Tác giả tên thật là Trần Quang Linh, từng ký bút hiệu là Diên Hồng, cư dân Santa Ana, Nam California. Đây là bài viết về nước Mỹ thứ tư của ông, nhân mùa lễ giáng sinh và năm mới đang tới.
*

Năm mới đã và đang về , trên đất Mỹ trời đêm thật lạnh. Hắn vẫn lái xe quanh quẩn trên đường, mặc cho một giờ đêm lững thững trôi qua. Đường phố xe cộ vẫn qua lại khá đông, những ánh đèn đường sáng vừa đủ như len lỏi dõi nhìn khắp nơi. Xa xa là những căn nhà được trang hoàng bằng những dàn đèn trang trí Noel, lấp lóe đủ màu sắc như những ánh sao đêm tỏa sáng từng lúc.
Từ hãng làm về nhà không xa nhưng hắn cứ đi , đi mãi mà không về nhà như kẽ lãng tử trong đêm dài thổn thức.Chiếc xe hơi cũ cùng với người chủ của nó, băng nhanh qua từng con đường: Bolsa Av, 1st St ; rồi quẹo sang đường Euclid St, băng ngang Hazard Av và lại quẹo tiếp sang Westminster Blvd, đi ngang Brookhurst St về Bushard St , ra lại đường Bolsa băng ngang khu Phước Lộc Thọ... , cứ vậy hắn cho xe trôi đi trong suy nghĩ nhùng nhằng, lẫn lộn.
Hắn sang Mỹ chỉ chưa đầy nửa năm, đi làm hãng chưa tròn 45 ngày. " Tay trắng lại hoàn trắng tay " hắn bỗng buột miệng thở dài thườn thượt. Hắn bình tĩnh nghĩ lại mọi chuyện trong ngày. Hắn vào ca lúc 2 giờ trưa, công việc vẫn vậy: chất những hộp nhựa đựng đĩa CD lên bàn, tách từng hộp từ thùng carton, sắp thành hình chữ V nối tiếp nhau trên bàn , rồi bỏ nhãn, bỏ đĩa vào để đóng thùng xuất xưởng. Mỗi thùng chưa khoảng 100 đĩa CD thành phẩm. Công việc chỉ có vậy, làm tuần tự nhưng phải thật nhanh. Làm như cái máy, không cần suy nghĩ, chỉ cần nhanh tay và thật nhanh tay... Hãng của hắn chuyên sản xuất các sản phẩm CD và Video tape, còn hắn làm ở khâu packing (bao bì) làm từ 2 giờ trưa đến 12g đêm. Đôi tay mềm mại của hắn trở nên khô rốc, chai sạn. Hắn cứ cắm cúi làm mà tâm hồn trôi dạt nơi đâu. Xác ở đó nhưng hồn cứ mãi nơi đâu.
Vốn từng là dân trí thức ở Việt Nam, rất giỏi tiếng Anh (không phải tiếng Anh"!). Một luật gia ít nhiều có tên tuổi. Vậy mà... nơi đất khách quê người, hắn chỉ là thằng làm công ăn lương, một "cu-li" (mấy thằng bạn chung hãng nói vui vậy) không hơn không kém.Những công nhân làm cùng ca với hắn đủ mọi sắc dân: Mê-hi-cô có, Hoa có, Mỹ có, Pakistan có, Hàn quốc có... ai cũng làm trong im lặng, đôi tay thoăn thoắt làm như bay. Mỗi người mỗi nổi niềm khác, nhưng có lẽ cái chung nhất giữa họ chính là ở chỗ họ đều là dân ly hương cả. Việc làm nơi đây là nơi họ bấu víu, để duy trì cuộc sống, cho dù đó không phải là điều họ ưa thích.Những kinh nghiệm sống hữu dụng nới quê hương của họ, gần như bị mai một trong cuộc sống mới tại nước Mỹ trong những năm tháng đầu của cuốc sống tha hương.Phải làm lại tất cả từ con số zê - rô âm, đúng vậy con số zê - rô âm , chẳng thể nào khác hơn...
