Chân Trong Chân Ngoài: Hoàn Cảnh Khó Khăn Của Người Nhập Cư Mỹ, Trở Lại VN Làm Việc

Trong khoảng vài năm trở lại gần đây, những người mới sang Mỹ định cư có một hoàn cảnh đặc biệt mà những đợt di dân vượt biên, H.O trước đây không hề có. Đó là việc nhiều người sau khi sang Mỹ, có thẻ xanh rồi thì lại quay trở về Việt Nam làm việc. Lý do là nhiều người đi theo diện bảo lãnh, đã lớn tuổi, công ăn việc làm ở Việt Nam đã ổn định. Đi thì vẫn đi, vì nghĩ đến tương lai của con. Nhưng qua Mỹ đi làm assembler, lãnh lương $10/giờ thì làm sao mà làm nổi, trong khi ở Việt Nam mình đang làm cho công ty nước ngoài, lương $3,000/tháng, hay mình đang làm chủ một công ty có hàng chục nhân viên dưới quyền? Đi học lại thì lớn tuổi, học không vô nổi rồi! Những người trong hoàn cảnh như vậy, đành chọn con đường quay lại Việt Nam làm việc.
Đây mà một lựa chọn bắt buộc, nhưng không phải là tối ưu. Bởi vì Sở Di Trú Hoa Kỳ không thích điều này. Thẻ Xanh dành cho thường trú nhân của Hoa Kỳ, chứ không phải dành cho những người đi ra khỏi nước để làm việc. Đặc biệt trong hoàn cảnh hiện nay, nước Mỹ đang kiểm soát gắt gao hơn việc nhập cư, nhiều người trở về Việt Nam làm việc phải đối diện với nguy cơ mất thẻ xanh.
Anh H., cùng vợ và con gái sang Mỹ, rồi một mình anh về Việt Nam tiếp tục điều hành công ty của mình. Mải mê công việc, hơn một năm sau anh mới qua lại Mỹ, thì bị nhân viên di trú tại phi trường tịch thu luôn thẻ xanh. Anh mất quyền làm thường trú dân Hoa Kỳ. Tệ hại hơn nữa, khi con gái anh làm đám cưới ở Mỹ, anh không được cấp visa theo diện du lịch để dự đám cưới của con mình. Hiện nay, vợ của anh đang phải làm giấy tờ để bảo lãnh anh lại, để trong tương lai hy vọng anh được cấp thẻ xanh trở lại. Chuyện chừng nào anh được trở vào Mỹ trở lại vẫn chưa có câu trả lời chắc chắn.
Anh C., ở Việt Nam làm cho công ty nước ngoài, đem vợ con sang Cali định cư, rồi trở về Việt Nam đi làm trở lại. Anh cũng biết luật, nên chỉ đi năm tháng, rồi xin nghỉ phép quay lại Mỹ chừng hai tuần, rồi lại trở về VN làm tiếp năm tháng nữa. Tưởng vậy là yên thân, nhưng chỉ đi đến lần thứ ba, thì nhân viên di trú tại sân bay LA tra hỏi tại sao về Việt Nam nhiều vậy. Anh trả lời là phải đi làm nuôi vợ con bên này. Nhân viên di trú đã cảnh cáo rằng anh có thể mất thẻ xanh trong tương lai! Hiện nay, anh vẫn đi làm ở Việt Nam, nhưng hồi hộp không biết lần tới sang Mỹ chuyện gì sẽ xảy ra với mình tại sân bay nữa.
Trường hợp của anh N. thì có khác một chút. Anh sang Mỹ định cư, nhưng vẫn có công ty ở Việt Nam, điều hành chung bởi một người bạn còn ở Việt Nam. Do đó anh ở Mỹ khoảng 03 tháng, thì lại về VN làm việc chừng một tháng. Một năm anh đi về Việt Nam khoảng ba bốn lần. Nhân viên di trú ở phi trường có “hỏi thăm”, nhưng không làm khó dễ anh, nhưng đến nay đã hơn 05 năm kể từ ngày sang Mỹ rồi mà anh vẫn chưa có quốc tịch Mỹ. Anh không nộp đơn xin đi phỏng vấn thi quốc tịch, vì sợ mình sẽ bị từ chối, mất tiền vô ích (gần $700 cho một hồ sơ). Chừng nào nộp đơn thì không bị từ chối, anh cũng không chắc. Bởi vì thời gian ở Mỹ của anh khá ít. Anh cũng không hề có một cam kết gì với nước Mỹ: không nghề nghiệp mà chỉ đi học là chính, không đóng thuế… Vợ con của anh thì đã vào quốc tịch xong rồi.
Ba trường hợp kể trên chỉ là một vài thí dụ về hoàn cảnh bất đắc dĩ của nhiều người mới nhập cư sang Mỹ trong vài năm trở lại đây. Những rắc rối với nhân viên Sở Di Trú Hoa Kỳ như đã kể có thể dẫn đến việc những người này không được chấp nhận trở thành công dân Mỹ. Nói gì thì nói, trong hoàn cảnh kinh tế chính trị của Việt Nam bất ổn như hiện nay, cầm được cái passport Mỹ khi trở về Việt Nam vẫn cảm thấy an tâm hơn. Kế đến nữa phải nói đến hoàn cảnh gia đình. Con cái đem sang Mỹ, có cả bố lẫn mẹ chăm sóc vẫn tốt hơn là chỉ có mẹ. Rồi còn phải nói đến vấn đề tình cảm nữa. BỐ xa con, chồng xa vợ thường xuyên thì chắc là phải buồn rồi! Cái cảnh chân trong, chân ngoài xem ra từ trước đến nay vẫn không ổn thỏa…
VB