Bạn thân,
Chúng ta có thể thắc mắc rằng tại sao con số tỷ lệ thất nghiệp của Việt Nam lúc nào cũng quá thấp, trong khi số người thất nghiệp ngoaì phố thị và trong làng xã lại quá đông tới đếm không xuể.

Thí dụ, theo thông tấn Gafin mấy tuần trước, tình hình thất nghiệp như sau:

“Theo số liệu Tổng cục thống kê vừa công bố hôm nay (24/12), năm 2012, tỷ lệ thất nghiệp của lao động trong độ tuổi là 1,99%, giảm so với mức 2,27% năm 2011.

Trong đó, tỷ lệ thất nghiệp của lao động trong độ tuổi tại khu vực thành thị là 3,25%, khu vực nông thôn là 1,42% (Năm 2011 các tỷ lệ tương ứng là: 2,22%; 3,60%; 1,60%).”

Có thực, thất nghiệp chỉ là 1,99% hay không? Nghĩa là, trong 100 người, chỉ 2 người không có việc làm? Tại sao khi ra phố, khi vào làng, khi gặp bằng hữu... đều nghe chuyện con cháu chuư tìm ra việc làm, hay đọc chuyện học cử nhân xong phải đi bán trà đá, và vân vân...

Báo Dân Trí mới mấy ngày qua kể chuyện ở tỉnh Nghệ An, qua bản tin “Nghệ An: Trên 3.000 cử nhân thất nghiệp đi về đâu?” Câu hỏi nhức nhối là, riêng tỉnh này đã có 3.000 cử nhân thất nghiệp, như thế toàn bộ 64 tỉnh thành VN sẽ có bao nhiêu cử nhân thất nghiệp?

Nếu tính tỷ lệ dân số, Sài Gòn phải đông hơn nhiều, nhưng có thể dễ tìm việc hơn; trong khi Hà Nội cũng đông hơn nhiều, nhưng sẽ khó tìm việc hơn... vì thủ đô lúc nào quan chức cũng nhiều, mà việc thì khó dư phần cho dân bình thường. Câu hỏi kế tiếp, rằng những người không có bằng cử nhân, thí dụ chỉ học nửa chừng đại học, hay chỉ xong trung học hay dở dang thấp hơn... thất nghiệp chắc chắn nhiều hơn bậc cử nhân. Vậy thì, con số thất nghiệp 1,99% hẳn là không chính xác vậy.

Báo Dân Trí viết:

“Theo thống kê của Sở GD-ĐT tỉnh Nghệ An, đến đầu năm 2013, toàn tỉnh này có gần 12.000 HS-SV tốt nghiệp ĐH-CĐ, TCCN (trong đó có hơn 3.000 cử nhân) chưa có việc làm. Việc làm khó khăn trong khi nợ tín dụng đến hạn phải trả đang là gánh nặng cho không ít HS-SV.

Sở GD-ĐT tỉnh Nghệ An vừa thực hiện khảo sát tình hình việc làm của sinh viên (SV) sau khi tốt nghiệp. Kết quả cho thấy đến đầu năm 2013, trong số 19/20 huyện, thành, thị (trừ huyện Anh Sơn) có 11.569 người đã tốt nghiệp từ TCCN trở lên chưa tìm được việc làm. Trong đó có một thạc sĩ, 3.047 người tốt nghiệp ĐH, 4.042 người có trình độ CĐ và 4.479 người có trình độ TCCN.

Theo ông Nguyễn Mạnh Hà - Trưởng phòng Giáo dục chuyên nghiệp, Sở GD-ĐT Nghệ An thì đây chỉ là kết quả mang tính tương đối vì số lượng SV đã tốt nghiệp chưa có việc làm có thể còn cao hơn. Mặt khác, số người có việc làm chưa chắc làm đúng chuyên môn đã được đào tạo...”

Cũng nên nhớ rằng: Học xong là mang nợ, và không chỉ các sinh viên, mà cả gia đình có khi gồng gánh nợ cho con học. Vậy mà, học xong là thất nghiệp đông như thế.

Hẳn là cái chỗ sai nằm ở chính sách trung ương vậy. Có cần đàò tạo 20.000 tiến sĩ chăng, hay là cần tìm việc cho các em cử nhân trước? Thứ nữa, tại sao lại cần có những con số tỷ lệ thất nghiệp sai như thế?