Có ai đó từng nói "Ai chưa từng đến nước Mỹ không thể hiểu nước Mỹ" , có lẽ rất đúng chăng" Hắn cười nhạt với những ý nghĩ mông lung và cô tịch. Hắn bỗng nghĩ tới quy luật bất khả kháng: sinh - lão- bệnh - tử, hắn đang sống trong giai đoạn nào đây"
Hắn đưa tay ấn nút hạ kiếng xe xuống, một làm gió mát lạnh ùa vào làm cho trái tim lạnh giá của hắn thêm phần giá lạnh. Hắn mặt cho hồn hoang bay bổng cùng nghĩ suy "hữu hồn vô cốt". Mấy lần chiếc xe hơi của hắn như muốn lạc tay lái đâm sầm vào những chiếc xe chạy đằng trước. Hắn vẫn lái tiếp mà không biết đích đến là đâu, nơi nào là cứu cánh cho trái tim bị tổn thương nặng nề của hắn. Đêm càng khuya, trời càng lạnh, tâm hồn của hắn càng thêm bơ vơ lạc lõng. ..

Hắn miên man nhớ lại... tuần trước khi nhận tấm check trả lương của hãng, hắn phát hiện tiền công chỉ được tính $6.75 / giờ không đúng như lời chủ hãng nói lúc được tuyển vào lương sẽ là $8 / giờ, hắn thật bất mãn. Hắn bèn khiếu nại với tay quản lý người Việt. Kết quả là chỉ nhận thêm nổi bực tức, uất ức vào người. Tay quản lý buông lời ngạo mạn: "... lương chỉ có vậy, mày có biết luật không... muốn khiếu nại thì về Việt Nam mà khiếu nại, ở đây là nước Mỹ..."
Khi đó, hắn đã tròn xoe mắt nhìn tên quản lý đến ngơ ngác. Ra vậy, nó nói hắn "có biết luật không"... thật mỉa mai cho một luật gia, dân học luật như hắn. Hồi ở Việt Nam, khi sắp xuất cảnh sang Mỹ, hắn rất hồ hởi... còn bây giờ đang thực sống ở Mỹ thực tế phũ phàng như quất những nhát roi lạnh giá vào mặt của hắn.
Việc làm mong manh, cuộc sống chưa ổn định, hắn như kẻ mất phương hướng trong bầu trời bao la của nước Mỹ. Hắn thực sự thấm thía "nỗi khổ của kẻ sống lưu lạc ở xứ người". Hắn mới hiểu rằng, những vọng tưởng chỉ là mơ mộng không thể nào cưu mang nổi hắn và gia đình của hắn. Gió lại thổi mạnh, mặc, hắn vẫn quay kiếng xe xuống, lì lợm hứng cái lạnh ùa vào. Năm mới sắp đến ư" Ngày Xuân. .. Tết Dương Lịch à. .. Hắn nghĩ lung tung và lẫn lộn. Hắn bỗng nhớ đến mấy câu thơ của Miên Thẩm, Nhà thơ và là con Vua Minh Mạng:
"Hoa rơi ảo mộng, liễu u sầu
Vời vợi gió xuân tan biến mau. .. "
Hắn cười chua chát, tự nhủ ". .. quái. .. , sao lại cảm thấy buồn quá lúc Xuân đến ư "!"
Đã có nhiều đêm sau giờ tan ca về nhà lúc nửa đêm, hắn cố giỗ giấc ngủ nhưng chẳng thành. Hắn chìm trong hồi tưởng, nhớ lại mọi kỷ niệm sự kiện trong đời và những năm tháng ở quê hương mình: đi học, rồi đi làm, lấy vợ và có con... hắn luôn thành công, được mọi người trọng vọng. .. rồi hắn đã bỏ tất cả để cùng gia đình sang Mỹ , va chạm với đời sống thực, chật vật và lo toan... Mọi thứ ùa về lẫn lộn, pha trộn và xen lẫn nhau đến khó hiểu , khó tách bạch. Luồng suy tưởng như một dòng chảy vô tận, kéo theo mọi thứ, dằn vặt xoay tít quanh hắn như tra vấn, như đòi hỏi... Hắn cố tìm một câu trả lời, một phương cách mới để xoay xở, nhưng vẫn vô vọng, lạc loài , phương hướng như là một mục tiêu ảo mà hắn chưa lần ra chìa khóa giải ma.
