các của Ông sẽ từ chức để tân tổng thống rộng đường và dễ thành lập tân nội các. Hai Bộ Trưởng then chốt về tài chánh,Tim Geithner, Bộ Trưởng Tài Chánh và có thể  Ben Bernanke, Thống Đốc Ngân Hàng Trung Ương hay Quỹ Dự Trữ Liên Bang của Mỹ cũng từ dịch. Với tinh thần ra đi như thế, dù cố gắng thế mấy tinh thần làm việc cũng không được như xưa.

Nên người ta thấy TT Obama phần lớn xoay trở một mình với Lập Pháp. Mà trong thương thảo những cuộc gặp gỡ của những người chuyên môn trong  im lặng, kín đáo thường hiệu quả hơn những lời qua tiếng lại trên công luận.

TT Obama đòi hỏi nhà giàu phải trả thêm thuế để giảm nợ và giảm khiếm hụt ngân sách, chớ không cắt giảm kinh phí của y tế người già, người nghèo, người bịnh. Lý luận nghe rất công bình xã hội.

Nhưng thực tế tăng thuế người giàu thì họ không có phương tiện đầu tư, hay chào nước Mỹ bằng chân, đem công việc Mỹ ra ngoại quốc, dân Mỹ thất nghiệp tăng, không thu thuế được càng kẹt lớn nữa. Còn chương trình y tế phải bảo chi thêm cho 32 triệu người do luật Cải tổ Y tế của TT Obama, quỹ Medicare, Medicaid hết tiền, không tiết kiệm, không giảm dịch vụ lại thì làm sao cứu vãn.

TT Obama kêu gọi đoàn kết, kêu gọi thoả hiệp, tuyên bố cởi mở với những ý kiến mới để tránh cho Mỹ rơi xuống vực thẳm tài chánh. Nhưng Ông cứng rắn  từ chối cắt giảm y tế là công chi lớn nhứt nhì của ngân sách và quyết liệt đánh thuế người giàu lợi tức triệu phú.

Định mức mà Quốc Hội cho phép hành pháp nợ bây giờ là  16.394 tỷ. Phép này ngày 31-12- 2012 hết hạn, không được vay nữa. Thủ tục này phát sinh từ năm 1917, Quốc Hội cho phép Hành Pháp vay muợn một cách tổng quát, chớ không đi vào chi tiết như trước đó.

Trong những năm 1980, công chi tăng nhanh và khiếm hụt ngân sách trầm trọng, Quốc Hội phải nâng mức nợ trần lên nhiểu lần. Theo sưu khảo của CNN, Quốc Hội phải can thiệp 11 lần nếu tính từ năm 2011 và 76 lần từ năm 1962 cho đến bây giờ.

Nhưng không có gì phải lo sợ. Chưa bao giờ Quốc Hội để chánh quyền liên bang vỡ nợ.

Đặc tính của chánh trị nội bộ Mỹ là thoả hiệp. Và công luận, thế nước lòng dân ảnh hưởng rất lớn đối với chánh quyền dân cử Mỹ. Dân  bầu dân biểu nghị sĩ và tổng thống lên để phục vụ đất nước và nhân dân, chớ không phải để đấu đá vì đảng phái. Nếu Tổng Thống và Khối Lập Pháp Cộng Hoà ở Quốc Hội cứ chống đối nhau vì đảng phái như thế này, sẽ tạo ảnh hưởng  bất lợi cho tương lai người dân cử, uy tín của Quốc Hội và tổng thống; dân sẽ nói phải quấy trong kỳ bầu cử tới.

Có nhiều dấu chỉ lạc quan cho thấy Cộng Hoà tạm đình chiến để bảo toàn lực lượng. Càng ngày càng có thêm chính khách Cộng Hòa đồng ý tăng thuế người giàu. Hôm Chủ Nhật 9-12, Thượng Nghị sĩ Corker xuất hiện trong chương trình “Fox News Sunday”,  kêu gọi phía Cộng Hòa nhượng bộ trước đòi hỏi của ông Obama về việc tăng thuế đối với giới giàu, và công nhận rằng “tổng thống nay ở thế thượng phong về vấn đề thuế”.

Cũng hôm Chủ Nhật 9-12 Dân biểu Tom Cole từ Oklahoma phát biểu trong chương trình “State of the Union” trên đài CNN, cũng đưa ra ý kiến tương tự. Ông Cole cho hay, cử tri của ông sẵn sàng chấp nhận việc duy trì giảm thuế cho giới trung lưu, để đổi lấy việc tăng thuế cho giới được coi là giàu có. Dân biểu Cole nói rằng, “Chấp nhận thực tế chính trị không phải là vẫy cờ trắng đầu hàng”.

Và nhiều thăm dò cho biết dân chúng ủng hộ TT Obama lên đến 53%. Điều đó cho thấy chủ trương dân biểu, nghị sĩ Cộng Hoà chống lại việc đánh thuế những người giàu triệu phú và cắt giảm phúc lợi Medicare, Medicaid của người nghèo và bịnh, người dân Mỹ nghe không lọt tai./.