Hắn lẩm bẩm: thế mới biết trên đất nước tự do này, vẫn có những hạng người "thượng đội hạ đạp" mà hình ảnh của tay quản lý trong hãng của hắn là một minh chứng. Nỗi uất ức lên đến đỉnh điểm khi chiều nay, trong ca làm việc, tay quản lý mặt non choẹt lại buông lời phỉ báng hắn là "tên vụng về nhất thế giới". Hắn đã trừng mắt quát lại tên quản lý: "cùng thân phận làm thuê đừng nên giậu đổ bìm leo...". Kết quả là sau đó hắn nhận được thông báo nghỉ việc, cùng tấm check tiền lương mấy ngày làm thêm sau tháng rồi.
Khi ra về, hắn mới kịp biết , nghe đâu tay quản lý này là bà con thân thuộc với chủ hãng - một người Mỹ gốc Hoa lấy vợ Việt, vợ của chủ hãng chính là chị ruột của tên quản lý. Thật là mệt mỏi, hắn ngán ngẩm cho sự đời!
Hắn từng nghe nhiều người nói: "... ở Mỹ, bị thôi việc là chuyện thường!..." Đã biết vậy nhưng hắn vẫn thấy lạ và buồn nhiều. Hắn buồn đến nỗi muốn tông xe vào vệ đường để tự sát nữa kia. Bởi, thất nghiệp là đồng nghĩa với thiếu thốn, là không khả năng chi trả mọi thứ, vợ con hắn sẽ tiếp tục chịu nhiều khó khăn... Ở Việt Nam hắn đi làm trên 20 năm, chưa từng bị " nói nặng nói nhẹ" vậy mà ở đây...
Nghĩ đến đó , hắn quyết định tấp xe vào một parking vắng bên đường dừng bước tạm. Hắn mở tung cửa xe, cho gió lạnh tha hồ ào vào xâm chiếm mọi không gian trống vắng. Hắn xoay hẳn người sang hông xe, như chồm hằn ra cửa xe chỗ ngồi lái.
Ánh đèn hắt xuống vệ đường nơi gốc cây cạnh xe, làm hắn chú ý đến "xác một cây xương rồng" nằm chỏng gọng trên nền đất cát ẩm ướt. Hắn rời xe, cúi nhặt cây xương rồng lên. Nó đã héo khô hơn hai phần thân cây, có lẽ người ta đã vứt nó lăn lóc nơi đây. Hắn chợt thương cảm cho cây xương rồng "đến mầy cũng phải chết sao... hỡi loài cây nổi tiếng sống dai và chịu đựng giỏi sự khắc nghiệt..."!".
Hắn chợt mím môi bóp mạnh, bỗng hắn nghe đau nhói ở lòng bàn tay. Một chiếc gai nhọn còn xót lại đã đâm xuyên vào tay hắn: một giọt máu đỏ chợt rỉ ra, hắn thấy tê buốt. Ôi, cùng là thân phận bị vứt bỏ, mà cũng gây đổ máu cho nhau ư" Hắn bỗng thích thích thú khi tự so sánh khuôn mặt tên quản lý trong hãng với dáng vẻ khô cằn của xác xương rồng nơi đây. Hắn nhếch mép cười một mình và tự nhủ: "trên đất nước này, khi mà văn hóa tuyệt đối tôn thờ chủ nghĩa cá nhân đang ngự trị, cách đối xử với nhau trên cơ sở coi đồng tiền là vạn năng,... thì cách xử sự của tay quản lý người Việt với chính những đồng hương của mình có gì là xa lạ!
Trời bỗng đứng gió nhưng không khí vẫn lạnh. Hắn toan vứt cái xác cây xương rồng vào thùng rác công cộng gần đó nhưng hắn bỗng chút ý đến một chồi non xanh nho nhỏ lú lên gần ngọn. Trông nó tròn tròn, gai nhỏ nhọn, như hạt đậu nhỏ bám trên thân cây xương rồng khá lớn. Hắn bỗng thấy trong đầu như có tiếng reo lên: "mầm sống đây mà!". Hắn lại lầu bầu mấy câu của một nhà thơ Pháp: "Oh! Printemps jeunesse de l'année, oh! Jeunesse printemps de la vie" (phỏng dịch: "Ôi mùa xuân, tuổi trẻ của năm tháng, ôi tuổi trẻ, mùa xuân của cuộc đời")
Rồi không hiểu sao, hắn vội vã leo lên xe nổ máy, không quên đem theo cái xác xương rồng héo khô cùng với hạt đậu " sự sống" đeo trên ngọn cây. Hắn phóng xe như bay về nhà.
Lạ thật !... hắn điên chăng" Chắc ai thấy cảnh này cũng phán đoán như vậy. Riêng hắn thấy thật bình tĩnh, hắn quyết định quay xe về nhà đề trồng cây xương rồng vào chậu đất trước nhà.
Trời đêm vẫn rất lạnh, nhưng hắn thấy lòng chợt ấm lại. Hắn tự nhủ phải cứu lấy cây xương rồng khốn khổ "nó phải sống!". Hắn bỗng suy nghĩ: "mình cứu nó, người khác sẽ cứu mình"". Ở hiền gặp lành mà, hắn xưa nay luôn tin điều này. Hắn chợt lấy lại niềm tin và ý chí. Sự tồn tại dù mỏng manh của cây xương rồng kia, làm hắn hồi tỉnh lại. Mình phải tự cứu mình, không được nản lòng... Suy cho cùng, ranh giới giữa cái sống và cái chết nơi cây xương rồng dù khá mỏng manh nhưng mầm sống của nó thật khó hủy diệt. Phải chăng đó là bản chất sinh tồn mạnh mẽ trong nó" Hắn nghĩ về cây xương rồng, như kẻ tự trấn an mình. Hắn thấy ló dần những tia sáng hy vọng của sự sống! Phải chăng Xuân sắp về, nên trời đất, cây cối, con người đã khác đi chăng" Hắn nghiệm ra rằng, ở đâu cũng vậy, trên cả đất Mỹ này, khi năm mới đến, ai ai ai cũng hớn hở cháo đón...
Hắn quyết định ngày mai sẽ đi tìm việc làm khác, bắt đầu với thử thách mới... Vừa làm vừa tranh thủ học lại, học ngay trên Nước Mỹ này, mặc cho tuổi tác níu kéo, hắn tự nhủ với mình lần nữa: "phải cố gắng đứng lên, đứng lên... tương lai vẫn còn ở phía trước... "Phải chăng chiếc gai nhỏ của cây xương rồng làm hắn rướm máu và bừng tỉnh" Thật khó lý giải nhưng có một điều chắc chắn rằng chất sống mãnh liệt của cây xương rồng đã làm hắn nhận ra được nhiều điều quan trọng...
Một chiếc xe hơi kiểu thể thao mới tinh chạy ngang gầm rú, mấy chú nhóc người Mỹ da đen bỗng bấm còi inh ỏi, chồm ra ngoài xe vẫy tay nhìn hắn hô to: "My friend... my friend". Thậm chí chúng cố vỗ ầm ầm lên xe, để kêu hắn.

Mặc, hắn vẫn phóng xe thật nhanh, chẳng chút sợ sệt... Một tay hắn vẫm cầm chắc cây xương rồng như sợ ai giựt mất. Hắn lái xe một tay thật dũng mạnh và gan lì. Đã gần sáng, mà hắn vẫn tỉnh như sáo.Vài tiếng còi hú của xe cảnh sát công lộ Mỹ xa xa vọng tới như xé nát trời đêm. Hắn chợt thấy thích cả tiếng còi hú này đến lạ.
Hắn như kẻ say vừa bừng tỉnh, đang lao vội đi, như muốn giành lại những khoảnh khắc thời gian đã mất. Có lẽ tâm trạng của hắn đã khác hẳn, cái chết và sự sống của cây xương rồng kia đã đem đến động lực thúc đẩy hắn vùng dậy... Hắn đang trở về nhà, đúng vậy, hắn đang trở về nhà... Hay hắn đã tìm lại chính mình"
Trời Cali vẫn lạnh về đêm như mọi khi...

LINH TRẦN